Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De Cuyahoga River in Cleveland vloog vóór 1969 minstens twaalf keer in brand door zware vervuiling. De brand van 22 juni 1969 werd een symbool voor schoner water, maar was niet de enige reden dat de Clean Water Act er kwam.
Soms lijkt het alsof je water ziet branden. Foto: iStock – Eachat
Een rivier die in brand staat klinkt als iets uit een dystopische film. In Cleveland was het jarenlang een gevolg van industrieën die ongezuiverd afval rechtstreeks in het water loosden. De brand die de wereldpers haalde, duurde naar schatting een halfuur, en Time magazine gebruikte later beelden van een veel grotere vuurzee uit 1952 omdat er van deze brand geen foto bestaat. Die kloof tussen de beperkte schade ter plekke en de enorme beeldkracht eromheen werpt licht op de weg naar de Clean Water Act van 1972, die de strijd tegen watervervuiling in de Verenigde Staten ingrijpend moest veranderen.
Een geschiedenis van olie, afval en vuur
De archieven van Cleveland noemen rivierbranden in 1868, 1883, 1887, 1912, 1922, 1936, 1941, 1948 en 1952. Historisch onderzoeker Doug Kusak van Cleveland Metroparks komt voor de hele geschiedenis uit op ongeveer dertien branden. De Cuyahoga was een rivier waar olie en chemisch afval regelmatig genoeg op het water dreven om vlam te vatten.
Sommige eerdere branden waren veel zwaarder dan die van 1969. In 1912 kwamen vijf mensen om het leven en gingen meerdere boten verloren; de brand van 1952 veroorzaakte duizenden dollars schade. Een overzicht van de gedocumenteerde branden laat vooral zien hoe lang dit als een tamelijk normaal risico van zware industrie werd gezien.
De brandweer zag vooral kapotte dwarsliggers
De Harshaw Chemical Company loost afvalwater in de Cuyahoga rivier. Beeld: Frank John Aleksandrowicz, Public domain, via Wikimedia Commons.
De olie op het water ontbrandde waarschijnlijk door vonken van een trein die over een spoorbrug reed. Het vuur trok langs de rivier onder de bruggen door. Een functionaris van de brandweer noemde de schade destijds onopvallend: enkele houten dwarsliggers waren kromgetrokken.
De brand was binnen twee uur helemaal geblust. Die bescheiden omvang maakt de latere faam opvallend: de gebeurtenis werd het beeld van een economie waarin fabrieken in Cleveland en stroomopwaarts in Akron jarenlang ongezuiverd afval rechtstreeks de rivier in konden lozen.
Stokes maakte vervuiling politiek
Carl Stokes, de zwarte burgemeester van Cleveland, gebruikte de aandacht om de vervuiling van de rivier op de nationale agenda te zetten. Hij speelde een belangrijke rol in de politieke druk die uiteindelijk leidde tot strengere regels voor watervervuiling.
De Cuyahoga stond niet op zichzelf. In 1969 stapelden milieurampen zich op:
- bij een vissterfte in Florida gingen 26 miljoen vissen dood;
- de olieramp bij Santa Barbara liet zien hoe kwetsbaar kustwateren waren;
- de brand in Cleveland gaf vervuiling een beeld dat iedereen meteen begreep.
Eén symbool, veel aanleidingen
“Er waren meerdere rampen, de ene afschuwelijker dan de andere, en ook de politiek van die tijd speelde mee. Maar ik kan eerlijk gezegd niet zeggen dat één gebeurtenis ons ertoe bracht dit af te ronden.”
Lester Edelman, voormalig juridisch adviseur van de commissie Openbare Werken en Transport van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden
Medewerkers van het Congres die aan de wet werkten, benadrukten later dat de directe invloed van de rivierbrand vaak te groot is gemaakt. De Cuyahoga werd hét symbool, terwijl de wet voortkwam uit een langere reeks rampen, publieke woede en politieke druk.
In 1970 richtte president Richard Nixon de Amerikaanse milieudienst EPA op door bestaande federale milieuprogramma’s samen te voegen. Twee jaar later, op 18 oktober 1972, maakte het Congres een veto van Nixon ongedaan. Hij vond de wet te duur, maar de Clean Water Act werd alsnog van kracht.
Wat veranderde er werkelijk?
De wet gaf de strijd tegen vervuild water in de Verenigde Staten veel meer tanden. Watervervuiling kwam onder federale regels te vallen, met duidelijke eisen voor de waterkwaliteit, en lozen was niet langer iets wat industrieën ongehinderd konden doen.
Een rivierbrand veranderde geen wet in zijn eentje, maar maakte zichtbaar wat er gebeurt als vervuiling jarenlang buiten beeld blijft. De Clean Water Act geldt nog steeds als een van de invloedrijkste milieuwetten en werd wereldwijd een voorbeeld voor vergelijkbare waterregels, ruim twee decennia nadat de Cuyahoga voor het laatst in brand stond.
