Sinds het verbod op gratis plastic tasjes in 2016 is de herbruikbare tas een vast onderdeel van het Nederlandse straatbeeld. We nemen ze mee naar de supermarkt, naar de markt, naar het strand. En bedrijven hebben dat opgemerkt. De bedrukte katoenen tas is inmiddels een van de populairste promotieartikelen van het land.
Maar is dat ook duurzaam? Of is het een nieuw soort wegwerpproduct verpakt in een groen jasje?
De milieurekening van een katoenen tas
Het Deense Milieuagentschap publiceerde in 2018 een levenscyclusanalyse die veel stof deed opwaaien. Volgens dat onderzoek moet een katoenen tas 7.100 keer worden hergebruikt om een lagere klimaatimpact te hebben dan een plastic tasje. Voor biologisch katoen lag dat getal op 20.000 keer.
Die cijfers gingen de wereld over en werden gretig geciteerd door critici van katoenen tassen. Maar de context werd vaak weggelaten. Het Deense onderzoek keek uitsluitend naar klimaatimpact (CO2). Wanneer je andere milieufactoren meeneemt, zoals plasticvervuiling in oceanen, microplastics in de voedselketen en de afbreekbaarheid van het materiaal, verschuift het beeld.
Een onderzoek van het Wereld Natuur Fonds uit 2021 concludeerde dat de schade van plastic in het milieu zwaar wordt onderschat in traditionele levenscyclusanalyses. Plastic tasjes die in het milieu belanden breken niet af maar vallen uiteen in microplastics die eeuwenlang in ecosystemen blijven circuleren. Katoen doet dat niet.
Wanneer is een promotionele tas wel duurzaam?
Het antwoord hangt af van twee dingen: het materiaal en het gebruik.
Bij het materiaal zit de winst in gerecyclede stoffen. Tassen van gerecycled PET (gemaakt van oude plastic flessen) of gerecycled katoen hebben een aanzienlijk lagere milieu-impact dan nieuw katoen. Ze vereisen geen nieuwe landbouwgrond, geen extra water, geen pesticiden. En ze geven een tweede leven aan afval dat anders verbrand of gestort zou worden.
Bij het gebruik is de rekensom simpel: hoe vaker de tas wordt gebruikt, hoe beter de milieubalans. En daar zit de kracht van een promotionele tas. Een goed ontworpen tas met een aantrekkelijke print wordt vaker meegenomen dan een saaie. Bedrijven die herbruikbare tassen bedrukken met een opvallend design zien dat die tassen daadwerkelijk worden gebruikt, in de supermarkt, op de fiets, naar het werk. Dat dagelijks gebruik is precies wat nodig is om de milieurekening positief te laten uitvallen.
Greenwashing of niet?
Eerlijk antwoord: het hangt ervan af. Een bedrijf dat duizend katoenen tasjes bestelt van nieuw katoen, ze uitdeelt op een beurs en hoopt dat het hun groene imago versterkt, doet aan greenwashing. Het materiaal is niet duurzamer dan het alternatief, en de kans dat al die tasjes intensief worden gebruikt is klein.
Een bedrijf dat kiest voor gerecycled materiaal, een beperkte oplage bestelt die gericht wordt uitgedeeld aan klanten die de tas daadwerkelijk gaan gebruiken, en dat combineert met een breder duurzaamheidsbeleid, doet iets heel anders. Dan is de promotionele tas een verlengstuk van een oprechte keuze.
De herbruikbare tas is niet per definitie duurzaam of niet duurzaam. Het is een middel. En zoals bij elk middel hangt het af van hoe je het inzet.
Blijf op de hoogte met de nieuwsbrief. Meld je hier aan.
( Je kunt ons ook steunen door lid te worden of te doneren )
