Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Een flink beschadigde antiaanbaklaag van Teflon kon volgens onderzoek van de University of Newcastle en Flinders University uit 2022 tot ongeveer 2,3 miljoen micro- en nanoplastics loslaten. Of het inslikken van die deeltjes schadelijk is, bleef onduidelijk.
Een antiaanbakpan waarvan de coating slijt, zoals onderzocht door wetenschappers van Flinders University. Beeld: News.
Je roert door een pan en ziet een beschadigd plekje in de antiaanbaklaag. Bij een flink beschadigde Teflonlaag kwamen volgens een studie uit 2022 tijdens een nagebootst kookproces tot circa 2,3 miljoen micro- en nanoplastics vrij. De onderzoekers testten zes nieuwe en gebruikte potten en pannen, zonder eten of olie. Omdat Teflon (PTFE) tot de PFAS-familie behoort, roepen die metingen ook de vraag op wat slijtage van kookgerei betekent voor wat er op je bord belandt.
Een los deeltje is nog geen gezondheidsrisico
In de studie uit 2022 ging het om stukjes van de antiaanbaklaag zelf: Teflon-microplastics en nog kleinere nanoplastics. De onderzoekers telden losgekomen deeltjes van het PFAS-polymeer PTFE; ze onderzochten niet hoeveel andere PFAS-stoffen eventueel tijdens het koken vrijkomen.
Zo’n deeltje kun je met het blote oog niet zien. De metingen lieten wel zien dat slijtage van de laag materiaal kan losmaken dat anders op de pan blijft zitten. Hoeveel daarvan bij normaal gebruik daadwerkelijk in een maaltijd belandt, volgt niet uit deze proef: er werd zonder eten gekookt. De cijfers zeggen dus iets over wat de coating kan afgeven, niet over de hoeveelheid die iemand inslikt.
Wat weten we over inslikken?
Hoe Teflon-micro- en nanoplastics zich na het inslikken in het lichaam gedragen, konden de onderzoekers niet vaststellen. Ook over mogelijke gevolgen op lange termijn geeft deze meting geen uitsluitsel.
“Dit is een duidelijke waarschuwing dat we zorgvuldig moeten zijn bij het kiezen en gebruiken van kookgerei, om te voorkomen dat er deeltjes in ons eten terechtkomen.”
Youhong Tang, hoogleraar aan Flinders University
Tang en zijn collega’s pleitten voor meer onderzoek naar de risico’s van deze kleine Teflon-deeltjes. De proef geeft geen oordeel over elke antiaanbakpan. Ze maakt zichtbaar wat er bij slijtage kan loskomen, terwijl de gevolgen van blootstelling nog niet goed zijn ingeschat.
Slijtage buiten de keuken
PFAS breken in het milieu zeer langzaam af. Bij slijtage van kookgerei verdwijnt materiaal van de antiaanbaklaag. Voor een Nederlandse lezer is dat geen kwestie van een verre fabriek of een bijzonder product. Het gaat om een gebruiksvoorwerp dat gewoon in de keuken kan staan.
Goed om te weten PFAS is de naam voor een familie van stoffen. De deeltjes in deze proef waren stukjes van het polymeer PTFE, waaruit de Teflonlaag bestaat. Je kunt het gemeten aantal deeltjes dus niet lezen als een meting van alle soorten PFAS samen.
De studie levert ook geen telling op van de hoeveelheid Teflon die via afwaswater in het milieu terechtkomt. Ze laat wel zien waarom afwassen naast koken aandacht verdient bij onderzoek naar versleten antiaanbaklagen. Voor de stap van een proefopstelling naar de dagelijkse keuken zijn afzonderlijke metingen nodig.
Over de studie
Onderzoeker Yunlong Luo en collega’s van Flinders University en de University of Newcastle publiceerden de studie in 2022 in Science of The Total Environment. Het team onderzocht zes verschillende antiaanbakpotten en -pannen, zowel nieuwe als gebruikte. Daarbij bootsten de onderzoekers koken en schoonmaken na zonder voedsel of olie.
Het herkennen van de deeltjes was lastig: Teflon-plastic liet zich moeilijker volgen dan andere soorten plastic. Daarom gebruikten de onderzoekers Raman-beeldvorming. Met die techniek en aanvullende algoritmes konden ze de kleine deeltjes rechtstreeks zichtbaar maken en identificeren.
De metingen vonden plaats bij CRC CARE aan de University of Newcastle en bij Flinders Microscopy and Microanalysis in Bedford Park. CRC CARE en de University of Newcastle financierden het onderzoek. De gebruikte beeldvormingstechniek, Raman-beeldvorming, kan bij vervolgonderzoek slijtage van antiaanbaklagen nauwkeuriger in beeld brengen.
