Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
UVB-76 houdt op 4.625 kHz dag en nacht een monotone zoemtoon in de lucht. De Russische strijdkrachten hebben nooit uitleg gegeven over het doel van het station, waarvan 1976 geldt als waarschijnlijke maar betwiste startdatum.
Er is nooit uitgevonden waar het radiosignaal UVB-67 vandaan kwam. Zeker niet van deze zendmast in Japan. Foto: iStock – WhitcombeRD
Tussen het geruis van een oude kortegolfradio klinkt ineens een mannenstem die zegt: “Ya, UVB-76.” Dat gebeurde op 24 december 1997, toen de zender die luisteraars The Buzzer noemen zich voor het eerst hoorbaar identificeerde. Op 5 juni 2010 viel de uitzending ongeveer een etmaal weg, waarna die de volgende ochtend terugkeerde. Later veranderde de roepnaam in MDZhB, maar omdat de Russische strijdkrachten achter het station zitten, blijft zelfs zo’n kleine verandering beladen met vragen.
Een stem breekt door het patroon
De eerste spraakboodschap kwam op 24 december 1997 om 21:58 GMT. Na de identificatie volgde het codewoord BROMAL. Voor luisteraars was dat een zeldzaam moment: tussen al dat vaste geluid dook ineens informatie op die bedoeld leek voor iemand anders.
De roepnaam werd lange tijd geschreven als UVB-76, maar de oorspronkelijke Cyrillische letters wijzen op UZB-76. Die verkeerde transcriptie bleef hangen, en groeide uiteindelijk uit tot de naam waaronder het station wereldwijd bekend werd.
Goed om te weten
Een roepnaam is de identificatiecode van een radiostation. MDZhB bestaat uit de namen Mikhail, Dmitri, Zhenya en Boris, uitgesproken als losse woorden.
In september 2010 veranderde er meer dan alleen de locatie
Op 7 september 2010, om 20:48 uur Moskoutijd, klonk voor het eerst MDZhB als nieuwe roepnaam. De wissel kwam enkele maanden nadat de zender op 5 juni 2010 ongeveer 24 uur had gezwegen, een onderbreking die luisteraars pas op de ochtend van 6 juni zagen eindigen.
Wat die stilte veroorzaakte, is nooit bekendgemaakt. Een militair station houdt doorgaans zo’n vast patroon aan, en die onderbreking viel flink op bij mensen die de frequentie al jaren volgen.
Van een bos bij Povarovo naar een communicatieknooppunt
De oorspronkelijke zender stond bij Povarovo, ten noordwesten van Moskou. Daar werd de installatie gekoppeld aan een afgelegen plek in het bos, ver van de drukte van de hoofdstad.
Sinds 2010 wordt aangenomen dat het signaal uit Naro-Fominsk komt, bij Moskou. Daar zit het negenenzestigste communicatieknooppunt, een militaire locatie die beter past bij de gedachte dat de uitzending onderdeel is van een groter communicatienetwerk.
De Russische strijdkrachten beheren ook zusterstations van UVB-76, met de bijnamen The Pip en The Squeaky Wheel, die elk hun eigen herkenbare geluid uitzenden.
De zoemtoon kreeg er een tweede spoor bij
Op 15 oktober 2015 verscheen het signaal ook op 6.998 kHz. Die uitzending loopt parallel aan de hoofdfrequentie, zodat hetzelfde station op twee plekken in de kortegolfband te horen is.
Voor radioluisteraars in Nederland en de rest van Europa is kortegolf bijzonder omdat radiogolven grote afstanden kunnen afleggen. Je hoeft niet in de buurt van Moskou te wonen om zo’n militair signaal op te pikken, al hangen ontvangst en storing sterk af van omstandigheden.
- De oorspronkelijke zenderlocatie lag bij Povarovo.
- De vermoedelijke huidige locatie is Naro-Fominsk.
- De extra uitzending draait sinds 2015 op 6.998 kHz.
Over het onderzoek
Het doel van UVB-76 is nooit officieel uitgelegd door de Russische regering, de Russische strijdkrachten of een andere instantie. Daardoor blijft onduidelijk of de zender vooral communicatie doorgeeft, een frequentie bezet houdt of een taak heeft die niet publiek mag worden.
Ook een officiële naam voor het station is niet vastgesteld. Wel staat vast dat de Russische strijdkrachten eigenaar en beheerder zijn van de installatie achter het raadselachtige signaal.
