Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Rond het Kivumeer zouden zo’n twee miljoen mensen kunnen stikken als gas uit de diepte plotseling vrijkomt. KivuWatt wint er sinds 2015 methaan voor stroom, maar kan die winning het risico ook verkleinen?
WasT tanks en installaties van Shema Power Lake Kivu, die methaangas uit het Kivumeer halen voor elektriciteitsopwekking. Beeld: mininfra.gov.rw.
Vanaf de oever oogt het Kivumeer rustig, maar diep onder het oppervlak zitten methaan en kooldioxide opgesloten. Een drijvend platform pompt water op van zo’n 350 meter diepte om het methaan eruit te halen. Dat een meer plotseling gas kan uitstoten, bleek in 1986 in Kameroen, waar bij zo’n uitbarsting 1.746 mensen omkwamen. De winning in het Kivumeer levert stroom op, maar roept ook de vraag op wat het aftappen betekent voor de veiligheid van de mensen aan de oevers.
Onder het water ligt een enorme gasvoorraad
Het Kivumeer ligt tussen Rwanda en de Democratische Republiek Congo, bij de Congolese stad Goma. Het is een van de drie bekende meren ter wereld waaruit plotseling grote hoeveelheden gas kunnen vrijkomen. Vulkanische bronnen voeden de gasvoorraad diep onder water.
Die voorraad is fors: schattingen komen uit op ongeveer 300 kubieke kilometer kooldioxide en 60 kubieke kilometer methaan. Bij zo’n plotselinge uitstoot, een limnische uitbarsting genoemd, zou het gas zich als een wolk over de omgeving kunnen verspreiden. De stabiliteit van de diepe waterlagen is daarom van belang.
Goed om te weten Bij de uitbarsting van het kleinere Nyosmeer stikten ook meer dan 3.500 dieren. De gaswolk trof een gebied tot 25 kilometer van het meer.
Stroomopwekking en investeringskosten
Het platform van KivuWatt ligt ongeveer 13 kilometer uit de kust. Het bedrijf is een dochter van ContourGlobal en haalt methaan uit het opgepompte water om er elektriciteit mee te maken. Dat gas dient dus meteen als brandstof voor de centrale bij Kibuye.
Toen president Paul Kagame de centrale op 16 mei 2016 officieel opende, leverde die zo’n 25 tot 26 megawatt aan het Rwandese stroomnet. Drie motoren draaiden daarvoor op methaan uit het meer. De ontwikkeling van het project duurde zeven jaar en vergde een investering van ongeveer 200 miljoen dollar, maar kende volgens het materiaal ook drie jaar vertraging en een budgetoverschrijding van circa 72 miljoen dollar.
KivuWatt is inmiddels niet het enige project aan de Rwandese kant. Er zijn ook andere centrales die methaan uit het meer gebruiken:
- Shema Power Lake Kivu heeft een centrale van ongeveer 56 megawatt.
- De kleinere Kibuye Power Plant 1 heeft een vermogen van 3,6 megawatt.
De metingen wijzen niet op een groeiend acuut gevaar
Een studie in PLOS ONE concludeerde dat de gasconcentraties dicht bij een stabiel evenwicht liggen. De onderzoekers zagen destijds geen aanwijzing dat de kans op een spontane uitbarsting toenam. De winning is daarmee vooral een kwestie van voorzorg op de lange termijn.
Die rust in de recente metingen neemt oudere veranderingen niet weg. Onderzoek van Wüest en collega’s liet zien dat de kooldioxideconcentratie tussen 1974 en 2004 met ongeveer 10 procent steeg. Voor methaan was de toename in diezelfde periode 15 tot 20 procent. Hoe zulke concentraties zich op langere termijn ontwikkelen, blijft daarom belangrijk om te volgen.
De twee landen rond het meer maakten in 2020 afspraken over veilige, gezamenlijke gaswinning en de bescherming van de biodiversiteit. Dat is ook praktisch nodig: het water en de gasvoorraad stoppen niet bij de grens tussen Rwanda en Congo.
Methaan uit het Kivumeer mogelijk ook als kookgas
KivuWatt haalt methaan uit het Kivumeer om stroom op te wekken. Metingen moeten uitwijzen wat de winning met het meer doet.
De plannen reiken verder dan elektriciteit. Volgens de Rwandese staatsminister voor Infrastructuur, Jean de Dieu Uwihanganye, zouden huishoudens vanaf begin 2028 mogelijk ook methaan uit het meer als kookgas kunnen gebruiken. Of dat doorgaat, is de volgende concrete stap in het gebruik van deze gasvoorraad.
Over het onderzoek
De conclusie over de stabiliteit komt uit een studie in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE. Eerder onderzoek registreerde van 1974 tot 2004 een stijging van de kooldioxideconcentratie met ongeveer 10 procent. De onderzoekers gebruikten metingen waaraan het Lake Kivu Monitoring Programme meewerkte. Dat programma is gevestigd in Gisenyi, aan de Rwandese oever van het meer.
