Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Op het Galapagoseiland Floreana liepen ooit tienduizenden reuzenschildpadden rond, tot piraten en walvisvaarders ze in de negentiende eeuw vrijwel volledig uitroeiden. In 2026 zette Ecuador 158 jonge schildpadden uit op het eiland, het resultaat van een fokprogramma dat begon met een toevallige ontdekking op een verre vulkaan. De dieren spelen een sleutelrol in het herstel van het hele ecosysteem. Hun terugkeer laat zien hoe je een soort kunt redden, zelfs bijna twee eeuwen na haar verdwijning.
Een pasgeboren reuzenschildpad gaat een lang leven tegemoet op Floreana, een Galapagos eiland. Foto: iStock – DC Colombia
Stel je een strand voor op een Galapagoseiland, ergens in de negentiende eeuw. Piratenschepen liggen voor anker en de bemanning sleept schildpadden aan boord, levend, want vlees moet vers blijven op een lange zeereis. Binnen een paar decennia is de schildpad van dat eiland verdwenen. Dit is geen verzinsel, het is precies wat er gebeurde op Floreana, waar de plaatselijke schildpad rond 1850 uitstierf.
Piraten hadden de perfecte proviand gevonden
Reuzenschildpadden kwamen zo’n 2 tot 3 miljoen jaar geleden vanuit Zuid-Amerika naar de Galapagoseilanden. Juist hun grootste kracht werd hun ondergang: ze konden tot een jaar zonder eten of water overleven. Zeelui hoefden ze alleen maar aan boord te tillen, om ze weken later nog vers te kunnen slachten. Tussen de zestiende en negentiende eeuw verdwenen zo tussen de 100.000 en 200.000 schildpadden van de eilanden. Op Floreana alleen al leefden ooit naar schatting 20.000 exemplaren.
Een ‘vreemde’ schildpad op een vulkaan aan de andere kant van de archipel
In 2000 vond een onderzoeksteam onder leiding van bioloog James Gibbs iets opmerkelijks op de Wolf Vulkaan, aan de andere kant van de archipel. Tussen de inheemse schildpadden liepen dieren met een ongewoon zadelvormig schild. “We noemden ze aliens, omdat we niet wisten wat ze waren”, vertelde Gibbs aan CNN. Bloedonderzoek van Yale University toonde vier jaar later aan dat het om directe afstammelingen van de uitgestorven Floreana-schildpad ging. Piraten hadden ze waarschijnlijk per ongeluk daar achtergelaten, onderweg naar de open oceaan.
Van ei tot vrijlating
Sinds 1965 werkt het Fausto Llerena-fokcentrum aan het herstel van bedreigde schildpadsoorten. Negentien exemplaren van de Floreana-lijn werden na de ontdekking overgebracht voor de fok. Het geslacht van de jongen wordt niet bepaald door genen, maar door temperatuur: bij 29,5 graden ontwikkelen zich vrouwtjes, bij 28 graden mannetjes. Na uitkomst blijven de jonge dieren eerst een maand in het donker, op hun eigen dooiervoorraad, precies zoals in het wild.
158 schildpadden, gevolgd via satelliet
In februari 2026 zette Ecuador 158 schildpadden van 8 tot 13 jaar oud uit op Floreana, met satellietzenders om hun gedrag te volgen. Ecuador wil er uiteindelijk zo’n 700 uitzetten. Het gaat om hybride dieren, deels Floreana, deels afkomstig van de Wolf Vulkaan. In korte tijd produceerden de dieren in het fokcentrum al 800 babyschildpadden, met gemiddeld 60 per jaar erbij. Ook tien vogelsoorten en een slangensoort moeten binnenkort terugkeren naar het eiland.
Ecosysteem-ingenieurs van 400 kilo
Een volwassen reuzenschildpad eet tot 225 kilo plantaardig materiaal per jaar. De vertering van één hap duurt ongeveer een maand, tegen die tijd heeft het dier zich al kilometers verplaatst en verspreidt het zaden over een groot gebied. Sommige planten kiemen zelfs pas goed nadat ze door het spijsverteringsstelsel van een schildpad zijn gegaan. Met een gewicht tot 400 kilo drukken de dieren bovendien paden in de begroeiing en graven ze modderpoelen die weer onderdak bieden aan insecten en amfibieën.
Waarom dit meer is dan een curiositeit
Op het naburige eiland Española is al zichtbaar wat herstel van deze sleutelsoort kan opleveren: sinds de terugkeer van schildpadden daar groeide de populatie van de inheemse Opuntia-cactus merkbaar, en profiteerden ook zeldzame landleguanen mee. Het is een voorbeeld van wat natuurbeschermers steeds vaker als klimaatstrategie zien: niet alleen uitstoot verminderen, maar ook ecosystemen actief herstellen zodat ze weerbaarder worden tegen droogte, hitte en invasieve soorten. Met een sterk El Niño-jaar in 2026, dat de wateren rond de Galapagoseilanden opwarmt, is die veerkracht voor de archipel actueler dan ooit.
Bronnen
