Paardenvlees op je bord zonder dat je het weet: de fraude die maar niet stopt

25 september 2026|doorredactie nieuws|indieren, gezondheid, voeding

Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google

Begin september deden speurders in vier Europese landen 24 invallen, waarvan zeven in Nederland. Een crimineel netwerk zou sportpaarden met valse papieren als slachtpaard hebben verkocht. Het vlees van die dieren is mogelijk gewoon gegeten. Het is niet de eerste keer: sinds het grote paardenvleesschandaal van 2013 duikt dezelfde soort fraude steeds opnieuw op.

Paarden naar de slacht brengen voor vlees is niets nieuws, ook de schandalen er omheen niet. Foto (1969): iStock – Peter R Jones

Invallen in vier landen

Op dinsdag 8 en woensdag 9 september rukten ruim tweehonderd agenten en inspecteurs uit. Ze deden huiszoekingen in Nederland, België, Frankrijk en Ierland. In Nederland ging de opsporingsdienst van de NVWA langs op zeven adressen. Die lagen in Limburg, Noord-Brabant, Zuid-Holland, Zeeland en Utrecht. Dat meldt Foodwatch.

De Belgische justitie leidt het onderzoek. In België zijn drie verdachten opgepakt. Europol meldt dat meer dan duizend paarden en hun gegevens worden gecontroleerd. De politie nam ook ruim 100.000 euro aan contant geld in beslag.

Zo werkt de truc

De werkwijze is bekend bij de opsporingsdiensten. Paarden krijgen een vervalst paspoort en een gemanipuleerde microchip. Daarmee krijgt het dier een nieuwe identiteit. Een sportpaard of renpaard verandert op papier in een slachtpaard.

Dat is verboden, en niet zonder reden. In de chip en het paspoort staat of een paard medicijnen heeft gehad. Sportpaarden krijgen vaak middelen tegen blessures of om beter te presteren. Hun vlees mag daarom volgens Europese regels niet in de voedselketen. Resten van die medicijnen kunnen schadelijk zijn voor mensen. Een van de genoemde risico’s is antibioticaresistentie.

Voor de fraudeurs is het een lucratieve handel. Een sportpaard met weinig waarde kon als slachtpaard tot 1.500 euro opbrengen. De pakkans is klein, want voedselfraude blijft vaak onder de radar van toezichthouders.

Waar is het vlees gebleven?

Dat is de grote vraag. Onderzoekers proberen te achterhalen waar de dieren zijn beland en of hun vlees is gegeten. Is het vlees rechtstreeks verkocht? Of is het verwerkt in producten, zoals in 2013?

Voedselwaakhond foodwatch vroeg de NVWA of die weet in welke producten het vlees terecht is gekomen. De NVWA verwees door naar de Belgische autoriteiten, omdat die het onderzoek leiden. Foodwatch heeft inmiddels ook vragen gesteld aan de Europese Commissie en aan de Belgische autoriteiten. De organisatie wil een harde garantie dat er geen ongeschikt paardenvlees op de Nederlandse markt is gekomen.

De aanleiding: een Ierse documentaire

De zaak kwam aan het rollen door onderzoek uit 2024. De Nederlandse dierenrechtenorganisatie House of Animals werkte toen samen met het Ierse tv-programma RTÉ Investigates. Hun documentaire Horses: Making a Killing liet zien wat er gebeurt met paarden die niet meer winnen.

RTÉ volgde duizenden paarden die door het enige Ierse paardenslachthuis gingen. Twee derde bleek een volbloed renpaard te zijn. Andere afgedankte paarden verdwenen naar het vasteland van Europa.

Volgens House of Animals speelden Nederlandse handelaren daarbij een sleutelrol. Ierse en Britse renpaarden werden onder slechte omstandigheden naar Nederland en België vervoerd. Daar kregen ze een nieuwe chip en een vals paspoort. Daarna gingen ze naar slachthuizen in onder meer Spanje, Italië, Polen en Kerkdriel. Het vlees zou vaak zijn verwerkt in snacks als bitterballen en kroketten.

“De dieren zitten vaak vol medicatie om te presteren bij races”, zei Karen Soeters van House of Animals destijds tegen de NOS. Volgens de organisatie is Nederland aantrekkelijk voor deze handel, omdat hier geen dierenarts nodig is om een paspoort aan te vragen.

2013: lasagne met paard

Fraude met paardenvlees is niet nieuw. Het bekendste schandaal begon op 15 januari 2013. De Ierse voedselautoriteit vond toen paarden-DNA in diepvriesburgers die als rundvlees waren verkocht. Supermarkten in Ierland en Groot-Brittannië haalden miljoenen burgers uit de schappen.

Een paar weken later bleek runderlasagne van Findus tot 100 procent paardenvlees te bevatten. De keten achter die lasagne was lang. Findus bestelde bij het Franse Comigel. Dat liet het werk doen door Spanghero. Spanghero kocht het vlees via een handelaar op Cyprus, die het weer bestelde via een handelaar in Nederland. Het vlees kwam uiteindelijk uit een Roemeens slachthuis.

Volgens de Franse consumentenautoriteit ging het om honderden tonnen paardenvlees. Het vlees belandde in 4,5 miljoen kant-en-klaarmaaltijden in meer dan tien Europese landen. Volgens foodwatch ging het in totaal om producten van meer dan 700 merken in minstens 13 landen.

Nederlandse handelaren in de hoofdrol

Ook in Nederland kwam de fraude aan het licht. Vleesgroothandel Willy Selten uit Oss mengde in 2011 en 2012 zo’n 336.000 kilo paardenvlees door rundvlees. Uit voorzorg werd 50 miljoen kilo vlees teruggeroepen. Een groot deel was toen al verkocht en gegeten, onder meer in kroketten, hamburgers, salami en bouillon.

Selten kreeg in 2015 tweeënhalf jaar cel. In hoger beroep werd dat in 2019 twintig maanden, onder meer omdat de zaak te lang had geduurd. De rechter was duidelijk over de schade voor gewone kopers: “Een consument moet ervan kunnen uitgaan dat hij krijgt wat hij koopt.”

Een andere hoofdrolspeler was de Bredase handelaar Jan F., ook wel de ‘koning van de paarden’ genoemd. Zijn bedrijf heette Draap, paard achterstevoren. Hij was al eerder veroordeeld, omdat hij Zuid-Amerikaans paardenvlees had verkocht als halal rundvlees. In 2017 werd hij in België opgepakt als vermoedelijke leider van een Europese bende. In Spanje werden in die zaak 65 verdachten aangehouden. In 2019 kreeg hij in Parijs een celstraf van twee jaar voor zijn rol in het lasagneschandaal. De voormalige directeur van Spanghero kreeg 24 maanden, waarvan 18 voorwaardelijk.

Lage straffen, weinig controle

Critici vinden dat de straffen niet in verhouding staan tot de winst. Foodwatch Frankrijk noemde de Franse vonnissen in 2019 niet afschrikwekkend genoeg. Spanghero had in 2012 in ruim tien maanden 1,9 miljoen euro omgezet met de handel in paardenvlees.

Ook het toezicht schiet volgens foodwatch tekort. Controlediensten in heel Europa kampen met personeelstekorten. Voedselfraude staat bovendien niet hoog op de politieke agenda. Na het schandaal van 2013 stapte foodwatch zelfs naar de rechter om te weten te komen waar het vlees was gebleven. De organisatie won, maar de NVWA gaf de documenten pas ruim twee jaar later vrij.

Voedingsdeskundige IJsbrand Velzeboer zei het in 2017 al kort en krachtig tegen Nieuwsuur: “De EU-wetgeving is zo lek als een mandje.” Vlees wordt gekeurd in het land van herkomst. Wat er daarna gebeurt, ziet vaak niemand meer.

Hoe nu verder?

Het onderzoek naar het netwerk loopt nog. Het is dus nog onduidelijk hoeveel paarden in de voedselketen zijn beland en in welke producten het vlees is verwerkt. De NVWA doet geen mededelingen en verwijst naar België. Voor jou als consument is het lastig om zelf te controleren. Juist daarom is het belangrijk dat toezichthouders snel duidelijkheid geven over waar dit vlees is gebleven.