Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Voor zo’n 700.000 mensen rond de Vesuvius is preventieve evacuatie de enige bescherming tegen een uitbarsting. Bij het hoogste alarmniveau moet de rode zone binnen 72 uur leeg zijn. Maar hoe krijg je iedereen op tijd weg?
Het uitzicht op de Vesuvius is fantastisch, maar al sinds Pompei weten we hoe gevaarlijk de vulkaan kan zijn. Foto: iStock – JavenLin
Een tas pakken lukt wel, maar met een hele buurt tegelijk vertrekken is een ander verhaal. De rode zone rond de Vesuvius omvat 25 gemeenten in de provincies Napels en Salerno, plus delen van de stad Napels. Het noodplan trekt 48 uur uit voor het gefaseerde vertrek van de bewoners, met extra tijd vooraf voor voorbereiding en achteraf voor onverwachte problemen. Juist in dit dichtbevolkte gebied, met beperkte routes naar buiten, wordt die planning een grote uitdaging.
De laatste uitbarsting vroeg om een veel kleinere evacuatie
Toen de Vesuvius in maart 1944 voor het laatst uitbarstte, moesten naar schatting 10.000 tot 12.000 mensen weg. Dat was midden in de Tweede Wereldoorlog. De omgeving is inmiddels veel voller en een evacuatie zou nu op een heel andere schaal moeten plaatsvinden.
Ook het aantal bewoners in het risicogebied is geen vast getal. De Italiaanse civiele bescherming noemde in 2016 een schatting van 672.000 inwoners. Het vaak gebruikte getal van 700.000 is afgerond, en voor de mensen die het vertrek moeten regelen maakt zelfs dat verschil van tienduizenden bewoners uit.
Goed om te weten In een evacuatieplan uit 1995 rekenden de autoriteiten nog op minstens drie weken waarschuwingstijd om 600.000 mensen weg te krijgen. Die aanname werd later losgelaten, omdat een uitbarsting zo ver van tevoren niet betrouwbaar te voorspellen is.
Het vertrek begint al vóór iemand de weg op gaat
De kraterrand van de vulkaan Vesuvius in Campania, Italië. Beeld: Norbert Nagel, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons.
Een evacuatie begint zodra het hoogste alarmniveau wordt afgekondigd. De tijd vóór en na het geplande vertrek is bewust vrijgehouden voor werk dat niet kan wachten:
- Vóór de vertrekfase zijn 12 uur bedoeld om bewoners zich te laten voorbereiden en verkeersmaatregelen te nemen.
- Na de vertrekfase vormen 12 uur een veiligheidsmarge voor problemen die onderweg opduiken.
De planning steunt op de verwachting dat voortekenen van een uitbarsting ongeveer twee weken vooraf zichtbaar kunnen worden. Maar voortekenen waarnemen is iets anders dan zeker weten wanneer de vulkaan uitbarst. Daardoor telt het moment waarop de autoriteiten alarm slaan zwaar mee. Hoe later dat gebeurt, hoe minder ruimte er overblijft om het vertrek in gang te zetten.
Voor iedere gemeente ligt een opvangregio klaar
Wegkomen is maar een deel van de operatie. Bewoners moeten daarna ook ergens terechtkunnen. Daarom is elke gemeente in het risicogebied gekoppeld aan een opvangregio of autonome provincie elders in Italië. In totaal doen negentien regio’s en provincies mee aan die regeling voor tijdelijk onderdak.
Voor Napels geldt bovendien een apart gemeentelijk plan. Dat richt zich op Barra, Ponticelli en San Giovanni, drie wijken die onder de zesde gemeentelijke bestuursafdeling vallen. Het plan uit 2024 gaat uit van de evacuatie van ongeveer 37.000 inwoners binnen 48 uur. Dat maakt de opgave concreet, want ook binnen één stad moeten bewoners per wijk weten hoe ze kunnen vertrekken.
Meer ruimte in het plan neemt de onzekerheid niet weg
Vulkanoloog Lucia Pappalardo, senior onderzoeker bij het Vesuvius Observatorium, wijst erop dat een grote uitbarsting niet precies te voorspellen is. Juist daarom draait de aanpak om bewoners uit voorzorg weg te krijgen. Het is onzeker of de waarschuwing vroeg genoeg komt om het afgesproken tijdschema te halen.
De Italiaanse staat probeert het aantal bewoners in het gebied al langer te verkleinen. Sinds 2004 bestaat er een financiële bijdrage voor mensen die vrijwillig verhuizen; die bedroeg destijds 30.000 euro. Er is relatief weinig gebruik van gemaakt. Voor de evacuatieplannen blijft dus een grote groep bewoners het uitgangspunt.
Over het onderzoek
Het nationale noodplan stamt uit 2001. Bij een herziening in 2014 groeide het aangewezen risicogebied van achttien naar 25 gemeenten. De risicoanalyses van het Vesuvius Observatorium en het werk van de Italiaanse civiele bescherming liggen aan de basis van die planning.
Het plan is sindsdien verder bijgewerkt. Op 10 december 2024 werd de meest recente actualisering goedgekeurd.
