Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Op het hoogtepunt van de winter verblijven er volgens tellingen van Sovon ruim twee miljoen ganzen in Nederland. De kolgans is doorgaans het talrijkst, maar in sommige winters neemt de brandgans die plek over.
Nederland is een favoriete overwinterplek voor ganzen. Foto: iStock – ArisSu
Een weiland vol ganzen is in Friesland een vertrouwd winterbeeld. De vruchtbare graslanden en zachte winters trekken vogels aan die onder meer uit Scandinavië en Siberië komen. Van alle kolganzen die in Nederland overwinteren, verblijft ruim een kwart in Friesland.
Voor veel ganzen is Nederland de winterbestemming
Vanuit de toendra’s van Nova Zembla en Spitsbergen komen ganzen naar onze weilanden. Nergens anders in Europa overwinteren zo veel ganzen of trekken er zo veel doorheen. Voor sommige groepen vogels is ons land zelfs de vaste winterplek.
Van vijf van de veertien ganzenpopulaties in Noordwest-Europa brengt minstens de helft de winter hier door. Wat er in Nederlandse weilanden gebeurt, raakt een flink deel van die populaties.
De kolgans komt van ver, de brandgans soms met meer
Hoe groot de aantallen per soort zijn, verschilt per winter. Vogelbescherming Nederland schatte voor de winters van 2016/17 tot en met 2020/21 de hoogste aantallen overwinteraars op:
- 820.000 tot 990.000 kolganzen;
- 710.000 tot 870.000 brandganzen.
Vooral de kolgans legt een grote afstand af. Elke winter komt meer dan driekwart van de kolganzen die in Noordwest-Rusland broeden naar Nederland. Bij de brandgans kon het Nederlandse winteraantal in de genoemde telperiode oplopen tot 80 procent van de populatie die dezelfde trekroute gebruikt.
Ook buiten Friesland liggen de weilanden vol
De kolganzen verspreiden zich over meer provincies. 20 procent van de Nederlandse winterpopulatie verblijft in Gelderland en zo’n 11 procent in Zuid-Holland.
Dat grasland zo aantrekkelijk is, heeft ook met het voedsel te maken. BIJ12 wijst op het voortdurende aanbod van eiwitrijk gras op Nederlandse landbouwgrond.
Goed om te weten Volgens Natuurmonumenten broeden jaarlijks ongeveer 600.000 ganzen in Nederland, vooral grauwe ganzen. Dat is een zomerpopulatie en dus iets anders dan de vogels die hier komen overwinteren.
Na tientallen jaren groei vlakken de aantallen af
Het aantal winterganzen groeide ongeveer een halve eeuw lang. Een Sovon-rapport uit januari 2020 beschreef een eerdere piek van 2,3 miljoen, gevolgd door een afname in de drie winters daarvoor. Voor het eerst in ongeveer 50 jaar ging de lijn toen omlaag.
In de Vogelbalans 2023 telde Sovon circa 2,4 miljoen ganzen midden in de winter. Volgens diezelfde publicatie bleven de aantallen over de voorafgaande tien winters redelijk stabiel. De oudere piek uit het rapport van 2020 is dus geen absoluut record voor alle jaren daarna.
Sovon volgt daarom hoe de aantallen zich van winter tot winter ontwikkelen.
Over het onderzoek
Die cijfers komen uit systematische watervogeltellingen. Om winters te kunnen vergelijken, moet het tellen steeds op dezelfde manier gebeuren. Sovon laat daarom elke maand tellen via een landelijk netwerk van vogeltellers.
De tellingen liggen onder meer aan de basis van de Vogelbalans 2023 en eerdere rapporten over winterganzen. Ruim 2.000 vrijwilligers voeren de maandelijkse watervogeltellingen voor Sovon uit.
