Sinds 2022 is een rookmelder op elke verdieping verplicht, maar in veel huizen hangt er niet een

Je kijkt omhoog op de overloop: waar een rookmelder zou kunnen hangen, is alleen een kaal plafond. Voor nieuwbouwhuizen gold de eis al sinds 2003; in 2022 werd die via het Bouwbesluit 2012 uitgebreid naar bestaande woningen. In een onderzoek in opdracht van Univé zei 19 procent van de ondervraagden zelfs helemaal geen rookmelder in huis te hebben. In 2024 kwamen in Nederland dertig mensen om bij woningbranden.

Ook een studentenkamer heeft een eigen melder nodig

In een studentenhuis volstaat een rookmelder op de overloop niet. Daar moet in elke afzonderlijke kamer een melder hangen. Voor een gewone woning hangt de eis af van hoe je de verdiepingen gebruikt. Telt een ruimte als woon- of slaapkamer, dan hoort op die bouwlaag een rookmelder.

Een snelle controle van je huis begint dus niet bij het aantal melders, maar bij de plekken waar ze nodig zijn. Daarbij gelden ook deze regels:

• De rookmelder moet voldoen aan de norm EN 14604.
• Een zolder of kelder waar niemand woont, hoeft niet automatisch een melder te hebben.
• Loopt de vluchtroute door zo’n afgesloten ruimte, dan is daar wél een melder nodig.

Dat verschil maakt uit bij huizen met een zoldertrap of een kelder die je moet passeren om buiten te komen. Het Bouwbesluit keek namelijk naar het gebruik van verdiepingen en naar vluchtroutes. Zo kan een ongebruikte zolder buiten de plicht vallen, terwijl een afgesloten doorgang er wel onder valt.

De regel was er, de melders lang niet altijd

Vlak voordat de plicht werd uitgebreid, had 17 procent van de Nederlanders nog geen rookmelder in huis. Dat bleek uit de WoonMonitor van verzekeraar Interpolis. Er moest dus in korte tijd in flink wat woningen iets veranderen.

Dat lukte niet overal. Onderzoek van MarketResponse in opdracht van Univé kwam uit op bijna 30 procent van de ondervraagden die niet volledig aan de regels voldeden. Er kan ook wel een melder hangen, maar niet op elke plek waar dat moet.

Ook de uitkomsten van andere onderzoeken laten zich niet zomaar naast elkaar leggen. Allianz Direct keek of elke verdieping waarop wordt gewoond of geslapen een melder had. De cijfers wijzen op een achterstand bij de plaatsing van rookmelders.

Een melder moet ook afgaan

Bij 27 fatale woningbranden vielen in 2024 slachtoffers. Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid, het NIPV, registreerde daarnaast dat de brandweer bij 108 andere woningbranden 262 mensen redde.

Een aanwezige melder moet ook werken. In een NIPV-analyse van 15 jaar fatale woningbranden gingen aanwezige rookmelders in 73 procent van de gevallen af. In ruim 10 procent van de gevallen was er wel een melder aanwezig, maar trad die niet in werking.

“Rookmelders redden levens. Van jou en van je dierbaren.”
Carolien Angevaren, vertegenwoordiger van Brandweer Nederland

Bij een huurhuis is de verhuurder aan zet

Huur je een woning en ontbreekt er een verplichte rookmelder, dan ligt het plaatsen ervan in de eerste plaats bij de verhuurder. Het ontbreken kan juridisch gelden als een gebrek aan de woning. Gemeenten kunnen een verhuurder die zich niet aan de regels houdt bovendien een boete geven.

De regels zijn intussen verhuisd naar een nieuw bouwbesluit. Sinds 1 januari 2024 heet dat het Besluit bouwwerken leefomgeving, kortweg Bbl. Daarin zijn de eisen verder aangescherpt. Sinds 1 januari 2025 zijn ook rookmelders in verkeersruimten verplicht. Voor wie een huurwoning heeft, is de verhuurder dus het aanspreekpunt als zo’n verplichte melder ontbreekt.

Over het onderzoek

Interpolis vroeg vóór de uitbreiding van de plicht naar de aanwezigheid van een rookmelder. MarketResponse onderzocht voor Univé of mensen volledig aan de regels voldeden.

Marktonderzoeksbureau Multiscope gebruikte nog een bredere categorie, met rookmelders, koolmonoxidemelders en CO2-melders. Het meldde dat 37 procent van de huizen geen melder uit die gecombineerde categorie had. Aan de Smart Home Monitor van Multiscope deden 6.000 Nederlanders mee.