Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In Nederland ligt naar schatting nog 80 miljoen vierkante meter asbestdak. De Eerste Kamer verwierp in 2019 een landelijk verbod, waardoor een vaste deadline voor sanering ontbreekt. De regels voor veilig verwijderen gelden wel.
Op dit soort daken kom je nog regelmatig asbest tegen. Foto: iStock – Nickbeer
Op een schuur met oude golfplaten zie je niet meteen wat weer en wind met het dak doen. Door slijtage kunnen asbestvezels vrijkomen; volgens de Rijksoverheid zijn asbestdaken de grootste overgebleven bron daarvan in het Nederlandse milieu. Een wetsvoorstel moest asbesthoudende dakbedekking uiterlijk eind 2024 verbieden, maar dat plan haalde het niet. Eigenaren moeten bij het verwijderen van zo’n dak de regels voor veilig verwijderen volgen.
Een oud dak is niet altijd een asbestdak
Golfplaten en platte dakleien werden volgens Milieu Centraal tot 1994 met asbest gemaakt. Het gaat landelijk om naar schatting 80 miljoen vierkante meter dak met asbest. Dat maakt vooral oudere daken met zulke platen of leien iets om op te letten. Gewone dakpannen en rieten daken vallen buiten die categorie.
Er zit een verschil tussen wanneer asbest werd gebruikt en wanneer het werd verboden. Als bouwmateriaal is het in Nederland sinds 1993 volledig verboden. Daken die eerder zijn gelegd, bleven natuurlijk liggen. Daarom kun je ook nu nog dakbedekking tegenkomen uit de tijd dat asbest werd toegepast.
Goed om te weten Milieu Centraal noemt ook platte dakleien als materiaal waarin asbest werd verwerkt. Denk dus ook bij dakleien aan asbest.
De Tweede Kamer zei ja, de Eerste Kamer nee
Oude dakleien die asbest bevatten, gefotografeerd op een dak in Nederland. Beeld: Amiant, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons.
De regering kondigde het verbod in 2015 aan. Daarna duurde het nog jaren voordat het voorstel door het parlement ging. In oktober 2018 stemde de Tweede Kamer er met een ruime meerderheid voor.
Op 28 mei 2019 behandelde de Eerste Kamer het wetsvoorstel, waarbij ook het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid betrokken was. Op 4 juni volgde de afwijzing. Het voorstel zou het voorhanden hebben van asbesthoudende dakbedekking per 31 december 2024 verbieden. Die bepaling werd dus geen wet.
Dat verschil merk je als eigenaar. Een landelijk moment waarop alle asbestdaken verdwenen moeten zijn, ligt niet vast. Er is ook geen vervangend wetsvoorstel aangenomen dat zo’n einddatum alsnog invoert. Daarmee hangt het verwijderen van een dak voorlopig af van de eigenaar en van de regels voor veilig verwijderen, niet van één gezamenlijke deadline.
De gezondheidsschade loopt nog lang door
Asbestvezels kunnen bij inademing ernstige ziekten veroorzaken, waaronder longvlies- en buikvlieskanker. Die kanker heet mesothelioom. Het RIVM schat dat er in Nederland tussen 2017 en 2050 nog 9.000 tot 12.200 nieuwe gevallen bijkomen. Dat gaat om gevolgen van eerdere blootstelling aan asbest, dus niet uitsluitend om vezels die van daken komen.
Volgens het RIVM ligt de piek in het aantal nieuwe gevallen van mesothelioom al achter ons. Toch registreert de Nederlandse Kankerregistratie nog altijd een stabiel jaarlijks aantal nieuwe patiënten. De verklaring zit in de lange tijd tussen blootstelling aan asbest en het ontstaan van de ziekte. Het bouwverbod uit 1993 maakt die gevolgen niet meteen ongedaan.
Zonder landelijke deadline telt de lokale aanpak
Voor 96 gemeenten ontbreken de gegevens nog op de Landelijke Asbestdakenkaart. Dat is ruim een kwart van alle gemeenten. De kaart geeft daardoor geen volledig beeld van waar de daken liggen. Wie sanering wil plannen, heeft juist aan zo’n overzicht houvast.
Zelf verwijderen mag soms, maar de ruimte daarvoor is beperkt. De Rijksoverheid staat huiseigenaren toe om onder voorwaarden kleine hoeveelheden asbestmateriaal van hun dak te halen. Voor wie dat overweegt, horen daar in elk geval deze stappen bij:
- Maak vooraf een melding bij het Omgevingsloket.
- Gebruik de juiste beschermingsmiddelen.
- Controleer of het om een kleine hoeveelheid gaat die je volgens de voorwaarden zelf mag verwijderen.
Een nieuwe landelijke einddatum is niet vastgesteld. Wie een oud dak wil aanpakken, hoeft daar ook niet op te wachten: de regels voor melding en veilig verwijderen gelden al. Voor gemeenten begint een gerichte aanpak intussen met iets concreets: weten welke asbestdaken er binnen hun grenzen liggen.
Over het onderzoek
De gezondheidsraming komt van het RIVM. Het instituut werkte vier toekomstscenario’s uit voor ziekten die kunnen ontstaan na eerdere blootstelling aan asbest. Voor mesothelioom kwam de raming uit op 9.000 tot 12.200 gevallen in de periode 2017 tot 2050. Het instituut keek ook naar asbestlongkanker.
