Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In 2025 vingen de Nederlandse waterschappen 84.438 muskusratten. De gangen die de dieren in dijken en kades graven, kunnen tot overstromingen leiden.
Het aantal gevangen muskusratten blijft toenemen. Foto: iStock – Thorsten Spoerlein
Langs een sloot zie je misschien niets bijzonders, terwijl een muskusrat onder de oever gangen voor zijn nest graaft. De Unie van Waterschappen meldt dat de vangst in 2025 met 27 procent steeg ten opzichte van een jaar eerder. Dat kwam vooral doordat in het westen en midden van het land extra bestrijders werden ingezet. Hun werk beschermt onze waterkeringen. Vanuit Duitsland blijven muskusratten de grens over komen.
Een gang onder de kade blijft vaak onzichtbaar
Een opening in een oever lijkt misschien klein. Onder de grond kan de muskusrat ook holen maken in een kade of dijk. Zulke graafschade tast de stevigheid van een waterkering aan. Aan de buitenkant zie je niet altijd hoeveel ruimte het dier onder de grond heeft gemaakt.
“Ongeveer 17.000 kilometer aan dijken, regionale kades en overige waterkeringen beschermen Nederland tegen overstromingen.”
Vincent Lokin, bestuurder van de Unie van Waterschappen
Het gaat dus om veel meer plekken dan de grote dijken langs rivieren en de kust. Ook regionale kades horen bij die bescherming. Voor de waterschappen is de muskusrat daarom een kwestie van waterveiligheid: op al die plekken moeten de waterkeringen stevig blijven, ook waar een dier ongemerkt begint te graven.
Meer vangsten vertellen niet het hele verhaal
De recente stijging past in een langere reeks. Bij de 21 Nederlandse waterschappen liepen de jaarlijkse vangsten tussen 2021 en 2023 telkens op:
- In 2021 werden 44.995 muskusratten gevangen.
- In 2022 waren dat 48.447 dieren, een stijging van 8 procent.
- In 2023 ging het om 51.043 vangsten, 5 procent meer dan een jaar eerder.
Ook daarna liep het aantal op. In 2024 werden ongeveer 65.938 muskusratten gevangen. Toch kun je uit een hoger vangstcijfer niet rechtstreeks aflezen hoeveel dieren er rondlopen: als er meer bestrijders zoeken, kunnen zij er ook meer vinden.
Het beeld zag er begin deze eeuw heel anders uit. Toen vingen waterschappen jaarlijks tussen de 300.000 en 400.000 muskusratten. Zelfs de recente stijging brengt de vangsten dus bij lange na niet terug op dat niveau. Het werk is nog niet klaar.
Voor bont gehaald, nu ongewenst langs het water
De muskusrat hoort van nature niet thuis in Nederland. Rond 1904 werd het dier vanuit Noord-Amerika naar Europa gehaald voor de bontfokkerij. Zijn graafgedrag leverde al snel problemen op langs oevers en waterkeringen. Daarom wordt de muskusrat bestreden.
Goed om te weten Aan de grens vangen waterschappen muskusratten die vanuit Duitsland binnenkomen direct weg. Dat vraagt ook aandacht op plekken waar eerder dieren zijn gevangen.
Die instroom maakt het lastig om het aantal dieren blijvend terug te dringen. In grensgebieden kunnen opnieuw muskusratten opduiken, ook als bestrijders er al aan het werk zijn geweest. De aanpak stopt daardoor niet bij een succesvolle vangst op één plek.
De bestrijder krijgt hulp uit een watermonster
De waterschappen zetten ruim 400 gespecialiseerde bestrijders in tegen muskusratten en beverratten. Zij gebruiken onder meer klemmen, fuiken en vangkooien. Dat zijn middelen om dieren daadwerkelijk te vangen. Voor het bepalen van de zoeklocaties hebben de bestrijders inmiddels ook andere hulpmiddelen.
Zo worden drones en eDNA-onderzoek gebruikt. Bij dat laatste wordt een watermonster onderzocht op DNA-sporen die dieren achterlaten. Het monster helpt om hun aanwezigheid op te sporen; daarna worden de dieren gevangen. De combinatie van zoeken en vangen is belangrijk bij dieren die zich grotendeels aan het zicht onttrekken.
De extra inzet in de westelijke en centrale delen van Nederland laat zien hoeveel verschil de zoekinspanning kan maken voor de jaarcijfers. Een vangst telt pas mee als een dier ook echt wordt gevonden. Een stijging van de vangsten kan ook het gevolg zijn van meer zoekwerk.
In 2034 moet de muskusrat vrijwel verdwenen zijn
De waterschappen willen dat in 2034 vrijwel alle muskusratten uit Nederland zijn verdwenen. Dat is een verdergaand doel dan het beperken van graafschade op kwetsbare plekken. Het betekent dat de bestrijders ook de resterende dieren moeten blijven opsporen.
De grote daling sinds begin deze eeuw laat zien dat intensieve bestrijding verschil kan maken. Tegelijk vraagt een vrijwel muskusratvrij Nederland om volhouden, zeker zolang dieren de grens blijven passeren. De vangst bedroeg in 2025 84.438 muskusratten.
