Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In oktober gaan haarden en kachels weer aan, maar een niet-geveegde schoorsteen kan juist bij de eerste stookbeurt gevaarlijk zijn. Schoorsteenbrand behoort in Nederland tot de drie grootste oorzaken van woningbrand.
Gezelligheid komt eerder op bij denken aan houtrook dan gezondheid. Foto: iStock – PamWalker68
De houtkachel brandt, maar wat er hogerop in de schoorsteen zit, kun je vanuit de woonkamer niet zien. In Haren kregen bewoners na een schoorsteenbrand in september een voorlopig stookverbod. Roet en creosoot kunnen zich in een slecht onderhouden rookkanaal ophopen en vlam vatten, juist een risico voor huishoudens die het jaarlijkse vegen overslaan.
Een kauwennest kan het rookkanaal afsluiten
Een kauw heeft de zomer gebruikt om een nest in je schoorsteen te bouwen. Zo’n nest kan ruim 2 meter dik worden en het rookkanaal blokkeren. Bij de eerste keer stoken kan dat gevaarlijk uitpakken. Brandweervoorlichters raden daarom aan een schoorsteen met een vermoedelijke blokkade te laten controleren voordat de kachel aangaat.
Ook na een veegbeurt kan aanslag achterblijven. Raymond Ceulen, woordvoerder van Brandweer Nederland, merkt dat de brandweer vaker slecht geveegde schoorstenen tegenkomt. In Haren nam de brandweer na de brand duidelijke hitte in het rookkanaal waar. De oproep aan andere bewoners was om hun schoorsteen preventief te laten controleren.
In het stookseizoen gaat het om zo’n negen gezinnen per dag
Een schoorsteenbrand is geen zeldzaam incident. Tijdens het Nederlandse stookseizoen krijgen gemiddeld zo’n 9 gezinnen per dag ermee te maken. Sinds 2003 schommelt het landelijke jaartotaal tussen de 1.500 en 2.000 branden. Die aantallen laten zien dat het risico zich niet beperkt tot de eerste keer dat de kachel in het najaar brandt.
In 2020 werden in Nederland bijna 1.700 schoorsteenbranden gemeld. Lokaal kan de schoorsteen een groot aandeel hebben in het aantal woningbranden: de gemeente Voorst zegt dat in haar regio 40 procent van de woningbranden door de schoorsteen wordt veroorzaakt. Daar ziet de gemeente schoorsteenbranden vooral in november en december.
De teerachtige aanslag in het kanaal heet creosoot. Die ontstaat als hout of pellets onvolledig verbranden. Volgens Brandweer Nederland is creosoot een hoofdoorzaak van schoorsteenbrand. Wat tijdens het stoken op de binnenwand blijft zitten, kan later dus zelf vlam vatten.
Vegen vóór de drukte
Brandweer Nederland adviseert om de schoorsteen minstens 1 keer per jaar te laten vegen door een erkende schoorsteenveger, liefst vóór het stookseizoen. Gebruik je de kachel als hoofdverwarming of stook je bijna dagelijks, dan geldt het advies om 2 veegbeurten in te plannen: 1 voor het seizoen en 1 erna.
Dat plannen gebeurt vaak laat. Het veegseizoen loopt doorgaans van augustus tot februari, maar oktober en november zijn de populairste maanden voor een afspraak. Mensen willen hun installatie dan klaar hebben voor de eerste koude dagen. Wie nu pas aan vegen denkt, zit dus precies in de periode waarin veel anderen hetzelfde doen.
Ook hoe je stookt, maakt verschil
Een geveegd kanaal is één deel van het verhaal. De brandweer wijst ook op de manier waarop je de kachel gebruikt: een smeulend vuur en vochtig hout bevorderen de vorming van creosoot.
- Stook met droog en schoon hout. Laat vochtig, oud of rot hout liggen: bij onvolledige verbranding kan meer teerachtige aanslag ontstaan.
- Houd het vuur op een goede temperatuur en voorkom dat het blijft smeulen. Een te laag stookvuur is juist een omstandigheid waarbij creosoot zich vormt.
- Laat het kanaal bij de jaarlijkse controle ook op kauwennesten en andere obstakels nakijken. Een blokkade kan vooral bij de eerste stookbeurt problemen geven.
Vermoed je dat er een nest of andere blokkade in de schoorsteen zit, stook dan niet alvast om te zien of het meevalt. Brandweervoorlichters adviseren te wachten tot een vakman het kanaal heeft gecontroleerd en de blokkade zo nodig heeft verwijderd.
