Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Door aanhoudende droogte en hitte krijgen steeds meer Nederlandse huizen te maken met scheuren, klemmende deuren en verzakkingen. Klei en veengrond krimpen als ze uitdrogen, en houten paalfunderingen gaan rotten zodra het grondwater te ver zakt. Volgens het Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek lopen honderdduizenden woningen risico, met een geschatte landelijke schade die kan oplopen tot 60 miljard euro.
Huizen en gebouwen verzakken door verdroging van de ondergrond. Foto: iStock – davidmariuz
Ook in Londen en de rest van het Verenigd Koninkrijk zorgt de hitte voor scheuren in muren en snel oplopende verzekeringsclaims. Dat laat zien dat dit probleem verder reikt dan de Nederlandse grenzen.
Wat droogte met de bodem doet
Veel Nederlandse huizen, vooral gebouwd vóór 1970, staan op houten palen. Die palen moeten permanent onder het grondwater blijven staan. Zodra het grondwaterpeil in een droge periode zakt, komen de paalkoppen droog te staan. Dan tast schimmel het hout aan. Dit heet paalrot.
Andere huizen staan direct op de bodem, zonder palen. Dat noemen experts een fundering op staal. Deze huizen zijn vooral kwetsbaar op klei en veen. Droogt de grond uit, dan krimpt de bodem. Komt er weer regen, dan zwelt de grond juist op. Die wisseling van krimp en zwel duwt en trekt aan de fundering, ongelijkmatig, en dat leidt tot scheve vloeren en scheuren in de muren.
Een van de droogste zomers ooit gemeten
De zomer van 2026 hoort volgens het KNMI bij de 5 procent droogste jaren sinds het begin van de metingen. Het neerslagtekort kwam begin augustus al uit op ongeveer 280 millimeter. Dat is vergelijkbaar met de droge zomer van 2018, en alleen het recordjaar 1976 was nog droger. Juni en juli waren zelfs de warmste maanden ooit gemeten in Europa.
Het KNMI houdt sinds 2026 het neerslagtekort niet meer alleen bij tussen april en september, maar het hele jaar door. Onderzoek laat namelijk zien dat meteorologische droogte door klimaatverandering steeds vaker al vóór april begint. Dat vergroot het risico voor de bodem en dus voor de funderingen die daarop rusten.
Honderdduizenden woningen met risico
Het KCAF schat dat op dit moment tussen de 487.000 en 537.000 woningen in Nederland funderingsproblemen hebben of een verhoogd risico lopen. Door de opwarming van het klimaat kan dat aantal oplopen tot 687.000 woningen. Vooral de provincies Drenthe, Brabant, Noord-Limburg en Overijssel gelden als risicogebied, maar ook langs de grote rivieren en in delen van Friesland komen steeds meer meldingen binnen.
De kosten zijn fors. Herstel van een fundering kost gemiddeld 50.000 tot 150.000 euro per woning. Het slaan van nieuwe funderingspalen kost gemiddeld zo’n 56.000 euro. Woningen met funderingsproblemen verkopen bovendien gemiddeld 12 procent goedkoper dan vergelijkbare huizen zonder die problemen. Sinds 1 april 2026 telt het funderingsrisico ook zwaarder mee bij de taxatie van een woning en bij het verkrijgen van een hypotheek.
Niet te verzekeren
Schade aan een fundering door droogte kan een huiseigenaar in Nederland niet verzekeren. Andere schade, zoals stormschade, valt vaak wel onder een woonverzekering, maar funderingsschade door een te lage grondwaterstand niet. Wie merkt dat deuren klemmen of dat er scheuren in de gevel ontstaan, moet het herstel dus grotendeels zelf betalen, of aankloppen bij een gemeentelijk funderingsloket of het landelijke Fonds Duurzaam Funderingsherstel.
Londen laat zien dat het probleem groter is dan Nederland
Ook in het Verenigd Koninkrijk speelt hetzelfde probleem, en de gevolgen zijn er minstens zo ernstig. Deze zomer kregen bewoners van Londen en de rest van Zuidoost-Engeland te maken met zigzaggende scheuren in muren, klemmende deuren en kromgetrokken kozijnen. De Britse geologische dienst BGS noemt verzakking een van de meest actuele schadelijke geologische gevaren in het VK.
De oorzaak is hetzelfde mechanisme als in Nederland. Londen ligt grotendeels op klei die bij droogte krimpt en bij regen weer opzwelt. Bomen en planten spelen daarbij ook een rol. Als het warm is, zoeken boomwortels dieper naar vocht, vaak richting de vochtigere grond onder nabijgelegen huizen, waardoor die grond juist extra uitdroogt.
De financiële gevolgen zijn groot. In 2025 keerden Britse verzekeraars een recordbedrag van 415 miljoen dollar uit voor verzakkingsschade, 10 procent meer dan in 2024. Alleen al in het tweede kwartaal van 2026 ging het om meer dan 97 miljoen dollar, met een gemiddelde schadeclaim van 27.000 dollar. Verzekeraar Aviva berekende dat in delen van centraal Londen, waaronder Kensington en Westminster, tegen 2030 vrijwel alle woningen een mogelijk of waarschijnlijk verzakkingsrisico lopen. Tegen 2070 kan dat oplopen tot meer dan een kwart van alle woningen in Londen.
Net als in Nederland wordt het verzekeren van dit risico steeds lastiger. Britse verzekeraars verhogen premies fors, of weigeren de dekking bij vernieuwing van de polis te verlengen. Sommige experts vrezen zelfs dat verzakking in de toekomst helemaal niet meer verzekerbaar zal zijn.
Wat kun je zelf doen
- Laat je fundering periodiek controleren, zeker bij een huis van vóór 1970.
- Check het funderingsrisico van je adres via de funderingsviewer van het KCAF.
- Plant geen grote, snelgroeiende bomen dicht bij een huis met een ondiepe fundering.
- Houd scheuren, klemmende deuren en scheve vloeren goed in de gaten en meld ze op tijd.
- Vraag bij twijfel een QuickScan of een volledig funderingsonderzoek aan, voordat je gaat verbouwen of verkopen.
Droogte door klimaatverandering tast dus niet alleen de natuur en de landbouw aan. Ze graaft letterlijk aan de grond onder onze huizen weg, in Nederland net zo goed als in Londen. Nu de zomers droger en heter worden, wordt de fundering van een huis voor steeds meer eigenaren een reden voor zorg.
