Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Yucca Mountain in Nevada was bedoeld als de Amerikaanse eindberging voor hoogradioactief afval, maar werd nooit in gebruik genomen. De geplande capaciteit bedroeg 70.000 ton, maar gebruikte splijtstof ligt nog altijd verspreid bij kerncentrales door het hele land.
Dit is de bergrug waaronder tienduizenden tonnen afval geborgen moesten worden. Foto: public domain, via Wikimedia.
Wie ooit een verbouwing zag vastlopen, kent het beeld: er is al gegraven, betaald en gepland, maar de sleutel gaat nooit om. In 1987 wees het Amerikaanse Congres Yucca Mountain aan als enige locatie die nog onderzocht mocht worden, een besluit dat tegenstanders al snel ‘Screw Nevada’ noemden. Onder de berg ontstond een tunnelstelsel van ruim acht kilometer. De 66.000 ton kernafval uit de titel ligt daar nog steeds niet: het is de hoeveelheid afval dat wacht op een oplossing. Nadat Barack Obama in 2010 de financiering schrapte, bleef Nevada achter met een miljardenproject dat ook voor omwonenden en inheemse stammen een beladen symbool werd.
Alleen lege gangen onder de woestijn
Onder Yucca Mountain ligt nog altijd een toegangstunnel met een netwerk van zijgangen en onderzoekskamers. Er is daar geen gram gebruikte splijtstof neergezet. De bovengrondse gebouwen zijn afgebroken en het personeel van het project is ontslagen.
De ondergrondse onderzoeksfaciliteit was ruim 8 km lang. Ingenieurs gebruikten de gangen om te onderzoeken of de rotslagen een eindberging duizenden jaren zouden kunnen afschermen. Dat onderzoek leverde tunnels op, maar geen werkend depot.
De wettelijke grens lag op 70.000 ton radioactief materiaal. In ontwerpen circuleerden hogere mogelijkheden van 77.000 en zelfs 125.000 ton, maar die capaciteit bleef papierwerk: zonder vergunning en politieke steun kon er niets heen.
Het afval blijft staan waar het al stond
De ondergrondse Exploratory Studies Facility bij Yucca Mountain in Nevada, aangelegd om te onderzoeken of de locatie geschikt was als kernafvalberging. Beeld: Nuclear Regulatory Commission, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons.
Bij kerncentrales in tientallen Amerikaanse staten ligt inmiddels ongeveer 90.000 ton gebruikte splijtstof opgeslagen. Sommige recentere schattingen komen zelfs boven de 100.000 ton uit. Het gaat om brandstof die uit reactoren komt en nog heel lang straling afgeeft.
Daar komt jaarlijks circa 2.000 ton bij. Centrales bewaren die gebruikte brandstof lokaal, in tijdelijke opslag, terwijl een landelijke eindbestemming al decennia ontbreekt.
- Yucca Mountain had een wettelijke limiet van 70.000 ton.
- De huidige voorraad bij kerncentrales bedraagt ongeveer 90.000 ton.
- Per jaar groeit die voorraad met circa 2.000 ton.
De strijd ging veel verder dan techniek
Nevada verzette zich vanaf het begin tegen een besluit dat elders werd genomen. Ook inheemse stammen die door het gebied zijn geraakt, bleven zich tegen de berging keren. Voor hen draaide het om veiligheid, zeggenschap over land en de vraag waarom juist deze plek het nationale afvalprobleem moest dragen.
In 2017 kwam Yucca Mountain onder president Trump nog kort terug op tafel als mogelijke oplossing. Dat veranderde niets aan de impasse. Het project bleef omstreden en ging niet alsnog open.
De rekening bleef wel liggen. De overheid gaf naar schatting 15 tot 19 miljard dollar uit aan onderzoek en de gedeeltelijke bouw, zonder dat de locatie ooit in gebruik kwam.
Ook Europa moet kiezen waar het afval heen kan
Een reactor bouwen is één ding, maar gebruikte splijtstof vraagt ook om een plan dat politiek en maatschappelijk tientallen jaren overeind blijft.
Veel Europese landen zoeken nog naar een veilige plek voor langdurige opslag. Finland behoort tot de uitzonderingen met Onkalo, een grotendeels afgerond ondergronds depot. Dat maakt zichtbaar hoe groot het verschil is tussen een tunnel graven en een eindberging daadwerkelijk realiseren.
De druk neemt toe naarmate de voorraad groeit, zeker wanneer de beslissing over een definitieve locatie telkens wordt doorgeschoven.
Over het onderzoek onder Yucca Mountain
Het federale beleid voor een nationale eindberging begon met de Nuclear Waste Policy Act van 1982. Vijf jaar later beperkte het Congres het locatieonderzoek tot Yucca Mountain. President George W. Bush gaf het project in 2002 formeel groen licht.
In 2008 diende het Amerikaanse ministerie van Energie een vergunningsaanvraag in bij de Nuclear Regulatory Commission, de toezichthouder op kernenergie. Die aanvraag werd nooit afgerond: de regering-Obama trok in 2010 de stekker uit de financiering en zette de intrekking ervan in gang.
