Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Ook in oktober zijn de vrouwtjes van de kruisspin nog actief. Op mistige ochtenden vallen hun wielwebben ineens op in je tuin, terwijl je er anders makkelijk aan voorbijloopt.
In de herfst zie je pas goed hoeveel spinnenwebben er zijn. Foto: iStock – mariusz_prusaczyk
Bij zonsopkomst hangen druppels als kleine kralen tussen de takken, terwijl de lage zon de draden laat glinsteren. Als de lucht afkoelt, condenseert vocht op die dunne draden; ook de waterdruppeltjes in mist zetten zich erop af. Zo krijgt het wielweb van de kruisspin (Araneus diadematus) zijn vorm, bij een volgroeid vrouwtje soms zo’n 60 centimeter breed. Voor de spin is het geen blijvend bouwwerk: regen en wind beschadigen het web, waardoor ze het bijna elke dag moet vernieuwen.
De spin is nu volwassen
De kruisspin verschijnt niet opeens in de herfst. In de nazomer worden veel spinnensoorten volwassen. Ze zijn dan groter en actiever, waardoor je ze makkelijker ziet. Het vrouwtje van de kruisspin bouwt haar web om insecten te vangen. Zelfs als er geen druppel aan de draden hangt, is ze dus aan het werk.
Bij de kruisspin lopen de seizoenen van mannetjes en vrouwtjes niet helemaal gelijk. Volwassen mannetjes zijn vooral in augustus en september te vinden. Vrouwtjes zijn al vanaf juni te zien en blijven langer actief. Later in het jaar kom je vooral hun webben tegen.
Goed om te weten De kruisspin is de bekendste maker van wielwebben in Nederlandse tuinen. Er leven hier ook spinnen die heel andere soorten webben maken.
Dat grote web is snel klaar
Een kruisspin (Araneus diadematus) met het typische kruis op haar rug, zittend in haar web. Beeld: GTI~commonswiki, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons.
Voor zo’n bouwwerk is de kruisspin verrassend weinig tijd kwijt: het vernieuwen van een web duurt ongeveer 20 minuten. Dat maakt het makkelijker om na slecht weer weer insecten te vangen. Een web dat je op een ochtend tussen de planten ziet hangen, hoeft er de vorige ochtend dus nog niet precies zo te hebben uitgezien.
Hoeveel druppels je op de draden ziet, hangt af van de temperatuur. Dauw ontstaat zodra de lucht afkoelt tot onder het dauwpunt. Dat is de temperatuur waarbij de lucht haar waterdamp niet langer allemaal kan vasthouden. Koude lucht kan namelijk minder waterdamp bevatten dan warme lucht.
Op het ene moment kijk je daardoor dwars langs een web; later tekenen de draden zich duidelijk af. Het vocht maakt het werk van de spin zichtbaar, zonder te laten zien hoeveel webben er die nacht zijn bijgekomen.
Voor de winter moet er nog een beschut plekje komen
Het vrouwtje heeft in de herfst meer te doen dan insecten vangen. Ze legt zo’n 800 eitjes bij elkaar op een beschutte plek. Daar doet ze een geel laagje spinsel omheen. Dat beschermt de eitjes tegen vijanden, kou en regen.
De tijd om buiten grote kruisspinnenwebben te zien is beperkt. Rond eind oktober loopt die periode meestal af. Kruisspinnen kunnen slecht tegen vrieskou en verdwijnen na de eerste nachtvorst uit beeld. Wie hun wielwebben wil bekijken, heeft aan de komende vochtige ochtenden dus meer dan aan een koude ochtend later in het jaar.
Over het onderzoek
Een tuin vol zichtbare wielwebben vertelt niet hoeveel spinnensoorten daar leven. Nederland telt er volgens kenniscentrum Stichting EIS bijna 700. De kruisspin viel bij een telling in het najaar van 2021 wel het vaakst op: ze werd toen van alle spinnen in Nederland het meest geteld.
Die telling geeft ook aan welke spinnen daarna het vaakst werden gezien. Op de kruisspin volgden de grote trilspin en de gewone huisspin.
