Ruim een miljoen Nederlanders hebben diabetes type 2, en dit implantaat pakt het aan met stroom in plaats van medicijnen

Na een maaltijd stijgt je bloedsuiker. Je telefoon kan dan een implantaat aanzetten. Dat is het idee achter een draadloos systeem van ETH Zürich, dat met een elektrisch aangedreven katalysator overtollige glucose omzet in gluconaat. Het onderzoek, gepubliceerd op 22 oktober in Science, raakt aan een groot probleem in Nederland: volgens het Diabetes Fonds hebben 1,1 miljoen mensen diabetes type 2, terwijl naar schatting nog eens 400.000 mensen niet weten dat ze het hebben.

De telefoon geeft het seintje, het implantaat doet het werk

Onder de huid zit geen voorraad medicijnen die opraakt. Het hart van het systeem is een elektrokatalysator met een laagje goudvlokjes en platinadeeltjes op een sponsachtige structuur van grafiet. Een lage elektrische spanning laat die de omzetting van glucose op gang brengen.

Daarvoor hoeft er geen draad uit het lichaam te lopen. Een gewone smartphone levert draadloos stroom aan het implantaat en kan het ook bedienen. Dat maakt de telefoon een onderdeel van de behandeling, in plaats van alleen een plek waar je je meetwaarden bekijkt.

De telefoon is gekoppeld aan een continue glucosemonitor, die de bloedsuiker steeds volgt. Loopt die snel op, dan kan het systeem zelf reageren. Zo vormt de meting samen met het implantaat een regelkring die zonder handmatige ingreep in actie komt.

Ook buiten de spreekkamer is diabetes een groot probleem

Het Diabetes Fonds telt in Nederland 1,2 miljoen mensen met diabetes wanneer type 1 en type 2 samen worden genomen. Van hen hebben ruim 100.000 mensen type 1. Die groep mag je dus niet zomaar optellen bij de mensen met type 2 alsof het om dezelfde aandoening gaat.

Goed om te weten Volgens het Diabetes Fonds heeft 1 op de 14 Nederlanders diabetes.

Bij diabetes type 2 komt overgewicht geregeld ter sprake. Naast iemands leefstijl speelt ook aanleg een rol bij de aandoening. Juist daarom zou een extra manier om de bloedsuiker te regelen voor veel mensen interessant kunnen zijn, als die bij mensen veilig en effectief blijkt.

Bij muizen daalde de bloedsuiker binnen 90 minuten

De proeven laten zien waarom het idee aandacht krijgt. Bij muizen met diabetes en overgewicht was de bloedsuiker binnen 60 tot 90 minuten na het inschakelen onder controle. Deze uitkomst bij proefdieren voorspelt niet wat er bij een patiënt zou gebeuren.

Er was ook een effect op het gewicht. Na zes weken behandeling waren de muizen tot 10 procent van hun lichaamsgewicht kwijt. Dat was het hoogste gemelde gewichtsverlies en gold niet voor iedere muis.

In een afzonderlijke proef werkte de automatische regeling met sensoren 12 dagen. Daarmee testten de onderzoekers niet alleen of de bloedsuiker kort na het aanzetten daalde, maar ook of het systeem zelf kon blijven bijsturen. Hoe dat op langere termijn bij mensen uitpakt, is met deze proeven nog niet vastgesteld.

Een extra hulpmiddel

Hoogleraar Martin Fussenegger van ETH Zürich benadrukt dat het apparaat gezonde voeding, beweging of preventieve zorg niet moet vervangen. Het idee is een aanvulling op de behandeling van diabetes en obesitas. Zelfs als het implantaat later ook bij mensen werkt, blijven die andere onderdelen dus van belang.

Een stap naar gebruik in de zorg ligt nog niet vast, want er is geen informatie over geplande proeven met mensen. Ook een prijs of datum waarop het implantaat op de markt zou kunnen komen, is niet bekend. De resultaten bij muizen zijn veelbelovend, maar zeggen nog niets over wanneer iemand in Nederland deze behandeling kan krijgen.

Over de studie

Fussenegger leidde het onderzoeksteam dat het systeem ECHO noemde. De studie verscheen in Science; Fussenegger werkt bij de afdeling biotechnische systemen van ETH Zürich in Basel.