Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google

Een studie uit 2023 schatte dat snijden op een plastic plank jaarlijks 14 tot 71 miljoen polyethyleendeeltjes kan opleveren. Hout gaf in die studie geen microplastics af. Wat die plastic deeltjes voor je gezondheid betekenen, is nog onduidelijk.

groene plastic snijplank

Platic snijplanken in de keuken laten veel microplastics los. Foto: iStock – yacobchuk

Je snijdt een wortel op een plastic plank en ziet de krassen die het mes achterlaat. Voor een studie in Environmental Science & Technology sneden onderzoekers in 2023 wortels op planken van polyethyleen en polypropyleen en maten ze welke deeltjes daarbij vrijkwamen. Voor polypropyleen berekenden ze dat voedselbereiding jaarlijks zo’n 79 miljoen plastic deeltjes kan opleveren, afhankelijk van onder meer de manier van snijden en de slijtage van de plank. Ook bij hout kwamen in die studie deeltjes vrij. Het ging om houtvezels.

Een harde wortel laat meer sporen na

De uitkomst hangt flink af van wat er onder je mes ligt. Volgens het onderzoek komen bij het snijden van harde groenten, zoals wortels, meer deeltjes vrij. Ook de kracht waarmee je snijdt maakt verschil. Daardoor kun je de berekende jaaraantallen niet zomaar op je eigen keuken plakken, want iemand die anders snijdt, kan op een andere hoeveelheid uitkomen.

‘Er komen echt veel microplastics vrij als je op een plastic snijplank je groenten snijdt, en dat hebben wij mensen lang niet allemaal door.’
Himani Yadav, onderzoeker aan North Dakota State University

De plank zelf verandert intussen ook. Een nieuw oppervlak krijgt bij gebruik krassen, en volgens de onderzoekers geven beschadigde planken meer deeltjes af. Kijk dus ook naar de slijtage wanneer je een snijplank kiest. Hoe het oppervlak er na verloop van tijd uitziet, telt net zo goed mee.

Die deeltjes wegen samen ook iets

Voor polyethyleen rekenden de onderzoekers het aantal deeltjes ook om naar gewicht. Dat kwam uit op ongeveer 7,4 tot 50,7 gram per persoon per jaar, afhankelijk van de snijgewoonten en het type plank. Dat is de geschatte hoeveelheid die tijdens het bereiden kan vrijkomen. Hoeveel daarvan je binnenkrijgt, is onbekend.

En juist over die blootstelling bestaat nog veel onzekerheid. De Europese Voedselveiligheidsautoriteit, EFSA, stelt dat we onvoldoende weten hoeveel microplastics mensen via voeding binnenkrijgen en wat de precieze gevolgen voor hun gezondheid zijn. Een groot aantal deeltjes op zichzelf is dus geen maat voor het gezondheidsrisico. Daarvoor moet je ook weten wat er met die deeltjes gebeurt.

Hout geeft zelfs meer deeltjes af

Wie overstapt op hout, is niet van alle snijresten af. De houten planken gaven in dezelfde proef 4 tot 22 keer zoveel microdeeltjes af als de plastic planken. Dat waren houtvezels, ook wel cellulose, en geen kunststof. Het verschil tussen hout en plastic zit hier dus in het materiaal van de deeltjes.

Goed om te weten De onderzoekers testten de vrijgekomen polyethyleen- en houtdeeltjes ook op muizencellen. In die proef zagen ze geen significant effect op de overleving van die cellen.

In een afzonderlijk onderzoek uit 2025 kregen muizen voedsel dat op plastic snijplanken was bereid. Bij hen vonden de onderzoekers darmontsteking en veranderingen in de darmbacteriën en de stofwisseling van de lever. Muizen die voedsel kregen dat op hout was bereid, vertoonden die effecten niet. Of mensen hetzelfde risico lopen, is onbekend.

Diepe krassen zijn een reden om te vervangen

Een praktische stap volgt wel uit de slijtageproef. De onderzoekers adviseren om een zichtbaar beschadigde plank te vervangen. Bij diepe krassen in plastic neemt de hoeveelheid loskomende deeltjes toe. Je hoeft daarvoor niet eerst te weten hoeveel microplastics je precies binnenkrijgt; de beschadiging is op het oppervlak te zien.

Ook een houten plank vraagt aandacht. Regelmatig oliën helpt het hout langer mee te gaan en verkleint de kans dat er splinters loskomen. Olie verandert de houtvezels niet; ook een onbeschadigde plastic plank blijft niet altijd krasvrij. Controleer daarom vooral de plek waar je snijdt, zeker als je een plank dagelijks gebruikt.

Over de studie

Onderzoeker Himani Yadav leidde het onderzoek in 2023 met collega’s van North Dakota State University. Hun werk verscheen in Environmental Science & Technology. Ze combineerden metingen van deeltjes die tijdens het snijden vrijkwamen met een aparte test op muizencellen. De later gevonden effecten bij muizen kwamen uit een ander onderzoek en waren dus geen uitkomst van Yadavs proef. Dat onderzoek verscheen in Environmental Health Perspectives.