Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Onder Parijs liggen stations als Haxo al sinds 1921 ongebruikt achter gesloten deuren. In Berlijn reden treinen tijdens de Koude Oorlog langs vergelijkbare spookstations, zonder ooit te stoppen.
De verlaten perrons van spookstation Haxo aan de Parijse metrolijnen 3bis en 7bis. Beeld: Le Badaud, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Onder de drukke boulevards van Parijs en de verdeelde stad die Berlijn ooit was, liggen perrons die wel zijn aangelegd maar nooit onderdeel werden van het dagelijkse reisritme. Porte Molitor moest bijvoorbeeld voetbalsupporters bij het Parc des Princes verwerken, maar ging nooit open voor publiek. Andere ruimtes kregen een tweede leven als filmset: in een van de gesloten Parijse stations worden zo’n vijf producties per jaar gedraaid. De verborgen haltes laten zien hoe stadsplanning, politieke breuken en veranderende vervoersstromen sporen achterlaten onder onze voeten.
De deur naar Haxo is nooit gebouwd
Haxo oogt als een gewoon metrostation, met perrons, gewelfde tegelwanden en bewegwijzering. Er is geen trap, gang of uitgang naar de straat. Reizigers konden er dus nooit komen.
Het station moest ooit de huidige lijnen 3 en 7 verbinden via een enkel spoor, de voie des Fêtes. De pendeldienst tussen Pré-Saint-Gervais en Porte des Lilas trok te weinig mensen en verdween in 1939. Sindsdien rijden treinen van lijn 3bis langs de ongebruikte perrons.
Een vrijwel afgebouwd station zonder openbare toegang laat zien hoe snel een vervoersplan kan verouderen voordat het een kans krijgt.
Porte Molitor liep vast op de drukte
Porte Molitor was juist ontworpen voor grote mensenmassa’s. Het station ligt op een verbinding tussen lijn 9 en 10, heeft een centraal perron met aan beide kanten een spoor en moest supporters naar het Parc des Princes brengen.
In 1932 verdubbelde de capaciteit van het stadion. Daardoor werd duidelijk dat het station de verwachte stroom bezoekers niet aankon, waarna het nooit openging. De twee sporen doen nu dienst als opstelplaats voor metrostellen.
- Arsenal op lijn 5 bleef gesloten voor reizigers.
- Champ de Mars op lijn 8 verdween eveneens uit het dagelijkse netwerk.
- Croix-Rouge sloot in 1939 en ging daarna niet meer open.
Onder een oude metropool ligt veel infrastructuur die ooit logisch leek en later overbodig werd.
In Berlijn werd het spoor een grens
In Berlijn kregen verlaten stations een grimmiger geschiedenis. Na de bouw van de Muur in 1961 sloten de DDR-autoriteiten tientallen stations aan de oostkant af, terwijl West-Berlijnse metro- en stadstreinen er nog wel doorheen reden.
De treinen vertraagden bij de donkere perrons, maar stopten niet. Militairen bewaakten de stations, die bijna dertig jaar lang afgesloten bleven en pas in 1990 weer onderdeel konden worden van een normaal netwerk.
Friedrichstrasse vormde de uitzondering. Dat station bleef open als officiële grensovergang tussen Oost- en West-Berlijn, met controles die voor veel reizigers onderdeel werden van de dagelijkse route.
Goed om te weten
Bij Nordbahnhof liggen nog originele tegels uit de tijd van de Berlijnse Muur. Ze werden tussen 1961 en de hereniging nauwelijks aangepast.
Filmploegen houden de stilte levend
Verlaten stations zijn voor filmproducenten bijna kant-en-klare decors. Haxo werd in 1993 gebruikt voor de presentatie van het metrotype MF 88 aan de pers, een trein die bedoeld was voor de korte en smalle lijn 7bis.
Ook Croix-Rouge trekt producties aan omdat het station nog de uitstraling van een oudere metro bewaart. De tegelwanden, borden en tunnelvormen hoeven nauwelijks te worden nagebouwd, en dat scheelt een filmploeg flink wat decorwerk.
Porte des Lilas-Cinéma heeft een vergelijkbare functie gekregen. Het station was in 1921 bedoeld als eindpunt van lijn 7bis, maar dat plan ging niet door en de plek werd het beginpunt van de voie des Fêtes.
Ondergrondse tijdcapsules
Haxo bewaart een stukje Parijse vervoersgeschiedenis uit de jaren 1920, terwijl Nordbahnhof laat zien hoe een politieke scheiding een spoorlijn kon doorsnijden.
Fotografen en filmmakers zoeken die plekken graag op, maar openbare toegang ligt gevoelig. Stations zonder vluchtwegen of reguliere ingangen zijn niet geschikt voor grote groepen bezoekers.
Toch blijven ze zichtbaar, al is het soms maar een paar seconden vanuit een rijdende trein of op een filmdoek. In Haxo staat het metrotype MF 88 sinds de presentatie aan de pers in 1993 symbool voor die onverwachte tweede rol, tussen tegels die al ruim een eeuw geen reiziger hebben gezien.
