Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
In oktober bloeit klimop nog, terwijl veel andere tuinplanten al zijn uitgebloeid. Bijen en vlinders vinden er nectar, maar de plant heeft een hardnekkig imago: hij zou bomen verstikken.
Een typische muur vol klimop. Foto: iStock – franswillemblok
Je staat met de snoeischaar voor een muur vol klimop: die ranken mogen wel eens korter. Voor de klimopbij valt zo’n snoeibeurt midden in haar vliegtijd, van eind augustus tot en met oktober. Deze wilde bij zoekt vrijwel uitsluitend voedsel op klimop, terwijl ook trekvlinders zoals de atalanta in het najaar op nectar van onder meer deze plant zijn aangewezen. Wanneer is het dan een goed moment om te snoeien?
De bloemen blijven soms tot december zitten
Wie nu langs een klimop loopt, kan tussen de bladeren kleine bloemen zien zitten. De plant heet officieel Hedera helix en bloeit volgens tuinnetwerk Velt van september tot december. Dat maakt hem tot een van de laatste planten die nog nectar leveren. De bloei stopt ook niet overal tegelijk. Op sommige plekken blijven er tot rond kerst bloemen open.
De Vlinderstichting ziet op bloeiende klimop behalve vlinders ook bijen, hommels en zweefvliegen afkomen. Voor insecten die in het najaar nog actief zijn, levert zo’n plek voedsel op terwijl het aanbod in de tuin al flink is geslonken. Een muur vol klimop kan daardoor druk bezocht worden, ook als je verder weinig bloemen meer ziet.
Voor de distelvlinder ligt Afrika in het verschiet
Bloeiende klimop (Hedera helix) met bijen op de bloemen. Beeld: Rosser1954, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
De atalanta uit de intro vliegt in het najaar honderden kilometers naar Zuid-Europa. De distelvlinder trekt zelfs door naar Afrika. Onderweg hebben ze nectar nodig om te blijven vliegen, en bloeiende klimop is een van de planten waar ze die vinden. De Vlinderstichting vat dat belang treffend samen:
“Nectar is de brandstof waarmee ze kunnen vliegen.”
De Vlinderstichting, natuurorganisatie
Niet iedere vlinder op de klimop staat voor zo’n reis. Ook de dagpauwoog komt er drinken, net als de gehakkelde aurelia en de kleine vos. Voor de dagpauwoog telt vooral wat hij nog vóór zijn winterrust binnenkrijgt: hij probeert zoveel mogelijk nectar op te nemen om de winter door te komen. Op bloeiende klimop kun je dus vlinders met heel verschillende plannen aantreffen.
Een bij die met de bloei meebeweegt
De klimopbij heeft haar eigen geschiedenis in Nederland. Deze wilde bijensoort werd pas in 1993 wetenschappelijk beschreven. Vier jaar later werden de eerste Nederlandse exemplaren gevangen in een tuin in Maastricht. De soort wordt ook klimopzijdebij genoemd.
Haar vliegtijd is opvallend kort en valt samen met de bloei van haar voedselplant. Rond midden september ligt de piek. Daarna neemt de activiteit weer af. Zowel de mannetjes als de vrouwtjes overleven de winter niet. Dat maakt de bloeiperiode bepalend voor de volwassen bijen die je buiten ziet.
De soort komt in het zuiden van Nederland, onder meer in Limburg en Zeeland, nog zeldzaam voor, maar lijkt zich uit te breiden. Warme nazomers door klimaatopwarming helpen bij die opmars in West-Europa. De klimopbij wordt bovendien vaker in de buurt van steden gezien, waar het doorgaans warmer is. Wie haar zoekt, heeft in september de meeste kans.
Klimop verstikt je boom niet zomaar
Het slechte imago van klimop helpt de plant niet. De gedachte dat hij bomen verstikt of huizen doet instorten, klopt volgens de feiten over inheemse klimop niet. Juist die wintergroene klimop is een waardevolle tuinplant voor dieren die laat in het jaar nog voedsel zoeken.
Dat betekent niet dat je een klimplant nooit hoeft bij te houden. Ranken kunnen op een muur of langs een boom doorgroeien, en soms wil je ze gewoon inkorten. Voor de dieren die op de bloemen afkomen, maakt vooral het moment van snoeien verschil: haal je bloeiende stukken weg, dan verdwijnt ook hun nectar.
Wacht met knippen tot de bloemen weg zijn
De Vlinderstichting raadt tuinbezitters aan de snoeischaar te laten liggen tot de klimop is uitgebloeid. Dat kan betekenen dat je nog tot omstreeks kerst wacht. Zo kunnen vlinders die de plant in de komende weken bezoeken er voedsel blijven vinden, zonder dat je het snoeiwerk helemaal hoeft af te zeggen.
Kijk dus eerst of er nog bloemen tussen het blad zitten voordat je gaat knippen. Na de bloei groeien er namelijk bessen aan de klimop. Die kunnen later door vogels worden gegeten. Wie ook dat voedsel wil laten hangen, kan bij het snoeien rekening houden met de takken waaraan de bessen verschijnen.
