Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Duizenden jaren geleden lag er droog land waar nu de Noordzee golft. Jagers en verzamelaars trokken er rond tussen rivieren en bossen. Visserstrawlers en zandzuigers halen er nog altijd botten en werktuigen uit op. Doggerland laat zien hoe snel een landschap kan verdwijnen onder een stijgende zee.
Toen de Noordzee nog droog lag kon je door Doggerland doorlopen tot in Engeland. Foto: iStock – Bigandt Photography
Wie nu vanaf het strand over de Noordzee uitkijkt, ziet alleen water tot aan de horizon. Onder die golven ligt een compleet landschap verborgen, met rivierdalen, moerassen en bossen. Duizenden jaren geleden liepen hier mensen rond tussen kuddes wild. Archeologen noemen dat verzonken gebied tegenwoordig Doggerland.
Een gebied met een geschiedenis van bijna een miljoen jaar
De eerste sporen van mensachtigen in dit deel van Europa gaan terug tot bijna een miljoen jaar geleden. Gedurende de ijstijden lag het gebied dat nu Noordzee heet grotendeels droog, met tussenpozen van hogere zeespiegel in warmere periodes.
Een visser vond het eerste bewijs op het dek van zijn schip
Geoloog Clement Reid publiceerde in 1913 al over verdronken bossen langs de Engelse kust. Pas in 1931 kwam het eerste door mensen gemaakte voorwerp naar boven, een bewerkte geweipunt, verstopt in een opgevist brok veen.
Een tsunami gaf het laatste stuk land de genadeklap
Rond 6150 voor Christus veroorzaakte een enorme tsunami, vermoedelijk door een onderzeese aardverschuiving voor de Noorse kust, grote schade aan wat nog over was van Doggerland. Enkele eeuwen later verdween het laatste land definitief onder water.
Wat de bodem prijsgaf
- botten van mammoeten en wolharige neushoorns
- vuurstenen werktuigen en bijlen
- bewerkt gewei van herten
- resten van verdronken bossen
Nederlandse baggerwerken leverden duizenden vondsten op
Bij het baggerwerk voor de Tweede Maasvlakte, tussen 2008 en 2011, werd rivierduinzand van de zeebodem gehaald. Archeologen en vrijwilligers doorzochten honderden zakken zand en vonden tienduizenden voorwerpen, van bijlen tot botten.
Een schedel van een wollige mammoet, opgegraven in Doggerland. By Ogmios – Own work, CC BY-SA 3.0, Wikimedia.
De tentoonstelling die duizenden bezoekers trok
In 2021 wijdde het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een grote tentoonstelling aan Doggerland. Bezoekers maakten er een tijdreis van bijna een miljoen jaar door het verdronken landschap. De tentoonstelling trok ongeveer 75.000 bezoekers, een hoog aantal, zelfs voor een zomertentoonstelling. Conservator Luc Amkreutz stelde de expositie samen. Hij zag als verklaring dat Doggerland tot de verbeelding spreekt als verdwenen wereld onder de zee, en dat het onderwerp raakt aan actuele vragen over klimaatverandering en veranderende landschappen. Bij de tentoonstelling verschenen ook een documentaire en het kinderboek Onder de golven, met korte verhalen van fictieve Doggerland-bewoners. Na Leiden reisde de tentoonstelling door naar andere musea in de kustprovincies, en het onderzoek zelf loopt door, onder meer samen met de Rijksuniversiteit Groningen.
Een spiegel voor de zeespiegel van nu
Doggerland is meer dan een archeologische curiositeit. Het laat zien hoe drastisch een landschap kan veranderen wanneer de zeespiegel stijgt, een proces dat nu weer sneller gaat door de opwarming van de aarde. Voor Nederland, met een groot deel van het land onder zeeniveau, is dat geen ver verleden maar een actuele vraag.
Bronnen
