Wat nieuwe coronavarianten met long covid doen: de risico’s van herbesmetting

Het coronavirus is nog steeds aanwezig. Hoewel minder mensen besmet zijn, lijken de klachten vervelender, maar niet bedreigender voor de algemene gezondheid. Vooral mensen die aan long covid lijden melden terugval en opnieuw beperkingen in hun functioneren.

In Nederland en de rest van Europa domineren nu de varianten XFG en BA.3.2. Wereldwijd is het beeld iets anders, in de Verenigde Staten voeren SW.2 en XFG.1.1 de boventoon. De algemene ziekte-ernst blijft op dit moment laag. Voor mensen met long covid kan een nieuwe besmetting toch een flinke terugval betekenen.

Welke varianten circuleren er nu

In Nederland komen XFG en BA.3.2 op dit moment het meest voor, meldt het RIVM. XFG werd vanaf de zomer van 2025 dominant en had in het najaar van 2025 een aandeel van 80 tot 90 procent. Sinds eind 2025 groeit het aandeel van BA.3.2, vooral de subvariant BA.3.2.2. Omdat er nu weinig mensen positief testen, is er weinig data beschikbaar en update het RIVM de cijfers nog maar eens per vier weken.

In de rest van Europa is het beeld vergelijkbaar. Het ECDC classificeert XFG als dominant in de EU en EER, met BA.3.2 als opkomende tweede variant. In de Verenigde Staten ligt de nadruk anders, daar zijn SW.2 en XFG.1.1 op dit moment het meest gevonden, gevolgd door RW.1.1. Amerikaanse artsen melden verder een verschuiving in de klachten die mensen krijgen. Een hevige keelpijn en darmklachten zoals misselijkheid en diarree komen nu vaker voor, terwijl reuk- en smaakverlies bij minder dan tien procent van de gevallen nog optreedt. De incubatietijd is ook korter geworden, van vijf tot zeven dagen naar twee tot vier dagen.

Voor geen van deze varianten is er bewijs dat ze ernstigere ziekte veroorzaken dan eerdere omikronvarianten. BA.3.2 wijkt wel duidelijk af op antigeenniveau, wat betekent dat het afweersysteem deze variant iets minder goed herkent na een eerdere infectie of vaccinatie. Daarom heeft het Europees Geneesmiddelenbureau geadviseerd om het coronavaccin voor het seizoen 2026 en 2027 aan te passen en specifiek op XFG te richten.

Wat een herbesmetting met long covid kan doen

Voor de algemene bevolking blijft het risico van deze varianten dus beperkt. Voor mensen die al long covid hebben, ligt dat anders. Artsen die deze patiënten behandelen, zien een terugkerend patroon. Mensen die hersteld waren of zich hersteld voelden van long covid, krijgen na een nieuwe infectie soms een fikse terugval van hun oorspronkelijke klachten. Dat hoeft niet per se een coronabesmetting te zijn, ook griep, zwangerschap of een andere infectie kan dit triggeren.

Een infectioloog die een long covid kliniek leidt in de Verenigde Staten, gebruikt liever het woord relapse dan herinfectie voor dit verschijnsel. Patiënten die grotendeels of helemaal beter waren van long covid, krijgen na een nieuwe coronabesmetting soms opnieuw dezelfde klachten terug. Onderzoekers noemen long covid daarom een aandoening met een relapsing remitting patroon, met periodes van herstel en periodes van terugval, vergelijkbaar met andere chronische aandoeningen. Twee mogelijke verklaringen worden onderzocht, resten van het virus die in het lichaam achterblijven, of een sluimerend virus dat opnieuw actief wordt na een nieuwe immuunprikkel.

Wat patiëntenonderzoek laat zien

Patiëntenorganisaties verzamelen zelf al jaren data over dit onderwerp. Een Britse enquête onder 596 mensen met long covid, uitgevoerd door de organisaties Long Covid Support en Long Covid Kids, liet zien dat 80 procent van de nog klachten hebbende deelnemers verslechterde na een herbesmetting, tegenover 10 procent die juist verbeterde. Van de deelnemers die in remissie waren, kreeg 60 procent na een herbesmetting opnieuw klachten.

Groter onderzoek van het Patient Led Research Collaborative, een organisatie van long covid patiënten die zelf onderzoek doen, bevestigt dit beeld. Onder ruim 3300 respondenten hadden mensen met twee coronabesmettingen 2,14 keer meer kans op long covid dan mensen met één besmetting. Bij drie of meer besmettingen liep dat op tot 3,75 keer meer kans. Ook de kans op ernstige vermoeidheid en post-exertionele malaise, een crash na lichamelijke of mentale inspanning, nam toe met elke volgende besmetting.

Een van de onderzoekers van deze organisatie, die zelf al jaren long covid heeft, vertelde eerder dat ze na haar eigen herbesmetting nieuwe klachten kreeg, zoals inwendig trillen en slaapproblemen, die haar kwaliteit van leven verder aantastten.

Wat betekent dit voor jou

De huidige varianten zijn op zichzelf niet gevaarlijker dan eerdere omikronvarianten. Voor de meeste mensen verandert er dus weinig. Heb je zelf long covid of ken je iemand die dat heeft, dan is voorzichtigheid met een nieuwe besmetting wel de moeite waard, gezien wat patiëntenonderzoek laat zien over het risico op terugval. Twijfel je over aanhoudende klachten na een infectie, ga dan langs de huisarts, die je eventueel kan doorverwijzen naar een gespecialiseerde long covid polikliniek. Een klein lichtpuntje: tests met nieuwe medicatie Bezisterim geven hoopvolle resultaten en het medicijn lijkt een goede kans te maken om op de markt te komen. Op welke termijn is nog niet bekend.

Bronnen

• RIVM, actuele virusvarianten
• ECDC, SARS-CoV-2 variants of concern
• Nebraska Medicine, welke varianten gaan rond in september 2026
• CIDRAP, herbesmetting verhoogt risico op long covid
• The Hospitalist, verkoudheid of griep kan long covid terugval veroorzaken
• Gavi, enquête over herbesmetting en long covid
• The Sick Times, herbesmettingen maken mensen met long covid verder ziek
• Patient-Led Research Collaborative, long covid fact sheet 2026