Nieuw materiaal koelt daken zonder stroom: dat scheelt tot 12,9 °C in de zon

23 september 2026|doorDN Nieuwsredactie|inbouwen, energiebesparing

Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google

Onderzoekers van het Spaanse onderzoeksinstituut CSIC hebben een dunne coating ontwikkeld die oppervlakken kan afkoelen zonder elektriciteit, ventilator of compressor. Tijdens een daktest in het Spaanse Tres Cantos bleef een met de coating behandeld oppervlak tot 12,9 graden Celsius kouder dan een onbehandeld referentievlak. Het materiaal is grotendeels gemaakt van de kunststof PVDF en weerkaatst gemiddeld 82,4 procent van het zonlicht, terwijl het 96,7 procent van zijn eigen warmte weer uitstraalt. De onderzoekers, verbonden aan het Instituto de Micro y Nanotecnología (IMN-CNM, CSIC), denken aan toepassingen op daken, gevels, in voertuigen en in elektronica.

Nieuw materiaal voor dakbedekking houdt huizen tot wel 13 graden koeler zonder airco. Foto: iStock – jacquesduroche

Passieve koeling zonder stekker

De techniek heet passieve radiatieve koeling. Ze maakt gebruik van een smal venster in het infraroodspectrum, tussen 8 en 13 micrometer, waar de aardatmosfeer warmte vrij goed doorlaat richting de ruimte. Een oppervlak dat in dat venster veel warmte uitstraalt en tegelijk veel zonlicht terugkaatst, kan kouder worden dan de omringende lucht. Zonder stroomaansluiting.

Een nanostructuur van kunststof en aluminiumoxide

Het onderzoeksteam, de groep Functional Nanoscale Devices for Energy (FINDER) van het IMN-CNM, koos voor polyvinylideenfluoride (PVDF), een kunststof die al bekendstond om zijn vermogen warmte als infraroodstraling uit te zenden. PVDF is ook goed bestand tegen uv-licht en stoot water af, wat het oppervlak deels zelfreinigend maakt.

De onderzoekers brachten de kunststof aan in de piepkleine poriën van geanodiseerd aluminiumoxide. Zo ontstond een driedimensionaal netwerk waarvan de binnenkant op nanoschaal precies vormgegeven kon worden, wat bepaalt hoeveel licht het materiaal terugkaatst. Een aanvullende behandeling met uv-licht maakte het oppervlak witter en daardoor nog reflecterender.

Op het dak tot bijna 13 graden kouder

De proef vond plaats op het dak van het instituut in Tres Cantos, tijdens warme, droge en zonnige dagen met een piekinstraling van 962 watt per vierkante meter. Op die dagen bleef het behandelde oppervlak tot 12,9 graden Celsius kouder dan een onbehandeld referentievlak.

In berekeningen komt de best presterende uitvoering van het materiaal uit op een koelvermogen van 182,3 watt per vierkante meter, bij een zoninstraling van 1.000 watt per vierkante meter. Dat komt doordat het oppervlak weinig zonnewarmte opneemt en tegelijk veel eigen warmte kwijtraakt.

Nog geen kant-en-klaar bouwproduct

De onderzoekers benadrukken zelf dat de technologie nog in ontwikkeling is. Wel is het productieproces relatief goedkoop en sluit het aan op bestaande industriële processen, wat opschalen makkelijker moet maken dan bij veel andere koelmaterialen die alleen in het laboratorium goed werken. Hoe de coating het houdt op echte daken en gevels, jarenlang blootgesteld aan regen, vuil, wind en felle zon, moet nog blijken.

Relevant met het oog op de stijgende koelvraag

Airconditioning is wereldwijd al goed voor bijna 20 procent van het elektriciteitsverbruik, en de vraag naar koeling groeit. Op momenten dat veel mensen tegelijk de airco aanzetten, kan dat het stroomnet flink belasten, ook in Nederland. Een coating die warmte buiten houdt zonder stroom te gebruiken, zou die piekbelasting kunnen verlichten op zonnige dagen waarop kantoren, woningen en auto’s snel opwarmen.

Betrokken onderzoekers en instellingen

Het onderzoek is uitgevoerd door de FINDER-groep van het Instituto de Micro y Nanotecnología (IMN-CNM), onderdeel van de Spaanse onderzoeksorganisatie CSIC in Tres Cantos, bij Madrid. De studie is gepubliceerd in het tijdschrift Nanophotonics door Amaia Iglesias-Elcano, Luis Moreno-Sanabria, Marisol Martín-González en Cristina V. Manzano, met Manzano als projectleider. Zij leidt ook het gerelateerde COOLed-project.