Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De klimaattop COP31 in Antalya gaat zijn laatste dagen in. Het eerste ontwerpakkoord laat vooral zien hoe ver landen nog uit elkaar liggen. Over fossiele brandstoffen staan er twee varianten in de tekst, en beide kunnen nog sneuvelen. Milieuorganisaties en ontwikkelingslanden zijn kritisch: volgens hen ontbreekt het aan ambitie, aan geld en aan durf.
Foto: © UN Climate Change – Kiara Worth
Een top zonder verhaal
Twee jaar geleden beloofden Turkije en Australië een “COP van uitvoering”. Daar is weinig van terechtgekomen. Verslaggever Damien Gayle van The Guardian schrijft dat er sinds maandag weinig vooruitgang is geboekt. Er is geen groot initiatief dat de krantenkoppen haalt. Het Turkse vlaggenschip, de doelstelling “35 by 35”, mist volgens hem elke glans. De belofte van een uitvoeringstop is nog niet ingelost.
Dat is opvallend voor de grootste klimaattop ooit. Volgens Earth.org zijn er zo’n 92.000 deelnemers. Toch blijft het belangrijkste werk liggen.
Een ontwerptekst die alles openhoudt
Maandag publiceerde Australië, dat de onderhandelingen leidt, een ontwerp van 18 pagina’s. In die tekst staan twee formuleringen over fossiele brandstoffen. De eerste herhaalt de afspraak uit 2023 om weg te bewegen van fossiele brandstoffen. De tweede gaat verder en spreekt van uitfaseren. Beide opties kunnen nog uit het eindakkoord verdwijnen.
De meest ambitieuze variant vraagt om “versnelde actie om fossiele brandstoffen uit te faseren, onder meer via de onmiddellijke transitie weg van fossiele brandstoffen in energiesystemen”. Dat klinkt stevig. Maar concrete stappen, jaartallen of routekaarten ontbreken.
Onderhandelingsvoorzitter Chris Bowen gaf zelf toe dat de tekst bepalingen bevat die sommige landen al hebben afgewezen. Hij verwacht dat de taal over fossiele brandstoffen er straks anders uitziet. Dat is geen goed teken. Vorig jaar in Belém ging het precies zo: de fossiele taal verdween uit de eindtekst nadat olieproducerende landen bezwaar maakten.
Milieuorganisaties: retoriek zonder ambitie
De kritiek van milieuorganisaties is fel. Jasper Inventor, hoofd van de delegatie van Greenpeace, noemde de eerste week “zwaar op retoriek maar pijnlijk karig met ambitie”. Volgens hem zijn regeringen vooral bezig met “vastgeroeste standpunten herhalen in plaats van manieren te vinden om hun verschillen te overbruggen”.
Berkan Özyer, directeur van Greenpeace Turkije, legt de lat anders. “De maatstaf voor succes op COP31 mag niet zijn of regeringen een akkoord bereiken.” Met andere woorden: een zwak akkoord is geen succes.
Andreas Sieber van 350.org richt zich direct op de gastlanden. “Türkiye en Australië lijken de transitie weg van fossiele brandstoffen in de diplomatieke wachtkamer te willen houden,” zei hij. Volgens Sieber hebben landen herhaaldelijk gevraagd om de routekaarten uit Belém verder te brengen. “Maar de voorzitterschappen hebben nauwelijks een vinger uitgestoken.”
Gastlanden met een fossiele agenda
Die kritiek is niet uit de lucht gegrepen. Beide gastlanden breiden thuis hun fossiele sector uit. Australië haalt nog altijd meer dan 60 procent van zijn stroom uit fossiele bronnen. Kolen alleen leveren 45 procent. Klimaatexperts waarschuwden al in september dat dit de geloofwaardigheid van de gastlanden ondermijnt.
Tasneem Essop, directeur van Climate Action Network International, is scherp over de rol van Australië. “Australië vroeg om deze onderhandelingen te leiden, maar het bevecht juist de toezegging die kwetsbare landen het hardst nodig hebben.”
Elektrificatie zonder groene stroom
Ook het Turkse paradepaardje roept vragen op. Het doel is dat elektriciteit in 2035 35 procent van het energieverbruik dekt. Volgens 350.org eist de tekst niet dat die stroom hernieuwbaar is. Een land kan het doel dus halen met stroom uit kolen of gas.
The Guardian wijst op nog een probleem. Turkije wil de regionale hub voor datacenters worden. President ErdoÄŸan beloofde minstens 1 gigawatt aan datacentercapaciteit in 2030. Het nieuwe Turkse energieplan rekent op 55 terawattuur extra stroomvraag door datacenters.
Ümit Åžahin van het Istanbul Policy Center maakt zich zorgen. “Het cijfer van 55 TWh is opvallend,” zei hij tegen The Guardian. “Elektrificatie is een gezond klimaatbeleid, maar de geplande uitbreiding van datacenters kan zowel de elektrificatie als de transitie naar hernieuwbare energie ondermijnen door de vraag naar elektriciteit aanzienlijk te verhogen.”
Daarbij past ook de AI-belofte die Turkije op de top lanceerde. Volgens Reuters hebben pas negen van de bijna 200 landen die ondertekend.
Geld blijft het breekpunt
Voor ontwikkelingslanden draait alles om geld. Alle delegaties uit het mondiale Zuiden die The Guardian sprak, noemen klimaatfinanciering het belangrijkste onderwerp. Veel van die landen zitten al in een schuldencrisis. Rijke landen wijzen op hun eigen schulden en op hogere uitgaven aan defensie.
Het ontwerp noemt minstens 120 miljard dollar per jaar in 2035 voor ontwikkelingslanden. Volgens 350.org is dat veel te weinig. Volgens Common Dreams zou de verdrievoudiging van adaptatiegeld uit Belém minder dan een derde dekken van wat het VN-milieuprogramma UNEP nodig acht. Common Dreams wijst ook op cijfers van Carbon Brief: de toegezegde publieke klimaatfinanciering daalde in 2026 met meer dan 70 procent.
Rukiya Khamis van 350.org in Oost-Afrika zegt het zo: “Klimaatfinanciering is geen extraatje bij deze onderhandelingen: het is de voorwaarde voor al het andere.” Laurie van der Burg van Oil Change International is nog scherper. “Rijke landen blijven ons gaslighten door te zeggen dat we hen moeten vertrouwen dat ze het geld op tafel leggen.”
Ondertussen draaien oliebedrijven recordwinsten. Volgens een onderzoek van The New York Times, waar Common Dreams naar verwijst, verdienden Amerikaanse oliebedrijven tussen april en september meer dan 130 miljard dollar. VN-chef António Guterres riep in Antalya op tot een belasting op overwinsten van olie- en gasbedrijven.
Een parkeerplaats voor lastige kwesties
Ook binnen de onderhandelingszalen klinkt kritiek. Een bron uit een Afrikaanse delegatie noemde het overkoepelende besluit tegenover persbureau Anadolu een afleiding. Volgens hem is het een parkeerplaats voor kwesties die in de echte onderhandelingen vastliepen.
“We lopen met alle middelen weg voor verantwoording, en de cover decision is daar één van,” zei de bron. Over de belofte om adaptatiegeld te verdrievoudigen: “Niemand weet wat ‘het verdrievoudigen van adaptatiefinanciering’ betekent.” En over de nieuwe doelen voor aanpassing: “We hebben indicatoren zonder middelen voor uitvoering.”
Ook landen als Rusland, China en de Arabische groep stellen vragen bij het overkoepelende besluit. Zij twijfelen aan het mandaat ervan. Dat maakt een sterk eindakkoord nog lastiger.
Wat staat er op het spel?
De top eindigt officieel op vrijdag 20 november. Eerdere klimaattoppen liepen vaak dagen uit. Ministers overleggen nu in informele sessies, die dit jaar de “divan” heten. Daar moet de doorbraak vandaan komen.
De vraag is wat er na die gesprekken van de tekst overblijft. Cosima Cassel van denktank E3G noemt dat de echte test: blijven de kernpunten overeind? De ervaring van Belém leert dat ambitieuze taal in de laatste uren vaak verdwijnt.
De Afrikaanse delegatiebron sloot af met een waarschuwing. “Antalya heeft een kans om zichzelf te herstellen. De klok tikt.”
Bronnen
- The Guardian, liveblog COP31 (18 november 2026) [LINK INVOEGEN]
- Reuters via Al-Monitor: First draft of COP31 deal signals tough negotiations to come
- Common Dreams: reacties van 350.org, Greenpeace, CAN en Oil Change International op het ontwerp
- Greenpeace International: persbericht halverwege COP31
- Yeni Åžafak / Anadolu: African delegation source calls COP31 cover decision ‘distraction’
- Daily Sabah / AFP: COP31 draft calls for ‘accelerated action’ to phase out fossil fuels
- Climate Home News: Fossil fuel expansion threatens COP31 hosts’ credibility
- Earth Negotiations Bulletin (IISD): dagrapporten COP31
- Earth.org: COP31 kicks off in Antalya
- UNFCCC: ontwerptekst cover decision COP31 (16 november 2026)
