Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Het Urmiameer verloor in ruim twintig jaar meer dan 90 procent van zijn volume. Een stijging van het waterpeil met 120 centimeter sinds september 2025 biedt tijdelijk adem, maar de gevolgen van de drooggevallen oevers blijven voelbaar.
Een gestrande veerboot bij het uitgedroogde, zoutige Urmiameer in Iran. Beeld: engineering.usu.edu.
Waar vroeger water tot aan de horizon reikte, ligt nu op veel plekken een harde, witte zoutvlakte die bij wind stof de lucht in jaagt. Bij het Urmiameer in Noordwest-Iran veranderde tegen het najaar van 2023 een groot deel van het meerbed al in droog zout, na jaren van droogte, dammen en wateronttrekking voor onder meer appelboomgaarden. Onderzoekers zagen dat de frequentie van stofstormen met ongeveer 20 procent toenam nadat het meeroppervlak met 81 procent was gekrompen, met gevolgen voor landbouwgrond, drinkwater en de gezondheid van omwonenden.
De Zarrineh Rud werd een irrigatiekraan
De Zarrineh Rud was ooit een van de belangrijkste slagaders van het Urmiameer. Water uit die rivier werd steeds vaker afgeleid om appelboomgaarden te bevloeien, waardoor er minder overbleef voor het meer zelf. Zo stapelden droogte en menselijk watergebruik zich jarenlang op.
Op zijn grootst besloeg het meer 5.200 tot 6.000 km². Op 1 augustus 2025 was daar nog 581 km² van over, met een watervolume van ongeveer 0,5 miljard m³, tegen 2 miljard m³ in 2024. Het waterpeil lag die dag op 1.269,74 meter.
Het zout waait de dorpen in
Als de wind over de drooggevallen bodem trekt, neemt hij zout mee richting de omliggende dorpen en akkers. Dat zout belandt in bodem en water, terwijl mensen het inademen. Lokale functionarissen koppelen de stormen aan luchtwegklachten en kankergerelateerde aandoeningen.
De schade stopt niet bij de gezondheid. Zoutstormen hebben landbouwgrond flink aangetast en bewoners gedwongen om dorpen rond het meer te verlaten. In Shabestar County onderzochten wetenschappers bovendien een verband tussen dalende waterstanden, zoutdeeltjes in de lucht en een hogere kans op hypertensie.
Minder bruikbare grond, vervuild water en een omgeving waar wonen steeds lastiger wordt: zoutstormen rond het meer zijn veel meer dan een vervelend bijeffect van droogte.
Regen gaf het meer even lucht
Vanaf 23 september 2025 kwam er tijdelijk meer water bij. Uit onder meer de Boukan- en Mahabad-dammen werd 1,278 miljard m³ water vrijgegeven, waardoor het peil op 20 april 2026 uitkwam op 1.270,70 meter.
- De neerslag in het stroomgebied lag tot 21 maart 2026 ongeveer 100 procent hoger dan in dezelfde periode een jaar eerder.
- Diezelfde hoeveelheid regen lag meer dan 30 procent boven het langjarige gemiddelde.
Dat verklaart de opleving, maar verandert de onderliggende kwetsbaarheid niet zomaar. Het meer is afhankelijk van regen, rivierwater en keuzes over hoeveel water landbouw en steden mogen gebruiken.
Ook voor Nederland gaat dit over water verdelen
In Nederland klinkt watertekort minder acuut dan een zoutvlakte van duizenden vierkante kilometers. Hier speelt hetzelfde vraagstuk: schaars water verdelen tussen landbouw, natuur en bewoners terwijl droge perioden langer kunnen aanhouden.
De FAO begon in december 2025 samen met de provincie West-Azerbeidzjan een herstelproject voor het meer. Daarbij ligt de nadruk op slimmer gebruik van landbouwwater, omdat irrigatie en wateronttrekking al jarenlang druk zetten op het stroomgebied.
Herstel van het waterpeil op lange termijn hangt niet alleen af van een nat seizoen. Het project richt zich expliciet op herstel door doelmatiger landbouwwatergebruik.
Over het onderzoek
De relatie tussen het krimpende meer en stofstormen is onderzocht door Ahrari en collega’s met lasermetingen van deeltjes in de lucht. Zulke metingen laten zien welke soorten stof en zoutdeeltjes boven het meer en de omliggende regio zweven. Het onderzoek naar luchtdeeltjes boven het Urmiameer maakt zichtbaar wat er gebeurt zodra een meerbodem droogvalt.
Een afzonderlijk gezondheidsonderzoek in Shabestar County keek naar de gevolgen voor omwonenden van het hyperzoute meer. Hyperzout betekent dat het water veel meer zout bevat dan zeewater, waardoor opgedroogde resten extra veel zoutstof kunnen opleveren. De onderzoekers brachten de hogere prevalentie van hypertensie in verband met de dalende waterstand en vrijkomende zoutdeeltjes.
