Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Eind februari 2024 plaatste het OHA-GEODAMS-project meer dan twintig meetstations op de zuidoost-Indische rug. Twee maanden later volgde daar een wereldprimeur: een volledige episode van zeebodemspreiding werd live vastgelegd.
Alsof een rits onder de oceaanbodem ineens opengaat: op de zuidoost-Indische rug, diep in de zuidelijke Indische Oceaan, trok eind april 2024 een aardbevingszwerm langs de grens tussen de Australische en Antarctische plaat. Zestien dagen lang duwde magma de korst uit elkaar en zakte de dalbodem meters weg, terwijl de meetapparatuur van het OHA-GEODAMS-project alles registreerde. De analyse van deze wereldprimeur verscheen op 8 juli in Nature en biedt een zeldzaam inkijkje in het proces dat voortdurend nieuwe oceaanbodem maakt, maar meestal buiten ons zicht blijft.
De korst week meters uiteen
De beweging onder water was flink. Twee stukken oceaankorst werden tijdens de uitbarsting minstens een tot twee meter uit elkaar geduwd. Op een platengrens is dat een sprong die normaal verborgen blijft onder kilometers oceaan.
In en op de korst kwam naar schatting 150 tot 160 miljoen m³ magma vrij. Dat magma vulde de ruimte die ontstond toen de rug openscheurde en vormde daar verse oceaanbodem.
De bodem zakte vooral in de eerste uren weg
Onderwateropname van een spleet in de zeebodem met aan weerszijden rotswanden en een erosieve zeeflank zichtbaar. Beeld: BioScience..
De aardbevingszwerm begon op 26 april 2024 en trok razendsnel langs de as van de rug. Zo’n as is de lange lijn waar twee platen uit elkaar trekken en waar magma makkelijker omhoog kan komen.
De dalbodem zakte in zes dagen 4,2 meter. Maar liefst 83 procent van die daling gebeurde al in de eerste zestien uur.
Dit gebeurt vermoedelijk veel vaker dan we zien
De zuidoost-Indische rug hoort bij het wereldwijde netwerk van mid-oceanische ruggen, lange onderzeese bergketens waar de aarde steeds nieuwe korst maakt. Die ruggen zijn samen goed voor ongeveer 2/3 van het aardoppervlak dat op deze manier ontstaat.
De studie schat dat er wereldwijd jaarlijks meer dan 100 grote spreidingsgebeurtenissen kunnen plaatsvinden, verspreid over tienduizenden kilometers platengrens. Meestal staat er geen meetnet precies op de goede plek, waardoor zo’n uitbarsting en verschuiving ongemerkt voorbijgaat.
“We weten nog opvallend weinig over hoe vaak deze uitbarstingen en tektonische processen plaatsvinden, hoe groot ze zijn en hoe ze precies verlopen.”
Isobel Yeo, geowetenschapper bij het National Oceanography Centre
Ver weg, maar niet los van onze wereld
De oceaanbodem bedekt het grootste deel van de planeet, en deze meting laat zien hoe snel die kan veranderen: binnen uren verschoof een heel stuk van die onderzeese platengrens.
Als onderzoekers op andere ruggen opnieuw zulke signalen opvangen, kunnen ze vergelijken hoe aardbevingen, verzakkingen en magma-uitstroom elkaar opvolgen langs die enorme onderzeese grenzen.
Over de studie
Marien geofysicus Jean-Yves Royer van CNRS en Geo-Ocean, verbonden aan de Universiteit van Brest, leidde het onderzoek met internationale collega’s. Hun analyse verscheen op 8 juli 2026 in de Nature-publicatie.
Het OHA-GEODAMS-project gebruikte een meetnet over ongeveer 100 kilometer van de rug, met hydrofoons, akoestische bakens, instrumenten die positieverschillen meten en drukmeters op de zeebodem. Daardoor konden Royer en zijn team de verschuiving van de korst en het wegzakken van de bodem naast elkaar leggen.
