Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Het Voedingscentrum adviseert om frituurolie na vijf tot zeven keer gebruiken te vervangen. Zeef je de olie na gebruik en bewaar je haar koel en donker, dan kun je haar opnieuw gebruiken. Maar soms zie je eerder dat het tijd is voor verse olie.
Hoe bij het frituren de olie goed in de gaten. Foto: iStock – Alexander Maniakhin
Je haalt een portie gepaneerd vlees uit de frituurpan en kijkt naar de olie die achterblijft. Zulke producten laten meer restjes achter dan aardappelproducten, waardoor de olie sneller verslechtert. Wie er te lang mee doorfrituurt, vergroot volgens het Voedingscentrum de kans op schadelijke stoffen zoals PAK’s. Maar hoe merk je wanneer je beter kunt stoppen?
Een telling vertelt niet het hele verhaal
De ene pan olie krijgt alleen friet te verwerken, de andere ook snacks die kruimels en vet achterlaten. Daarom zegt het aantal frituurbeurten op zichzelf niet alles. Je vindt ook weleens de algemene vuistregel van drie tot vijf keer. Die is voorzichtiger dan het advies van het Voedingscentrum, dat uitgaat van vijf tot zeven frituurbeurten bij goed behandelde olie.
Bij iedere frituurbeurt kunnen restjes en afbraakproducten in de olie achterblijven. De kwaliteit gaat daardoor beetje bij beetje achteruit, ook als je er na afloop geen grote stukken meer in ziet drijven. Een streepje op een briefje kan helpen om het gebruik bij te houden. Maar kijk ook naar wat er in de pan gebeurt: soms geeft de olie eerder een waarschuwing dan je telling.
Rook bij gewone frituurtemperatuur is een waarschuwing
Stijgt er al rook op terwijl je de olie op de gebruikelijke temperatuur verhit? Dan is dat een teken dat de olie afbreekt. Wacht in dat geval niet tot je het aantal keren op je briefje hebt bereikt. Er kunnen bij die afbraak namelijk stoffen ontstaan die je liever niet in je eten krijgt.
Dat rooksignaal vraagt wel om een beetje aandacht voor het moment waarop je het ziet. Het gaat om olie die al bij een normale, lagere frituurtemperatuur zichtbaar rookt. Juist daardoor merk je dat de olie zich anders gedraagt dan je van je pan gewend bent. Je hoeft dus geen precies aantal frituurbeurten uit te rekenen om te besluiten dat deze olie aan vervanging toe is.
Ook zonder rook kan de olie op zijn
Rook is niet het enige waar je op kunt letten. Kijk tijdens het frituren en na afloop ook naar deze veranderingen:
- Veel schuim op de olie of ongewoon bruisen tijdens het bakken.
- Een kleur die steeds donkerder wordt, of olie die troebel oogt.
- Een stroperige, donkerbruine olie die duidelijk anders is dan toen je haar voor het eerst gebruikte.
Vooral een combinatie van zulke signalen laat weinig ruimte voor twijfel. Olie die donkerbruin en stroperig is geworden, is al ver over haar houdbaarheid. Je hoeft dan niet eerst nog een portie te bakken om te zien of de smaak tegenvalt. Ook een duidelijke verandering in kleur of helderheid is op zichzelf al reden om de olie te vervangen.
Wat die veranderingen betekenen voor je eten
De waarschuwingen gaan verder dan hoe je friet eruitziet of smaakt. PAK’s, die in de intro al werden genoemd, heten voluit polycyclische aromatische koolwaterstoffen. Gebruik je olie langer dan de aanbevolen vijf tot zeven beurten, dan neemt de kans toe dat zulke schadelijke stoffen ontstaan. Een hogere concentratie ervan kan slecht zijn voor je gezondheid. Daarom is olie vervangen ook verstandig als de pan het technisch gezien nog gewoon doet.
Wat je frituurt, speelt daarbij mee. Na vette of gepaneerde producten blijven meer resten in de olie achter dan na pure aardappelproducten. De olie kan daardoor eerder achteruitgaan. Wie de ene keer friet bakt en de volgende keer gepaneerde snacks, kan dus niet blind afgaan op drie tot vijf beurten. Rook, schuim en verkleuring vertellen je wat er intussen met de olie is gebeurd.
De oude olie krijgt een andere bestemming
Versleten olie hoort niet in de gootsteen, of je haar nu na drie tot vijf of na zeven frituurbeurten vervangt. Vet kan daar leidingen verstoppen. Ook bij het restafval gieten is geen goed idee: gebruikte frituurolie kan het milieu schaden. Laat de olie eerst afkoelen en giet haar dan terug in de oorspronkelijke verpakking. Daarmee kun je haar in Nederland naar een inzamelpunt brengen, in plaats van haar weg te spoelen.
Ingezamelde frituurolie kan worden verwerkt tot biodiesel. Zo krijgt een afvalstroom opnieuw een toepassing zonder dat er voor die brandstof nieuwe grondstoffen geteeld hoeven te worden. Is de pan dus aan verse olie toe, bewaar dan de oude olie apart nadat ze is afgekoeld. Breng de afgesloten verpakking ten slotte naar de milieustraat van je gemeente.
