Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Na de sluiting van de kolenmijn in 1998 raakte Pyramiden verlaten. Inmiddels is het hotel weer open, maar tussen de oude gebouwen voelt een bezoek nog altijd als een stap terug in de Sovjettijd.
Spookstad Pyramiden op Spitsbergen. Foto: iStock – Ulrich Willenberg
Een vleugel in de concertzaal, een buste van Lenin voor de deur: in Pyramiden op Spitsbergen staan ze er nog altijd. De voormalige Sovjet-mijnstad telde ooit zo’n 2.500 inwoners; op 31 maart 1998 kwamen de laatste kolen uit de mijn. Het Russische staatsbedrijf Trust Arktikugol beheert de nederzetting, die sinds 2007 wordt ontwikkeld voor toeristen. Het Sovjetverleden blijft er zichtbaar voor bezoekers.
In de herfst was iedereen weg
Toen de mijn dichtging, vertrokken de bewoners niet allemaal op dezelfde dag. Pas in de herfst van 1998 was Pyramiden helemaal verlaten. Dat is moeilijk voor te stellen als je tussen de grote gebouwen staat, want in een paar maanden veranderde een woonplaats met gezinnen in een plek waar vrijwel niemand meer kwam.
Het begon ook niet als Sovjetstad. Zweden stichtte Pyramiden in 1910. De plek was bedoeld voor mijnbouw, en die bestemming bepaalde hoe de nederzetting eruit ging zien. Er kwamen woningen voor mijnwerkers en hun gezinnen, met voorzieningen die het leven op Spitsbergen aangenamer moesten maken.
In 1927 werd Pyramiden verkocht aan de Sovjet-Unie. Daarmee kreeg de mijnstad de aanblik die bezoekers nu nog herkennen. De gebouwen vertellen dus zowel het verhaal van een plaats waar kolen werden gewonnen als dat van een gemeenschap die op grote afstand van andere woonplaatsen een bestaan opbouwde.
Het cultuurhuis was meer dan een concertzaal
Het Culturele Centrum bood vroeger ook andere voorzieningen. Er was een bibliotheek, maar ook een sportzaal met een basketbalveld. In het auditorium werden films vertoond en optredens gehouden. Zo’n gebouw maakte het mogelijk om elkaar ook buiten het werk en het gezin te ontmoeten.
De vleugel die in dat auditorium is achtergebleven, heeft zelfs een naam: Red October. Hij wordt omschreven als de noordelijkste vleugel ter wereld. De vleugel roept de verlaten stad in herinnering. Het instrument diende ooit gewoon om muziek te maken op een plek waar mensen samenkwamen.
Ook de Leninbuste heeft door de ligging van Pyramiden een bijzonder predicaat gekregen. Het beeld wordt beschouwd als het noordelijkste standbeeld van Lenin ter wereld. Samen met het Culturele Centrum laat het zien hoe zichtbaar de Sovjet-Unie aanwezig was in het dagelijks leven van de mijnstad, tot aan het plein voor de deur.
Er wonen weer mensen in de verlaten stad
Pyramiden is tegenwoordig geen volledig lege stad. Een recente schatting komt uit op ongeveer 20 vaste bewoners, vooral medewerkers van Trust Arktikugol en mensen die in het toerisme werken. Het is een schatting, geen officiële actuele telling. Ze maakt vooral duidelijk hoe klein de groep is die de plek nu draaiende houdt.
Het hotel werd gerenoveerd en ging in 2013 weer open voor reizigers. Daarmee kreeg een gebouw uit de vroegere mijnstad een nieuwe bestemming. Bezoekers komen voor de overgebleven Sovjetarchitectuur en de interieurs, maar slapen in een plaats waar ook weer mensen werken en wonen. Pyramiden is tegelijk erfgoed en een gebruikte nederzetting.
De kou houdt het verleden zichtbaar
Het droge, koude klimaat van Spitsbergen helpt de gebouwen en interieurs van Pyramiden goed bewaard te blijven. Daardoor voelt een bezoek soms alsof je een vroegere woonplaats binnenloopt die pas kortgeleden is verlaten. De mijnbouwgeschiedenis staat in het archief en is zichtbaar in de ruimtes waar het dagelijks leven zich afspeelde.
Goed om te weten Pyramiden is niet de enige nederzetting op Spitsbergen die eigendom is van Trust Arktikugol. Het bedrijf bezit ook Barentsburg.
Het Culturele Centrum herinnert met zijn bibliotheek en auditorium aan de vroegere bewoners. Het hotel ontvangt sinds de heropening in 2013 reizigers.
