Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De FSO Safer lag sinds 2015 zonder onderhoud voor de kust van Jemen, met ruim 1,1 miljoen vaten olie aan boord. In augustus 2023 werd die lading weggepompt, maar hoe dicht de regio bij een milieuramp kwam, is een verhaal op zich.
De olie opslag in de FSO Safer voor de kust van Jemen. Foto: UN.
Een roestende olietanker van 362 meter, onbeweeglijk op zee: het is het soort dreiging dat pas echt voelbaar wordt als je bedenkt wat er bij een scheur of vonk kan gebeuren. Voor de kust van Jemen lag de FSO Safer, een in 1976 gebouwde supertanker die in 1987 werd omgebouwd tot drijvende olieopslag. Op zo’n negen kilometer uit de kust werd dat oude schip een risico voor de Rode Zee, met mogelijke gevolgen tot ver buiten Jemen. Een lekkage had havens kunnen stilleggen en daarmee ook de aanvoer van voedsel, brandstof en hulpgoederen kunnen raken.
De echte dreiging zat diep in het schip
De Safer lag ongeveer 50 kilometer ten noordoosten van de haven van Hodeida, een cruciale toegangspoort voor goederen en hulp. Het schip had ooit gevaren als de supertanker Esso Japan en kon ongeveer 400.000 ton dwt dragen, maritieme vaktaal voor het maximale laadvermogen.
De romp van het schip was enkelwandig: bij zulke schepen zit er geen tweede stalen laag tussen de olie en zee. Ook was het inerte gas uit de tanks weggelekt, het gas dat normaal voorkomt dat oliedampen vlam vatten. Daardoor kon een vonk al genoeg zijn voor een explosie.
De overdracht moest in één keer goed gaan
De VN zette de reddingsactie in gang op 30 mei 2023, toen een bergingsschip van Boskalis-dochter SMIT Salvage bij de tanker arriveerde. Op 12 juni was de verzekering voor de operatie geregeld, een noodzakelijke stap voordat de bemanning de tanks kon aanpakken.
De olie ging vanaf 25 juli van schip naar schip. Dat gebeurde op open zee, naast een verouderde tanker die al jaren geen onderhoud had gehad.
- De overdracht duurde 18 dagen.
- Op 11 augustus 2023 was de klus om 18.00 uur lokale tijd klaar.
- De olie kwam terecht op de Nautica, een zeer grote tanker van rederij Euronav die later Yemen en vervolgens MOST Yemen heette.
De VN meldde dat de olieoverdracht op 11 augustus zonder lekkage was afgerond.
Voor 21 miljoen mensen stond de bevoorrading op het spel
Bij een grote lekkage hadden alle havens in het gebied kunnen sluiten. Juist via die havens komen voedsel, brandstof en andere hulpgoederen binnen voor Jemen, waar meer dan 21 miljoen mensen, 80 procent van de bevolking, afhankelijk zijn van humanitaire hulp.
Een gesloten haven betekent dat schepen met graan, medicijnen en brandstof niet kunnen lossen, terwijl de Rode Zee ook kwetsbare zeegebieden telt die moeilijk schoon te maken zijn.
Goed om te weten
Een FSO is een drijvende installatie die olie opslaat en overslaat naar andere tankers. De Safer was zo’n opslagplatform, permanent vastgelegd voor de kust.
Ook op de Noordzee is onderhoud geen bijzaak
De operatie laat ook voor Nederland zien hoe snel een technisch probleem kan uitgroeien tot een probleem voor economie en veiligheid. Op de Noordzee delen tankers, energie-installaties en windparken dezelfde ruimte, dus onderhoud, toezicht en duidelijke regels moeten al op orde zijn voordat er iets misgaat.
De Safer is nog altijd niet naar een sloopwerf afgevoerd. Het plan was om de lege romp verantwoord te ontmantelen, maar de veiligheidscrisis rond de scheepvaart in de Rode Zee en een tekort aan geld vertraagden dat werk. De bergingsoperatie van Boskalis haalde daarmee het grootste directe gevaar weg, maar niet alle risico’s rond het oude schip.
Over de studie
De berging was een VN-gecoördineerde noodoperatie, met SMIT Salvage als uitvoerder op zee. Boskalis rondde de volledige operatie op 29 augustus 2023 af.
