Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In het estuarium van de Theems ligt de SS Richard Montgomery al sinds 1944 op de zeebodem, met zo’n 1.400 ton explosieven aan boord. Begin september start het verwijderen van de drie masten, terwijl de romp verder achteruitgaat.
Het wrak van de ss Richard Montgomery bij Sheerness. Foto: iStock – Pietro Nastasi
Op nog geen 2,5 kilometer van het Engelse Sheerness ligt een oorlogsschip op vijftien meter diepte, alsof de Tweede Wereldoorlog er nooit is afgelopen. De SS Richard Montgomery liep op 20 augustus 1944 vast op de Nore-zandbank en brak vijf dagen later in tweeën, voordat de berging van de lading kon worden afgemaakt. Naast het explosievengevaar is er ook resterende bunkerolie, die bij verdere corrosie het water kan vervuilen; sinds het zinken is er geen grote olielekkage vastgesteld.
Drie masten als vaste bakens
Wie vanaf Sheerness richting de Nore-zandbank kijkt, kan de drie masten bij elk getij boven water zien uitsteken. Ze staan op slechts 2,4 km van de kust en markeren een wrak dat in ongeveer 15 m water ligt.
Rond het schip geldt een vaarverbod. Boeien geven de veiligheidszone aan en Medway Ports houdt het gebied voor de Maritime and Coastguard Agency dag en nacht in de gaten met radar en visuele controles.
In de voorste ruimen ligt de echte dreiging
De uitstekende masten van het wrak van de SS Richard Montgomery bij Sheerness, deels onder water. Beeld: Christine Matthews, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons.
De SS Richard Montgomery had bij vertrek 6.225 ton bommen en ander explosief oorlogsmateriaal aan boord. Bergers haalden ongeveer de helft weg voordat het werk moest stoppen, maar in de voorste ruimen bleef 1.400 ton explosieven liggen.
- hoogexplosieve bommen;
- munitie voor vliegtuigen;
- antitankmunitie;
- bommen met witte fosfor, een stof die bij contact met zuurstof kan ontbranden.
Een volledige ontploffing kan volgens waarschuwingen van het Britse ministerie van Defensie grote schade en slachtoffers veroorzaken. Ook installaties voor olie en gas in de buurt van Sheerness kunnen geraakt worden, en deskundigen houden rekening met een vloedgolf in het estuarium.
De masten gaan er nu stukje voor stukje af
Het Britse ministerie van Transport maakte op 14 juli bekend dat de masten zouden worden weggehaald. Resolve Marine kreeg daarvoor een contract van 9,5 miljoen pond.
Specialistische duikers en technici werken vanaf een platform onder water, zodat ze de masten gecontroleerd kunnen doorsnijden. De operatie duurt enkele weken. Projectmanager Nolan Conway van Resolve Marine zei: “Resolve Marine is blij dit project te mogen uitvoeren en de overheid te ondersteunen bij de SS Richard Montgomery.”
De masten verdwijnen niet in de schrootbak, maar gaan na de berging naar The Historic Dockyard Chatham, waar ze worden geconserveerd en tentoongesteld terwijl bezoekers dat proces kunnen volgen.
Het wrak zakt verder weg
De masten vormen vooral een risico omdat ze bij instorting de romp kunnen beschadigen. De romp zelf wordt ook zwakker: een onderzoek van de Maritime and Coastguard Agency uit 2023 zag dat het voorste deel 10 tot 15 cm verder naar het oosten was gaan hellen.
Bij ruim drie, aan bakboordzijde, begon het dek bovendien in te zakken. Professor David Alexander van University College London waarschuwt dat het weghalen van de masten het onderliggende gevaar niet oplost: de munitie blijft liggen in een schip dat langzaam verder uit elkaar valt.
Goed om te weten
De SS Richard Montgomery valt sinds 1973 onder de Protection of Wrecks Act. Daardoor mag niemand zomaar bij het wrak duiken, varen of ankeren.
Ook de Noordzee kent dit soort erfenissen
In de Nederlandse wateren liggen eveneens munitieresten uit beide wereldoorlogen, een probleem voor visserij, offshore-industrie en het beheer van de Noordzee.
Nederland volgt bekende risicogebieden en ruimt explosieven op waar dat kan. De zaak rond de Richard Montgomery laat zien hoe lastig dat wordt als springstof al tientallen jaren in een roestend wrak op de zeebodem ligt.
Over de studie
David Alexander van University College London onderzocht met collega’s hoe het risico rond de SS Richard Montgomery door de jaren heen veranderde, met de nadruk op verouderend staal, beweging van het wrak en de explosieven die nog in de ruimen liggen.
De mastverwijdering is een ingreep om verdere schade aan de romp te beperken, geen berging van de resterende lading. De bewaking rond het wrak, dag en nacht via radar en visuele controles door Medway Ports, blijft ook na deze operatie bestaan.
