IEA rapport: Wat betekent AI voor de toekomst van energie?

Kunstmatige intelligentie (AI) heeft het potentieel om de energiesector in het komende decennium ingrijpend te veranderen, waarbij de vraag naar elektriciteit vanuit datacenters wereldwijd sterk zal toenemen. Tegelijkertijd biedt AI belangrijke kansen om kosten te verlagen, het concurrentievermogen te versterken en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Dat blijkt uit een belangrijk nieuw rapport van het Internationaal Energieagentschap (IEA).

Het speciale IEA-rapport, Energy and AI, is de meest uitgebreide, op data gebaseerde wereldwijde analyse tot nu toe van de toenemende verwevenheid tussen energie en AI. Het rapport is gebaseerd op nieuwe datasets en uitgebreide raadpleging van beleidsmakers, de technologiesector, de energie-industrie en internationale experts. Het voorspelt dat de wereldwijde elektriciteitsvraag van datacenters tegen 2030 meer dan zal verdubbelen tot ongeveer 945 terawattuur (TWh), iets meer dan het huidige elektriciteitsverbruik van heel Japan. AI wordt genoemd als de grootste aanjager van deze stijging: de stroomvraag van AI-geoptimaliseerde datacenters zal tegen 2030 naar verwachting meer dan verviervoudigen.

Explosieve groei

In de Verenigde Staten zal het stroomverbruik van datacenters bijna de helft uitmaken van de groei in de elektriciteitsvraag tot 2030. Door het toenemende gebruik van AI zal de Amerikaanse economie in 2030 meer elektriciteit gebruiken voor dataverwerking dan voor de productie van alle energie-intensieve goederen samen, zoals aluminium, staal, cement en chemicaliën. In ontwikkelde economieën zullen datacenters meer dan 20% van de vraaggroei in elektriciteit voor hun rekening nemen, waardoor de stroomsector – na jaren van stagnatie – opnieuw zal groeien.

Volgens het rapport zal een breed scala aan energiebronnen worden benut om aan de stijgende vraag te voldoen, maar hernieuwbare energie en aardgas zullen voorop lopen vanwege hun beschikbaarheid en concurrentievermogen in belangrijke markten.

Groot verhaal

“AI is op dit moment een van de belangrijkste thema’s binnen de energiesector,” zegt IEA-directeur Fatih Birol. “Maar beleidsmakers en markten hadden tot nu toe niet de tools om de impact ervan echt goed te begrijpen. Wereldwijd zal het stroomverbruik van datacenters de komende vijf jaar meer dan verdubbelen. In de VS zal dit bijna de helft van de extra stroomvraag verklaren, in Japan zelfs meer dan de helft, en in Maleisië ongeveer een vijfde.”

Het rapport wijst ook op de grote onzekerheden: hoe snel wordt AI echt toegepast? Hoe krachtig en efficiënt wordt het? En kunnen knelpunten in de energiesector tijdig worden opgelost?

AI zou sommige risico’s voor de energiezekerheid kunnen verergeren, zoals het toenemende aantal cyberaanvallen op energiebedrijven – dat de afgelopen vier jaar is verdrievoudigd. Tegelijk wordt AI ook ingezet als cruciaal verdedigingsmiddel. Een ander punt van zorg is de groeiende vraag naar kritieke grondstoffen voor AI-hardware. Het rapport geeft voor het eerst schattingen van de vraag naar deze materialen door datacenters, waarvan de wereldwijde bevoorrading nu sterk geconcentreerd is.

Meer emissies, of minder?

De stijgende stroomvraag van datacenters zal de uitstoot verhogen, maar dit effect is relatief klein binnen het grotere geheel van de energiesector. Volgens het rapport zou deze toename zelfs kunnen worden gecompenseerd als AI op grote schaal wordt toegepast om juist emissies terug te dringen. AI kan bovendien innovatie versnellen in technologieën zoals batterijen en zonnepanelen.

“De energiesector staat, met de opkomst van AI, midden in een van de belangrijkste technologische revoluties van onze tijd,” aldus Birol. “AI is een hulpmiddel – potentieel een ontzettend krachtig hulpmiddel – maar het is aan ons, aan overheden, bedrijven en samenlevingen, hoe we het inzetten. De IEA zal blijven voorzien in data, analyses en dialoog om beleidsmakers en andere betrokkenen te helpen de juiste keuzes te maken.”

Investeren in netwerken

Om te profiteren van AI’s potentieel, moeten landen snel investeren in stroomproductie en netwerken, de efficiëntie van datacenters verbeteren, en de samenwerking tussen beleidsmakers, techbedrijven en de energiesector versterken.

Dit rapport maakt deel uit van het toenemende werk van de IEA rond de relatie tussen energie en AI. Het bouwt voort op de Global Conference on Energy and AI die in december 2024 plaatsvond, en op de bijdrage van het IEA aan de AI Action Summit onder voorzitterschap van Frankrijk en India. Binnenkort lanceert de IEA ook een nieuw Observatorium voor Energie, AI en Datacenters, dat de meest recente wereldwijde data over AI’s energiebehoefte verzamelt en toepassingen in de energiesector volgt.

Tegelijk met het rapport lanceert het IEA een nieuwe AI-assistent die gebruikers helpt de bevindingen van het rapport te verkennen via een interactieve en toegankelijke interface. Deze is te vinden op de hoofdpagina van het rapport.