Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De zomer van 2026 was de warmste ooit gemeten in West-Europa. Meer dan de helft van het continent kreeg te maken met zeer zware hittestress. Rivieren als de Rijn en de Donau voerden minder water af dan in ruim dertig jaar. Ook de zeeën rond Europa waren uitzonderlijk warm, blijkt uit nieuwe cijfers van de Europese klimaatdienst Copernicus.
Al die hittegolven vragen om verkoeling. Foto: iStock – Yury Karamanenko
De hitte bleef maar duren
Wie deze zomer het gevoel had dat de hitte maar bleef duren, had gelijk. Voor Europa als geheel was het de op twee na warmste zomer ooit. In West-Europa werd het zelfs een record. De gemiddelde temperatuur kwam daar uit op 21,7 °C. Dat is 2,5 graad warmer dan het gemiddelde van 1991 tot en met 2020.
Daarmee sneuvelde het record van 2003. Die zomer staat bij velen nog in het geheugen gegrift. Toch was 2026 op meerdere punten heftiger.
De zomer begon bovendien vroeg. Eind mei trok de eerste grote hittegolf al over West-Europa. Daarna bleef het uitzonderlijk warm, tot in september aan toe. Zowel in mei als in september werden dagrecords gebroken.
Zeventien dagen boven de dertig
Opvallend was hoe groot het gebied was waar het tegelijk extreem warm werd. Op 17 dagen was het in minstens 60 procent van West-Europa warmer dan 30 °C. In 2003 gebeurde dat op 11 dagen. Vorig jaar bleef de teller op 7 dagen steken.
Hittestress voor mens en dier
Temperatuur zegt niet alles. Daarom kijken onderzoekers ook naar hittestress. Die maat laat zien hoe warmte, vocht, wind en zon samen op het lichaam inwerken. Bij zware hittestress lopen mensen risico op onder meer een hitteberoerte.
Aan het eind van de zomer had 52 procent van Europa te maken gehad met minstens zeer zware hittestress. Dat komt neer op een gevoelstemperatuur van 38 °C of hoger. Nooit eerder was dat aandeel zo groot.
In West-Europa telden de onderzoekers 41 dagen met zware hittestress. Dat zijn er vijf meer dan in 2003. Ook het aantal dagen met zeer zware hittestress, 13 in totaal, was een record.
“Een zomer van opgestapelde extremen”
Samantha Burgess is strategisch leider klimaat bij het Europees Centrum voor Weersvoorspellingen op Middellange Termijn (ECMWF). Zij vat het zo samen:
“Europa beleefde in 2026 een zomer van opgestapelde klimaatextremen. Recordhittestress, wijdverbreide droge omstandigheden, uitzonderlijk lage rivierafvoeren en ongewoon warme zeeën deden zich samen voor in grote delen van het continent. De gevolgen reikten veel verder dan temperatuurrecords en raakten de beschikbaarheid van water, energiesystemen, transport, ecosystemen en de menselijke gezondheid. Terwijl het klimaat blijft opwarmen, onderstrepen gebeurtenissen als deze het belang van het opbouwen van weerbaarheid tegen steeds meer met elkaar verweven klimaatrisico’s.”
Bosbranden en rook
Droogte en hitte vormden samen een gevaarlijke combinatie. Het resultaat was een uitzonderlijk actief bosbrandseizoen. Tot 2 september brandde in de Europese Unie bijna twee keer zoveel oppervlak af als gemiddeld in die periode tussen 2006 en 2025. Vooral Spanje en Frankrijk werden zwaar getroffen.
Dat had ook gevolgen voor de lucht die mensen inademden. De uitstoot van bosbranden in Europa behoorde tot de tien hoogste sinds 2003. Miljoenen mensen kregen daardoor te maken met gevaarlijke luchtvervuiling.
Rivieren op een historisch laag pitje
Misschien wel het meest opvallend was de toestand van de rivieren. Nooit sinds het begin van de metingen in 1992 was de zomerafvoer zo laag. In juli en augustus stonden veel grote rivieren tegelijk op of bij een recordlaag peil. Het ging onder meer om de Rijn, de Donau, de Po, de Loire, de Rhône en de Seine.
Dat merkte je niet alleen aan droge oevers. Schepen konden minder lading vervoeren, wat de aanvoer van goederen verstoorde. Boeren hadden moeite om hun land te bevloeien. Kerncentrales kampten met te weinig koelwater en waterkrachtcentrales leverden minder stroom. Ook de beschikbaarheid van zoet water kwam onder druk te staan.
Volgens Copernicus laat dit zien hoe nauw klimaatverandering verbonden is met andere grote vraagstukken zoals energiezekerheid.
Ook de zee warmde op
Niet alleen op het land was het heet. Langs een groot deel van de Atlantische kust en in het westen en midden van de Middellandse Zee werd het zeewater recordwarm of kwam het daar dichtbij. Op veel plekken was sprake van zware tot uitzonderlijke mariene hittegolven. Dat zijn lange perioden waarin het zeewater ongewoon warm blijft.
Zulke warme zeeën maken het leven aan de kust er niet makkelijker op. Ze zorgen ervoor dat het ’s nachts minder afkoelt en dat de lucht vochtiger wordt. Daardoor wordt de hittestress op het land nog groter.
Wat betekent dit?
De zomer van 2026 liet zien dat extremen niet los van elkaar staan. Hitte, droogte, lage waterstanden, bosbranden en warme zeeën versterkten elkaar. Volgens de onderzoekers is dat precies waarom Europa zich beter moet voorbereiden. Niet op één ramp per keer, maar op een opeenstapeling van risico’s die steeds vaker voorkomt.
