Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Voor 2035 moet de helft van de ongeveer 150 olie- en gasplatforms op het Nederlandse deel van de Noordzee weg. Staatsbedrijf EBN heeft een plan voor de ontmanteling, maar hoe de kosten precies worden verdeeld, blijft daarin onduidelijk.
Een kerkhof van afgedankte boortorens voor de Schotse kust. Foto: iStock – La Suerte Prod
Een afgedankt boorplatform kun je niet zomaar op zee laten staan. In het Nederlandse deel van de Noordzee moeten platforms na gebruik worden verwijderd, en tussen 2024 en 2033 bereiken 87 ervan het einde van hun levensduur. Staatsbedrijf EBN raamt de kosten voor het opruimen van alle 143 installaties op 4,5 miljard euro. Die rekening raakt ook de belastingbetaler: de overheid draagt het merendeel van de ontmantelingskosten.
Een platform verdwijnt niet vanzelf
Op de hele Noordzee staan ongeveer 600 productieplatforms. Opruimen is een grensoverschrijdende klus: ook de andere kustlanden krijgen te maken met installaties die aan het einde van hun gebruik komen. Voor het Nederlandse deel ligt één regel vast. De Mijnbouwwet verplicht bedrijven om hun platforms na gebruik te verwijderen.
Goed om te weten De Nederlandse verplichting komt voort uit de internationale Ospar-afspraken over de bescherming van het noordoostelijke deel van de Atlantische Oceaan.
Een platform weghalen is bovendien maar een deel van de operatie: ook de putten eronder moeten worden gesloten. Juist dat werk blijkt lastig te begroten. Volgens EBN vallen de kosten voor het sluiten van putten soms tot 50 procent hoger uit dan vooraf gedacht.
De rekening kan nog flink oplopen
Bij de raming in de intro zijn de pijpleidingen op de zeebodem nog niet meegerekend. Als ook die allemaal weg moeten, komt er volgens het ministerie van Economische Zaken en Klimaat nog eens 4 miljard euro bij. Het mogelijke totaal voor het Nederlandse deel stijgt daarmee tot 8,5 miljard euro.
Ook buiten de Nederlandse wateren gaat het om enorme bedragen. De Europese Commissie schatte de opruimkosten voor platforms en putten in de hele Noordzee op ruim 30 miljard euro. Groot-Brittannië neemt daarvan met 17 miljard euro het grootste deel voor zijn rekening, omdat daar de meeste installaties staan.
Die bedragen tellen niet allemaal precies hetzelfde mee. De Europese schatting gaat over platforms en putten verspreid over de hele Noordzee; de hogere Nederlandse raming neemt ook alle pijpleidingen in het Nederlandse deel mee. Wie de kosten vergelijkt, moet dus goed kijken wat er wel en niet onder valt.
Het grootste deel van de rekening is al verdeeld
Dat de overheid meebetaalt, is op zichzelf geen verrassing. Via EBN ontvangt de staat 40 procent van de opbrengsten uit Nederlandse gasvelden. Samen met aparte belastingafspraken zorgt dat ervoor dat de overheid naar schatting 73 procent van de ontmantelingskosten draagt. Voor de resterende kosten zijn de bedrijven aan zet.
Onduidelijk is hoe EBN de kosten in zijn ontmantelingsplan precies verdeelt over de betrokken partijen. Het staatsbedrijf trekt met dat plan de regie naar zich toe en kijkt ook naar hergebruik van platforms. Hoeveel elke partij uiteindelijk voor afzonderlijke projecten betaalt, staat daarin niet helder uitgewerkt.
Als een put duurder blijkt om te sluiten dan geraamd, moet ook die extra rekening ergens terechtkomen. De raming van EBN geeft een totaalbedrag voor de Nederlandse operatie, maar vertelt nog niet wie bij zulke tegenvallers welk bedrag betaalt.
Uitstel laat de vervuiling liggen
Afgedankte platforms kunnen het water en de zeebodem vervuilen met kwik, lood, asbest en radioactieve stoffen. Door ze te laten staan om kosten te besparen, blijft het vervuilingsrisico bestaan. Tegelijk vraagt veilig weghalen om meer dan een kraan die staal uit zee tilt, want ook de vervuiling en de afgesloten putten horen bij de klus.
Bij Hoondert Services & Decommissioning in het Zeeuwse Nieuwdorp worden afgedankte Noordzeeplatforms ontmanteld. Na verwijdering van een installatie gaat de afbraak aan land verder.
De uitvoering komt nu aan op samenwerking
EBN wil bij de ontmanteling ook kijken welke platforms opnieuw te gebruiken zijn. Dat kan invloed hebben op wat er met een installatie gebeurt nadat die uit zee is gehaald. De wettelijke plicht om een platform na gebruik van zijn plek te verwijderen blijft gelden.
De komende jaren moeten het werk op zee, het vervoer naar de wal en de afbraak daar op elkaar aansluiten. Dat is de praktische kant van de miljardenrekening. Nexstep, een samenwerking van EBN en de olie- en gassector, coördineert de ontmanteling van de platforms.
