Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In 2014 vonden archeologen op de Noorse ijsplek Digervarden een ski. Zeven jaar later dook de tweede van het 1.300 jaar oude paar op, met de binding er nog aan. Hoe raakten die twee ski’s samen in het ijs?
Een onderzoeker houdt de houten Digervarden-ski, met zijn binding, vast bij de vindplaats op het smeltende sneeuwveld. Beeld: Photo: Aud Hole/Oppland County Council, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Vijf meter is ongeveer de lengte van een kleine woonkamer. Op de Noorse berg Digervarden was dat de afstand tussen twee ski’s die eeuwen in het ijs hadden gelegen. Op 26 september 2021 vond het team van Secrets of the Ice de tweede ski, vlak bij de plek van de eerdere vondst. Het smeltende ijs in de regio Innlandet heeft al meer dan 3.000 voorwerpen prijsgegeven, maar bij dit paar maakt vooral de bewaard gebleven binding het mogelijk om te zien hoe iemand vlak voor de Vikingtijd zijn ski’s vastmaakte.
De maten verraden dat dit een paar is
Op de berg lagen twee houten ski’s die sterk op elkaar lijken, maar niet precies even groot zijn. De later gevonden ski meet 187 centimeter lang en 17 centimeter breed. De ski die eerder tevoorschijn kwam, is 17 centimeter korter en 2 centimeter smaller. Dat verschil zie je meteen als je ze naast elkaar legt.
Hoe oud het hout is, liet het team met koolstofdatering bepalen. Bij die methode meet je hoeveel radioactieve koolstof er nog in een voorwerp zit. De uitkomst plaatst de ski in de tweede helft van de 8e eeuw, vlak voor de Vikingtijd. Het gaat dus om uitrusting uit een tijd waarvan houten spullen zelden zo gaaf overblijven.
Zelfs de hielriem bleef zitten
Juist de binding maakt het paar zo bijzonder. Beide ski’s hebben een riem van gevlochten twijgen voor de tenen en een leren riem voor de hiel. Je ziet daardoor veel beter hoe de skiër zijn voeten op het hout hield dan wanneer alleen de planken waren overgebleven. De later gevonden ski is bovendien nog beter bewaard dan de eerste.
“De nieuwe ski is zelfs beter bewaard gebleven dan de eerste!”
Lars Pilø, glacioloog-archeoloog en redacteur van Secrets of the Ice
Zo’n binding uit de prehistorie is uitzonderlijk. Buiten de twee Digervarden-ski’s is alleen van een enkele, iets oudere ski uit Mänttä in Finland een binding bewaard gebleven. De twijgen en het leer laten zien hoe iemand die oude ski’s daadwerkelijk kon gebruiken.
Deze ski’s hebben een leven achter de rug
De ski’s zagen er al gebruikt uit voordat ze in het ijs belandden. Lars Holger Pilø zag er sporen van slijtage en reparatie op: de twee houten planken hadden elk hun eigen gebruiksgeschiedenis. Daarna gebruikte een skiër ze samen. De spullen waren al gebruikt toen ze op de berg achterbleven.
Wie die skiër was, weten we niet. Ook hoe de ski’s op Digervarden zijn achtergebleven, valt uit de vondst niet op te maken. Secrets of the Ice opperde dat de skiër mogelijk nog in het ijs van de berg ligt. Er zijn geen aanwijzingen dat op die plek ook menselijke resten zijn gevonden.
Smeltend ijs geeft zijn vondsten prijs
Digervarden ligt in het Reinheimen National Park, in de regio Innlandet. Daar komen uit smeltende ijs- en sneeuwvelden ook andere sporen van vroeger tevoorschijn. Het archeologische programma heeft er meer dan 3.000 voorwerpen geborgen. Het gaat onder meer om jachtgereedschap, textiel, leer en kleding.
Voor archeologen levert dat een kans op om kwetsbare materialen te bekijken die normaal gesproken vergaan. Tegelijk verdwijnt het ijs dat ze zo lang heeft bewaard. Smeltende ijsvelden leggen hout, twijgen en leer bloot die iemand ooit gebruikte en repareerde.
Over het onderzoek
Secrets of the Ice begon in 2011 als samenwerking tussen de regionale overheid van Innlandet en het Museum of Cultural History in Oslo. Bij de berging van de later gevonden ski waren archeoloog Espen Finstad van het programma en Julian Post-Melbye van het museum aanwezig. Het team onderzocht de vondst op de berg en liet het hout vervolgens dateren.
Wie de ski’s zelf wil zien, hoeft niet naar de ijsplek te klimmen. Het paar is tentoongesteld in het Norwegian Mountain Center in Lom. Daar kun je ook het verschil in formaat bekijken en van dichtbij zien hoeveel van de oude bindingen bewaard is gebleven.
