Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Sinds 28 februari liggen 1.500 schepen veel langer dan normaal vast in de Straat van Hormuz. Bij een herstart van het verkeer vrezen wetenschappers dat ook de Rotterdamse haven een ecologische rekening gepresenteerd krijgt.
Zeepokken op een scheepsschroef. Foto: iStock – Liukov
In het warme, zoute water van de Perzische Golf krijgen organismen op scheepsrompen alle tijd om zich vast te hechten en te groeien. Langs de westkust zijn al 57 niet-inheemse soorten aangetroffen, waaronder de zeepok Amphibalanus improvisus, die per volwassen dier dagelijks 36 larven kan voortbrengen. Zodra schepen weer verschillende routes opgaan, kunnen die onzichtbare passagiers meereizen naar havens rond de Middellandse Zee en de Noordzee. Daar staat ook het kwetsbare evenwicht van lokale zee-ecosystemen op het spel.
De stilstand duurt veel langer dan een gewone havenstop
Een vrachtschip ligt normaal gesproken een tot drie dagen in een haven. De schepen in en rond de Golf liggen al sinds 28 februari stil, dus minstens 40 keer langer dan zo’n gewone tussenstop.
Mario Tamburri van het Chesapeake Biological Laboratory van de University of Maryland Center for Environmental Science in Solomons analyseerde met collega’s 3.027 schepen, 248.362 havenbezoeken en 3.517 havens. Hun onderzoek in Biological Invasions laat zien dat aangroei op een romp al na tien dagen snel toeneemt.
Goed om te weten
De blokkade van het Suezkanaal in 2021 duurde zes dagen. Deze onderbreking houdt dus veel langer aan en treft bovendien een veel grotere vloot.
Een ideale kraamkamer
Close-up van de romp van een groot schip met zichtbare biologische aangroei en incrustatie, waarschijnlijk van organismen die zich tijdens stilstand hebben gehecht. Beeld: University of Maryland Center for Environmental Science.
De Perzische Golf is een half afgesloten zee waar het water ’s zomers aan het oppervlak boven 38 °C kan uitkomen. Het zoutgehalte loopt er vaak op tot meer dan 40 gram per liter, flink hoger dan in de Noordzee.
Dat warme, extreem zoute water selecteert soorten die tegen een stootje kunnen. Als zulke organismen daarna in koelere Europese havens terechtkomen, kunnen ze zich mengen met populaties die daar al leven en die mogelijk sterker maken tegen warmte.
- Larven kunnen van de romp van het ene schip naar een buurman overstappen.
- Vastzittende dieren en algen reizen vervolgens mee zodra een schip vertrekt.
- Een drukke haven werkt zo als een overstappunt voor soorten uit verschillende zeegebieden.
Rotterdam zit in de eerste risicogroep
Alexandrië, Piraeus, Algeciras en Rotterdam gelden als waarschijnlijke eerste bestemmingen voor schepen die uit het gebied vertrekken. De haven vormt een knooppunt voor routes naar de rest van Noordwest-Europa.
Onder een aangroeilaag zitten meer passagiers dan alleen schelpdieren of zeewier. Er kunnen ook parasieten en ziekteverwekkers meeliften die lokale dieren besmetten, van mosselen tot andere soorten die op de havenbodem leven.
@artefr Pour les États du Golfe, un scénario redouté depuis des années et en train de se réaliser : le blocage du détroit d’Ormuz. Retrouvez Le Dessous Des Cartes sur ARTE 🗺️ #sinformersurtiktok #geographie #politique
Een nieuw organisme verwijderen lukt zelden nog als het zich eenmaal heeft vastgezet in een haven. De schade kan daardoor groter uitpakken door meegebrachte ziekteverwekkers dan door de zichtbare soort op de scheepshuid zelf.
Schoonmaken helpt, maar niet bij 1.500 schepen tegelijk
De meest directe maatregel is scheepsrompen onder water reinigen voordat een schip weer vertrekt. Daarmee haal je het grootste deel van de aangroei weg, en een gladde romp verbruikt ook minder brandstof doordat die minder weerstand geeft.
Toch is zo’n operatie voor de hele vloot lastig uitvoerbaar. Er zijn te weinig geschikte voorzieningen en personeel, terwijl het veilig terughalen of vervangen van bemanningen voorrang kan krijgen.
De onderzoekers stellen daarom voor om per schip eerst de mate van aangroei op de romp in te schatten. Havens kunnen dan vooraf worden gewaarschuwd als een schip met een hoog risico onderweg is.
De eerste weken na vertrek worden beslissend
De scheepvaart kan in de komende weken weer op gang komen. Dan verspreiden de organismen zich via een netwerk van schepen en havens dat ineens weer volop draait.
Onderwaterplaten in risicohavens kunnen helpen om nieuwkomers vroeg te vinden: soorten hechten zich eraan vast en zijn zo sneller te herkennen dan wanneer ze al over kades, palen en scheepswanden verspreid zitten. Voor Rotterdam en andere Europese havens ligt daar de eerste praktische stap zodra het verkeer na de stillegging van 28 februari wordt hervat.
