Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Aan de Rijn in Baden-Württemberg kun je als hobbyist met een goudwaspan zoeken zonder aparte mijnbouwvergunning. Maar waar je je pan mag gebruiken, hangt ook af van de grondeigenaar en de regels voor natuur en water.
Bij laag water in de Rijn ligt goud voor het oprapen. Foto: iStock – Thomas Bethge
Een schep grind in de pan, even schudden en kijken of er iets glinstert. Goudwasser Franz-Josef Andorf geeft langs de Rijn al jaren cursussen in die zoektocht, maar goud vinden is iets anders dan er geld aan verdienen: tussen 1939 en 1943 staakten de nationaalsocialisten hun poging met een baggerschip omdat de opbrengst te gering was. Voor wie het zelf wil proberen, is ook de plek van belang, want de regels verschillen per regio. In de Landkreis Sonneberg in Thüringen is voor goudwassen in of aan een rivier bijvoorbeeld wél een vergunning nodig.
In het grind zit goud, maar het ligt verspreid
Tussen Basel en Mannheim ligt volgens een gespecialiseerde goudzoekerssite naar schatting 514 ton goud in het sediment van de Rijn. Dat klinkt als een schat die voor het oprapen ligt. Alleen zit dat goud verspreid over een lang stuk rivier, tussen zand en grind. Voor een goudwasser draait het dus om de plek waar die kleine deeltjes zich ophopen.
Rheinfelden en de omgeving van Heidelberg staan bekend als plekken waar goudzoekers geregeld iets vinden. Dat maakt een wandeling langs de oever nog geen garantie op buit. Je moet het juiste grind scheppen en daarna de lichte korrels uit je pan spoelen. Een sonde kan ook helpen bij het zoeken, zolang je met de hand werkt.
Waarom het goud in de pan achterblijft
De goudwaspan werkt dankzij een eenvoudig verschil in gewicht. Goud is ongeveer 20 keer zwaarder dan water. Als je een pan met zand, grind en water voorzichtig beweegt, spoelt het lichtere materiaal makkelijker weg. De zware gouddeeltjes blijven eerder achter, legt goudwasser Franz-Josef Andorf uit.
Daar zit meteen het lastige van goudwassen. Je ziet vooraf niet hoeveel goud er in een schep grind zit, en je moet blijven spoelen zonder de kleinste deeltjes kwijt te raken. Wie de techniek wil leren, kan bij Andorf aan de Rijn terecht: hij geeft er al jaren cursussen en verdient inmiddels ook geld met zijn hobby.
Goed om te weten Bij de vroegere poging om met een baggerschip goud uit de Rijn te winnen, speelde de geringe opbrengst een rol. Ook de kosten waren te hoog; het schip heette Rheingold.
Met de hand mag veel, met een machine verandert de zaak
De mijnbouwautoriteit van Baden-Württemberg maakt een duidelijk onderscheid tussen handwerk en machines. Voor goudwassen met een pan of sonde hoef je bij die instantie geen aparte vergunning aan te vragen. Dat geldt voor de hobbyist die zonder pomp of generator werkt, en wiens zoektocht niet vooral een commerciële activiteit is.
Maar die vrijstelling geeft je geen vrije toegang tot iedere oever. Voor privégrond en privéwater heb je vooraf toestemming van de eigenaar nodig. Ook beschermde natuur- en landschapsgebieden vallen doorgaans af als plek om goud te wassen. Het maakt dus uit waar je staat, ook als je alleen een kleine pan meeneemt.
Daarnaast kunnen regels voor natuur en water gelden. De plaatselijke overheid in Baden-Württemberg, het Landratsamt, kan nagaan welke beperkingen op een gekozen plek van toepassing zijn. Dat is een andere vraag dan of je een mijnbouwvergunning nodig hebt. Wie alleen dat laatste controleert, kan alsnog op een oever belanden waar goudwassen niet mag.
Een gram op een dag blijft uitzonderlijk werk
Over de opbrengst lopen de ervaringen flink uiteen. Een gespecialiseerde goudzoekerssite noemt voor ervaren goudwassers aan de Rijn doorgaans 0,5 tot 1 gram per dag. Die opbrengst is niet te voorspellen, ook niet voor mensen met ervaring op plekken waar ze weten wat ze zoeken.
Voor het zuidelijke Opper-Rijngebied schetst een andere beschrijving van goudvondsten een bescheidener beeld. Bij Waldshut of Karlsruhe kunnen ambitieuze hobbyzoekers met geluk enkele milligrammen op een dag vinden. Een milligram is een duizendste gram. De verschillende opbrengsten laten vooral zien hoe sterk een vondst afhangt van de plek en van degene die de pan vasthoudt.
De Rijn stroomt ook door Nederland, maar de regels van Baden-Württemberg reizen niet met het water mee. Voor wie aan de Duitse oever wil beginnen, is de praktische stap daarom heel plaatselijk: bij Rheinfelden of Heidelberg kan het Landratsamt aangeven welke natuur- en waterregels daar gelden.
