Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Bij alligators bepaalt niet het DNA, maar de temperatuur in het nest of een ei een mannetje of een vrouwtje oplevert. Nieuw onderzoek van de University of Georgia laat zien dat een verschil van een halve tot een hele graad Celsius daarbij al de doorslag kan geven. Bij warmere nesten kantelt de verhouding sneller naar vrouwtjes dan wetenschappers dachten. Dat maakt de alligator kwetsbaar in een opwarmende wereld.
Een halve graad kan het verschil maken tussen een jongen of een meisje, bij alligators. Foto: iStock – Yana Tatevosian
Stel je een hoop rottende planten voor, ergens in een moeras in South Carolina. Een alligatormoeder heeft hem zelf bij elkaar geschoven. Diep daarin liggen haar eieren, verwarmd door het composterende groen. Wat daar uitkomt, hangt af van iets wat je nauwelijks zou merken: een paar tiende graden meer of minder.
De thermostaat kiest het geslacht
Bij mensen en de meeste zoogdieren ligt het geslacht vast in de chromosomen. Bij alligators werkt dat anders. Zij hebben temperatuurafhankelijke geslachtsbepaling. De warmte tijdens het broeden bepaalt of een embryo zich ontwikkelt tot mannetje of vrouwtje.
Het patroon is verrassend. Koele nesten van ongeveer 30 tot 31 graden leveren vooral vrouwtjes op. Gematigde nesten van 32 tot 33 graden geven vooral mannetjes. En bij echte hitte komen er weer vooral vrouwtjes uit.
Het lab is geen moeras
Die kennis kwam tot nu toe vooral uit het laboratorium. Daar liggen eieren in broedstoven met een constante temperatuur. Maar een echt nest is nooit constant. Het koelt ’s nachts af en warmt overdag op. Een hittegolf kan de temperatuur flink opstuwen.
Daarom pakten onderzoekers het anders aan. Ze verzamelden 146 eieren uit zeven nesten in South Carolina. Die broedden ze uit bij vijf gemiddelde temperaturen tussen 30 en 34 graden. Daarbij lieten ze de temperatuur elke dag zo’n 3 graden schommelen, net als in het wild.
Kantelpunt ligt lager dan gedacht
Bij de koelere temperaturen kwam het nieuwe model mooi overeen met eerder onderzoek. Maar aan de warme kant gebeurde iets opvallends. Daar maakte een verschil van een halve tot een hele graad al veel uit.
Eerdere modellen voorspelden dat de omslag naar vrouwtjes pas rond 36 graden zou komen. Het nieuwe model ziet die omslag al vanaf ongeveer 34 graden. Tussen de twee ‘vrouwtjeszones’ in komen nog steeds vooral mannetjes ter wereld.
Er was nog een verrassing. Eerder onderzoek wees uit dat temperaturen boven ongeveer 34,5 graden schadelijk zijn voor embryo’s. Korte pieken tot bijna 36 graden bleken in deze studie echter geen kwaad te doen. Ze vergrootten wel de kans op een vrouwtje.
Waarom een scheve verhouding gevaarlijk is
Hoofdonderzoeker Benjamin Parrott is duidelijk over de gevolgen. “Voor de gezondheid en stabiliteit van de populatie denk ik dat het betekent dat die kleine verschillen echt belangrijk zijn,” zegt hij. “Wanneer een populatie uit balans is, kan dat de populatiegroei beïnvloeden. Wanneer je vrouwtjes begint te verliezen, dan kan de populatie echt in de problemen komen.”
Een model voor krokodillen en schildpadden
Het nieuwe model is het eerste dat de dagelijkse temperatuurschommelingen meeneemt. Daarmee kunnen onderzoekers beter inschatten hoeveel mannetjes en vrouwtjes er in wilde nesten geboren worden.
Volgens eerste auteur Karin Ebey reikt dat verder dan alleen de alligator. “Alligators zijn roofdieren, maar ze zijn ook ecosysteemingenieurs. Ze zijn belangrijk voor de omgevingen waarin ze leven,” zegt ze. Omdat de soort zo goed bestudeerd is, kan hij als voorbeeld dienen voor andere krokodilachtigen.
Opwarming zet het nest onder druk
Precies hier wordt het onderzoek urgent. De aarde warmt op, en nesten warmen mee. Als een halve graad al het verschil maakt, kan klimaatverandering de geslachtsverhouding van hele populaties ongemerkt verschuiven.
Dat geldt niet alleen voor alligators. Ook zeeschildpadden, krokodillen en zoetwaterschildpadden hebben temperatuurafhankelijke geslachtsbepaling. Parrott blijft voorzichtig. “Het is een stap vooruit, en het is een geweldig hulpmiddel, maar we hebben nog zoveel meer onderzoek nodig om geslachtsverhoudingen in populaties van zeeschildpadden, alligators, krokodillen of zoetwaterschildpadden goed te kunnen voorspellen,” zegt hij.
De studie verscheen in het Journal of Experimental Biology.
