Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Yucca Mountain in Nevada was bestemd voor maximaal 70.000 ton kernafval, maar ging nooit open. Hoe een nationaal einddepot leeg bleef terwijl het afvalprobleem voortduurt, is een verhaal van politiek verzet.
Gevaarlijk afval moet zorgvuldig worden opgeslagen. Foto: iStock – endopack
Wie een einddepot voor kernafval voor zich ziet, denkt aan zware deuren en bewaakte opslaghallen. Bij Yucca Mountain in de Amerikaanse woestijn ligt een lege onderzoekstunnel van meer dan vijf mijl, terwijl de bovengrondse gebouwen inmiddels zijn verdwenen. De keuze voor deze berg kwam voort uit een wetswijziging uit 1987 die Nevada als enige optie overliet en al snel de bijnaam ‘Screw Nevada’ kreeg. Intussen ligt meer dan 90.000 ton gebruikte splijtstof verspreid over tientallen kerncentrales in de Verenigde Staten, in bassins en droge opslagvaten boven de grond.
De geplande opening van 2017 kwam nooit
Het Amerikaanse Congres wees Yucca Mountain in 2002 officieel aan als nationale opslagplaats. De berg in Nye County ligt ongeveer 145 kilometer ten noordwesten van Las Vegas en had vanaf 2017 gebruikte splijtstof moeten ontvangen. Die datum ging voorbij zonder dat er ook maar één transport arriveerde.
De locatie was bedoeld als het eindpunt van een enorme logistieke operatie: gebruikte brandstof uit kerncentrales zou diep onder de grond verdwijnen. De wettelijke limiet lag op 70.000 ton hoogradioactief afval, en die capaciteit bleef volledig op papier staan.
Een wet die Nevada alleen achterliet
Uitzicht vanaf Yucca Mountain in Nye County, Nevada, richting Beatty en Death Valley. Beeld: KyleAndMelissa22 at English Wikipedia, Public domain, via Wikimedia Commons.
De Amerikaanse politiek had in 1982 al vastgelegd dat diepe geologische opslag de voorkeursroute was voor kernafval dat extreem lang gevaarlijk blijft. Vijf jaar later bepaalde een wetswijziging dat het ministerie van Energie nog maar één plek mocht onderzoeken: Yucca Mountain.
Die keuze viel bijzonder slecht in Nevada. De bijnaam Screw Nevada bleef hangen, omdat de staat en getroffen inheemse stammen zich vanaf het begin tegen de berg als nationale afvalplek verzetten.
Het verzet kreeg uiteindelijk politieke gevolgen. De Amerikaanse energieminister noemde Yucca Mountain in 2009 geen werkbare optie meer, waarna de regering-Obama het vergunningentraject tussen 2010 en 2011 stopzette en de financiering schrapte.
De tijdelijke opslag werd een vaste gewoonte
Zonder werkend tussendepot of diep einddepot blijft gebruikte splijtstof bij de kerncentrales liggen waar die vandaan komt. De totale voorraad groeit daarbij jaarlijks met ongeveer 2.000 ton.
- Gebruikte splijtstof ligt in koelbassins, waar water de brandstof afkoelt en afschermt.
- Een deel verhuisde naar droge opslagvaten van beton en staal boven de grond.
- Er is nog altijd geen nationale plek die deze opslag structureel overneemt.
De opslag bij centrales was opgezet als tussenfase, maar heeft in de praktijk een veel langduriger rol gekregen.
De rekening liep flink op
In Yucca Mountain ging al naar schatting 14 tot 15 miljard dollar zitten. Daarvoor kwamen onderzoeken, vergunningprocedures, bovengrondse voorzieningen en de tunnel die uiteindelijk nergens op aansloot.
De kostenraming voor de hele levensduur van het project kwam in 2007 uit op 96 miljard dollar, uitgedrukt in dollars van dat jaar. Dat was 67 procent hoger dan de raming van 57,5 miljard dollar uit 2001.
Van de bovengrondse gebouwen is inmiddels niets meer over: die zijn verwijderd. Wat resteert, is een toegangs- en onderzoekstunnel van meer dan 8 kilometer in de berg.
Ook voor Nederland zit hier een lastige les in
Voor het Nederlandse debat over kernenergie is Yucca Mountain vooral een waarschuwing dat een reactor bouwen iets anders is dan een eindbestemming regelen voor de gebruikte brandstof. Die laatste stap vraagt om techniek, geld, langdurig bestuur en draagvlak van de omgeving.
In de Verenigde Staten is de patstelling nog steeds compleet. Nevada en de betrokken inheemse stammen houden vast aan hun verzet, terwijl er geen nieuw nationaal afvalproject als alternatief naar voren is geschoven.
Yucca Mountain ligt daardoor in 2026 nog altijd stil. De berg blijft leeg, terwijl de voorraad gebruikte splijtstof bij kerncentrales ieder jaar met ongeveer 2.000 ton verder aangroeit.
