Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In het noorden van Tanzania bewaart Lake Natron dode vogels en vleermuizen zo goed dat ze een versteend uiterlijk krijgen. Het bijtende meer is tegelijk een cruciale broedplaats voor de kleine flamingo.
Lake Natron in Kenia. Foto: iStock – Mario Faubert
Een vogel die langs de waterkant ligt, kan eruitzien alsof hij van steen is gemaakt. Bij Lake Natron in Noord-Tanzania gebeurt dat niet doordat dieren bij aanraking meteen verstenen, maar doordat kadavers in het extreem alkalische water en zout uitzonderlijk goed bewaard blijven. Het meer, dat geen afvoer heeft en waar temperaturen lokaal tot 60 graden kunnen oplopen, dankt die bijtende chemie aan natron uit vulkanisch gesteente en warmwaterbronnen in de Oost-Afrikaanse Riftvallei. Deze ogenschijnlijk onherbergzame plek is ook een onmisbare broedplaats voor de kleine flamingo.
De beelden waren minder toevallig dan ze lijken
Op de oever lagen onder meer duiven, vleermuizen en een visarend. Hun veren, vleugels en snavels bleven zo goed herkenbaar dat ze op de foto’s bijna als natuurgetrouwe sculpturen ogen.
Die beroemde beelden tonen geen dieren die precies zo werden aangetroffen. De kadavers zijn voor de foto’s in levensechte houdingen gezet, bijvoorbeeld alsof een vogel elk moment weer kan wegvliegen. Dat maakt de beelden extra ongemakkelijk, maar het zegt niets over een plotselinge dood door één aanraking met het water.
Het water heeft de beet van ammoniak
Lake Natron met groepen flamingo’s langs de oever en rotsachtige oevers, een alkalisch meer bekend om zijn mineralenrijke wateren. Beeld: Wikimedia Commons.
De gemeten zuurgraad ligt er tussen pH 9 tot 12, met waarden tot 10,5 die vaak worden genoemd. Daarmee komt de bijtende werking in de buurt van ammoniak.
“Het is zo bijtend dat zelfs het kleinste wondje enorm pijn doet.”
Nick Brandt, fotograaf
Natron bestaat uit natriumcarbonaat en natriumbicarbonaat, de stof die we ook kennen als zuiveringszout. In Lake Natron stapelen die zouten zich op in het water, waardoor dode dieren een witachtige laag kunnen krijgen die op kalk of steen lijkt. De hoge pH-waarde maakt het meer dan ook een heel andere omgeving dan een gewoon zoetwatermeer.
Een soort mummificatie door zout
Hetzelfde natron werd in het oude Egypte gebruikt om lichamen bij het mummificeren te drogen en te bewaren.
Bij Lake Natron gebeurt iets vergelijkbaars met dieren die al dood zijn en vervolgens in of bij het meer terechtkomen. De zouten remmen het verval en laten huid, botten en veren lang zichtbaar blijven. Zo ontstaat die versteende uitstraling, zonder dat een dier letterlijk in steen verandert.
Miljoenen flamingo’s kiezen juist deze plek
Voor kleine flamingo’s, voluit Phoeniconaias minor, is dit meer van levensbelang. Lake Natron geldt als de belangrijkste broedplaats ter wereld voor de soort en herbergt het grootste deel van de Oost-Afrikaanse populatie, geschat op 1,5 tot 2,5 miljoen vogels.
Ook tilapia’s hebben zich aangepast aan het harde water en leven in en rond het meer. Er liggen ook zoutmoerassen en zoetwaterwetlands rond de zoutvlakte. Op 4 juli 2001 kreeg Lake Natron de status van Ramsar-gebied, een internationaal erkend belangrijk wetland.
Een omgeving die voor veel dieren onleefbaar is, vormt de kraamkamer voor miljoenen flamingo’s en een toevluchtsoord voor vissen die tegen sterk alkalisch water kunnen.
Over het onderzoek
De wereldwijde bekendheid van de dierenresten begon bij fotograaf Nick Brandt. Hij stuitte in 2011 op de bewaarde kadavers tijdens een reis voor zijn fotoboek Across the Ravaged Land.
Brandt legde de dieren daarna vast in zorgvuldig gekozen poses. De foto’s verschenen in 2013 en maakten het meer bekend als de plek waar de natuur dode dieren bijna als beelden kan bewaren.
