Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Een mammoetslagtand leverde een jager in Jakoetië 8.000 Britse pond op bij Chinese ivoorbewerkers. De ontdooiende permafrost brengt meer slagtanden aan het licht, maar de handel is inmiddels minder lucratief dan in de piekjaren.
Slagtanden van uitgestorven mammoeten zijn veel geld waard. Foto: iStock – Aunt_Spray
Een slagtand die uit de grond steekt: in Jakoetië kan zo’n vondst veel geld waard zijn. Door klimaatverandering ontdooit de permafrost sneller, waardoor mammoetresten bereikbaar worden die er zo’n 4000 jaar verborgen lagen. Rusland exporteerde in 2017 ongeveer 72 ton mammoetivoor, waarvan meer dan 80 procent naar China ging; daar werd eind dat jaar de handel in olifantenivoor verboden. Maar een slagtand vinden is iets anders dan hem uitgraven: de handel is in Rusland legaal, terwijl veel methoden om het ivoor uit de bevroren grond te halen dat niet zijn.
Voor één kilo ivoor betalen kopers soms duizenden dollars
Een slagtandjager kan wekenlang zoeken zonder te weten wat een vondst zal opleveren. Voor een uitzonderlijk goed stuk mammoetivoor wordt tot 1.900 dollar per kilo betaald. Krivosjapkin, de Jakoetische jager die zijn slagtand voor 8.000 Britse pond verkocht, zag de waarde van zijn vondst meteen in.
“Ik dacht: nu ben ik ineens een stuk rijker.” Krivosjapkin, slagtandjager in Jakoetië
De kans op zo’n vondst houdt jagers op de been. Save the Elephants schat dat in de Jakoetische permafrost 500.000 ton mammoetresten bewaard ligt. Dat cijfer gaat over alle resten samen, dus niet alleen over slagtanden die een handelaar zou willen kopen. Een enorme voorraad betekent voor een individuele zoeker dan ook nog geen gegarandeerd inkomen.
China gaf de zoektocht een flinke duw
Mammoetivoor kreeg na het verbod op olifantenivoor een nieuwe aantrekkingskracht voor Chinese kopers. Handelaren presenteerden het als een ethisch alternatief, omdat voor een slagtand van een uitgestorven dier geen levende olifant hoeft te worden gedood. Die redenering zegt alleen niets over de manier waarop het ivoor uit de grond wordt gehaald.
De handel was rond die tijd al groot. Volgens cijfers uit Jakoetië werd vóór 2018 jaarlijks meer dan 100 ton mammoetivoor uit de regio geëxporteerd. Ongeveer 90 procent daarvan was bestemd voor China.
Ook bij de jagers was de groei zichtbaar. Het aantal aanvragen voor een officiële vergunning in Jakoetië liep op van 71 in 2015 naar 485 in 2017. Een vergunning aanvragen is nog geen slagtand vinden, laat staan er rijk van worden. Maar het laat wel zien hoeveel mensen in de piekjaren hun kans wilden wagen.
Een slagtand meenemen mag, de grond wegspuiten vaak niet
De Russische wet trekt een duidelijke grens. Jagers mogen slagtanden meenemen die op natuurlijke wijze tevoorschijn zijn gekomen. Met waterpompen de bevroren bodem losspuiten om ivoor te bereiken, is grotendeels illegaal. Een legaal verkochte slagtand kan namelijk met een verboden methode zijn gewonnen.
Daar kwamen beperkingen bij voor de uitvoer. Sinds begin 2021 mogen slagtanden van meer dan 3 meter lang of zwaarder dan 100 kilo Rusland niet meer uit. Zo kan een bijzonder grote vondst nog steeds waardevol lijken, terwijl de toegang tot buitenlandse kopers juist voor dat stuk ivoor is afgesloten.
De dooi vergroot de voorraad, de regels drukken de opbrengst
Voor de Russische permafrost als geheel circuleert een schatting van zo’n 10 miljoen bevroren mammoeten. Die heeft een veel groter geografisch bereik dan de raming voor Jakoetië. De aantallen maken duidelijk waarom zoekers naar Siberië trekken. Hoeveel bruikbaar ivoor er daadwerkelijk bovenkomt, blijkt er niet uit.
En wat bovenkomt, brengt niet vanzelf de prijzen uit de piekjaren op. Sinds het Chinese verbod in 2018 volledig van kracht werd en Rusland de export strenger regelde, is de mammoetivoorhandel minder lucratief geworden. Voor jagers blijft een goede vondst mogelijk, maar de kans om die zonder juridische problemen voor een hoge prijs te verkopen is kleiner geworden.
Over het onderzoek
Wetenschappelijk onderzoek naar de mammoetslagtandjacht bekijkt de opbrengst, de gevolgen voor het landschap en de waarde van fossiele resten voor onderzoek. In een analyse van de slagtandjacht komen die economische, ecologische en paleontologische vragen samen. Tot die resten behoren slagtanden die zo’n 4000 jaar in de permafrost van Jakoetië verborgen lagen.
