Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Branden bij zonnepanelen ontstaan vaak niet in het paneel zelf, maar in de stekkers en kabels erachter. Dat bleek in 2019 uit een verkenning van TNO naar 27 branden. Stekkers van verschillende merken kunnen samen te warm worden, ook als ze precies in elkaar lijken te passen. Nieuwer onderzoek laat wel zien dat lang niet elke brand in een gebouw met zonnepanelen ook in de installatie begint.
Foto: Dreamstime
Vanaf de straat zie je alleen de panelen op het dak. De kabels en stekkers die erachter zitten, zie je niet. Juist daar kan het misgaan. TNO bekeek in 2019 27 branden met zonnepanelen. De meeste daarvan waren in 2018. Volgens TNO kunnen stekkers van verschillende merken warmte ontwikkelen als je ze aan elkaar koppelt. Dat geldt ook als ze op elkaar lijken te passen.
Meer branden zegt nog niet waar het vuur begon
Tussen 2018 en 2020 waren er volgens de brandweer gemiddeld zo’n 35 branden per jaar waarbij zonnepanelen op het gebouw lagen. In de eerste helft van 2023 stond de teller al op 55. Die stijging vond de brandweer zorgwekkend.
In juni 2023 brandde in Arnhem een woonblok af. Daarna pleitte Willemjan Muysson van Brandweer Nederland voor strengere bouwregels voor zonnepanelen.
Daarbij gaat het om meer dan alleen de panelen. Ook de kabels en de omvormer horen bij de installatie. Johan de Vries van Brandweer Nederland wijst vooral op de manier waarop alles is aangelegd. Een brand in een gebouw met zonnepanelen zegt dus nog niet waar het vuur begon.
Een stekker die past, kan toch problemen geven
TNO sprak voor zijn onderzoek met schade-experts. Zij schatten dat bij 80 tot 99 procent van de onderzochte branden een probleem met een connector de oorzaak was. Een connector is de stekker die twee delen van het systeem elektrisch met elkaar verbindt. Let wel: dat percentage was een schatting van experts. Het ging om die specifieke gevallen. Het is geen landelijk cijfer voor alle branden.
Een MC4-connector die meerdere kabels van zonnepanelen met elkaar verbindt. Beeld: Asurnipal, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Bij het installeren maakt het uit welke stekkers je samen gebruikt. TNO raadde in 2019 aan om alleen connectoren van hetzelfde merk en type te combineren. Twee stekkers kunnen op elkaar lijken te passen. Toch kan de verbinding dan extra weerstand krijgen. Daardoor ontstaat warmte. In het ergste geval volgt een vlamboog, een vonk die door de lucht overspringt, en daarna brand.
Dat risico geldt ook voor stekkers die als ‘MC4-compatibel’ worden verkocht. MC4 is het meest gebruikte type. Zo’n label betekent volgens TNO niet dat je merken veilig kunt mengen. Ook TNO-onderzoeker Wim Sinke wees destijds op de verbindingen achter de panelen. Volgens hem lag daar de oorzaak, en niet bij de panelen zelf.
Bij panelen in het dak telt de dakopbouw
Een indaksysteem ligt op de plek waar anders dakpannen zitten. TNO noemde in 2019 een buitenlandse schatting uit 2013. Daarin was de kans op brand bij zulke systemen twintig keer zo groot als bij panelen die op de dakpannen liggen. Bij die laatste vormen de pannen nog een extra laag die het vuur tegenhoudt.
De brandweer noemt ook te weinig ventilatie achter de panelen als mogelijke oorzaak van oververhitting. Dat speelt vooral bij indaksystemen.
Dat oude cijfer moet je wel in perspectief zien. In 2025 schreef voormalig minister Keijzer van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening de Tweede Kamer dat er bij maar 3 van 70 later onderzochte gebouwbranden een indaksysteem was gebruikt. Dat waren wel andere branden dan die waar de eerdere schatting op rustte.
Wat kun je bij je eigen installatie nagaan?
“Een zonnepaneel is in de basis best heel veilig. Het gaat er vooral om hoe ze zijn geïnstalleerd”, zegt Johan de Vries van Brandweer Nederland. Vraag je installateur daarom of de connectoren van hetzelfde merk en type zijn. En laat controleren of ze goed zijn aangesloten. Dat twee stekkers in elkaar passen, is niet genoeg.
Een stekker is ook niet de enige mogelijke oorzaak. De brandweer noemt daarnaast:
- zonnecellen of een omvormer die door een defect oververhit raken;
- te weinig ruimte voor ventilatie achter de panelen.
Het nieuwere onderzoek keek ook naar branden die buiten het zonne-energiesysteem begonnen. Van de 70 onderzochte gebouwbranden begon het vuur er 30 keer in het systeem. Bij 29 lag de oorzaak ergens anders. Bij 11 bleef de oorzaak onbekend. De sterke nadruk op stekkers uit het oude onderzoek kun je dus niet zomaar doortrekken naar al die branden.
Over het onderzoek
TNO deed het eerste onderzoek in 2019 in opdracht van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Bij 23 van de 27 branden ging het om woningen. TNO baseerde zijn conclusies over connectoren onder meer op gesprekken met schade-experts. Het percentage was hun schatting.
Voor het vervolgonderzoek werkten het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), TNO en NEN samen. Het NIPV hield een jaar lang, van november 2022 tot en met oktober 2023, gebouwbranden met zonnepanelen bij. Van zo’n 10.000 gebouwbranden in die periode waren er 152 bekend waarbij zonnepanelen betrokken waren. Daarvan konden er 70 verder worden onderzocht. Het NIPV-rapport verscheen in oktober 2024.
Betrokken onderzoekers en instellingen
Willemjan Muysson is programmamanager Veilige Energietransitie bij Brandweer Nederland. Johan de Vries is adviseur Veilige Energietransitie bij Brandweer Nederland. Wim Sinke was hoofdonderzoeker zonne-energie bij TNO en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Hij ging in 2022 met pensioen. De schatting van een twintig keer zo groot brandrisico bij indaksystemen komt van het Duitse Fraunhofer ISE (2013); TNO nam die over in zijn rapport. Het vervolgproject ‘Verbeteren monitoring en voorschriften brandveiligheid (BI)PV’ werd betaald door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. NEN is het Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut.
Bronnen
- TNO (2019), Brandincidenten met fotovoltaïsche (PV) systemen in Nederland, een inventarisatie
- Kamerbrief minister van EZK over het TNO-onderzoek, 15 mei 2019
- RTL Nieuws/Bright: TNO, zonnepanelen in brand door slechte elektrische verbindingen (2019)
- NOS: Brandweer pleit na brand in woonblok voor strengere bouwregels zonnepanelen (2023)
- NOS: Vuur en zonnepanelen, vier vragen over de woningbrand in Arnhem (2023)
- Nieuws.nl/ANP: Brandweer, zonnepaneel veilig, problemen vaak door installatie (2023)
- ID.nl: Zonnepanelen in brand, dit kun je doen (2023)
- NIPV (2024), Gebouwbranden met zonnepanelen
- TNO: Building fires with solar panels mapped for the first time (2024)
- Solar Magazine: Minister Keijzer, zonnepanelen vormen nauwelijks veiligheidsrisico (2025)
- Kamerantwoord minister Keijzer, juni 2025
