Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Huishoudens en bedrijven met een aansluiting op het regionale gas- en elektriciteitsnet betalen komend jaar naar verwachting gemiddeld 20% meer voor het transport van elektriciteit en gas. Voor een gemiddeld huishouden zal dat gaan om een stijging van ca. €89 per jaar voor elektriciteit en €52 meer voor gas. Ook grote bedrijven die direct zijn aangesloten op het hoogspanningsnet van TenneT gaan naar verwachting ca. 20% meer betalen. Dat blijkt uit een eerste prognose van de tarieven voor het jaar 2027 door de Autoriteit Consument & Markt (ACM).
Transport van energie wordt fors duurder in Nederland. Foto: iStock – Credit: dongfang zhao
Manon Leijten, bestuurslid van de ACM: “De stijging van de tarieven die huishoudens en bedrijven moeten betalen worden voor het overgrote deel bepaald door beleidskeuzes over het huidige en het toekomstige energiesysteem. De keuze voor meer wind op zee biedt bijvoorbeeld grote voordelen voor de energietransitie en zorgt er voor dat Nederland minder afhankelijk is van fossiele energiebronnen uit andere landen. Voor wind op zee zijn wel diepere kabels in zee en op land nodig, die ook veilig moeten zijn. Hiervoor zijn grote investeringen van netbeheerders nodig, die via de transporttarieven door huishoudens en bedrijven worden betaald.”
Investeringen nodig om problemen overvol stroomnet aan te pakken
Het stroomnet zit op veel plaatsen overvol. Hierdoor moeten steeds meer bedrijven, woningen, scholen, en veiligheidsvoorzieningen zoals politiebureaus en huisartsenposten lang wachten op een nieuwe of zwaardere aansluiting. Het probleem van netcongestie kost de samenleving naar schatting €10 tot €40 miljard per jaar omdat bedrijven zich niet kunnen vestigen of uitbreiden en woningbouwprojecten niet door kunnen gaan. Om zo snel mogelijk te zorgen voor voldoende aansluitingen voor woonwijken en bedrijven moeten de netbeheerders de komende 15 jaar ca. €235 miljard euro investeren in het stroomnet. Dit geld wordt bijvoorbeeld door TenneT (de netbeheerder van het landelijke hoogspanningsnet) gebruikt voor de bouw van hoogspanningsstations en nieuwe kabels in zee en op land om stroom van windparken in het elektriciteitsnet in te voeden. Ook de regionale netbeheerders moeten fors investeren, bijvoorbeeld in extra transformatorhuisjes en zwaardere kabels. Daarnaast moeten netbeheerders de gasnetten onderhouden en waar nodig vernieuwen, bijvoorbeeld vanwege de veiligheid. Omdat huishoudens en bedrijven steeds minder aardgas gebruiken moeten deze kosten over een steeds kleinere groep netgebruikers worden verdeeld.
Alle kosten die netbeheerders maken, moeten door de huishoudens en bedrijven die gebruik maken van de netten betaald worden via de transporttarieven. De transporttarieven bedragen ca. 30% van de energierekening van een gemiddeld huishouden. De ACM stelt jaarlijks de transporttarieven van netbeheerders vast en zorgt er daarbij voor dat netbeheerders de efficiënte kosten die zij maken, krijgen vergoed via de tarieven. Hierdoor hebben de netbeheerders voldoende inkomsten om de noodzakelijke investeringen te doen, terwijl de ACM er tegelijkertijd op toeziet dat huishoudens en bedrijven niet meer moeten betalen dan nodig.
Nieuwe methode geeft meer ruimte voor nodige investeringen
In samenspraak met representatieve organisaties van netgebruikers en de netbeheerders heeft de ACM begin 2026 een nieuwe methode vastgesteld om de tarieven van netbeheerders vast te stellen. De transporttarieven voor 2027 zijn de eerste tarieven die op basis van deze nieuwe methode worden vastgesteld. Kern van de nieuwe methode is dat deze netbeheerders flexibiliteit biedt om beter in te spelen in onzekerheden over de kostenontwikkeling van de elektriciteits- en gasnetten en dat de kosten van netbeheerders sneller worden vergoed. Dit maakt het voor netbeheerders makkelijker om hun investeringen te financieren en daarmee sneller te zorgen voor voldoende aansluitingen voor woonwijken en bedrijven. Tegelijkertijd houdt de ACM strenger toezicht op de investeringen en kosten van netbeheerders. Dit doet de ACM door investeringsplannen van netbeheerders vooraf te toetsen en integraal toezicht te houden op de bedrijfsvoering van netbeheerders via bedrijfsbezoeken, audits, procestoetsing en monitoring. Ook stuurt de ACM aan op het delen van ‘best practices’ tussen netbeheerders. Zo kunnen netbeheerders van elkaar leren, om hun net zo efficënt mogelijk uit te breiden en te onderhouden.
Stabiele nettarieven
Aan het begin van een nieuwe reguleringsperiode maakt de ACM op basis van informatie van netbeheerders een inschatting van de kosten die netbeheerders tijdens die periode zullen maken. Deze inschattingen worden de inkomstenbesluiten genoemd. Op basis van deze inschattingen en de verwachte volumes en aantallen aansluitingen op de gas- en elektriciteitsnetten stelt de ACM de transporttarieven voor huishoudens en bedrijven vast. Als later blijkt dat de werkelijke kosten lager waren dan ingeschat, wordt dit via de tarieven teruggeven aan de netgebruikers. Als blijkt dat netbeheerders meer kosten hebben moeten maken, gaan de tarieven voor netgebruikers omhoog. Netbeheerders doen jaarlijks een nieuwe schatting van hun verwachte kosten, zodat het verschil tussen de schatting en de daadwerkelijke kosten zo klein mogelijk is. Dat leidt tot een stabielere ontwikkeling van het nettarief.
