2025 was het op twee na warmste jaar ooit en nauwelijks koeler dan de twee recordjaren ervoor. Voor het eerst breken de wereldwijde temperaturen drie jaar op rij boven de drempel van 1,5 graden Celsius.

De rijkste 1 procent van de wereldbevolking heeft het aandeel CO2-uitstoot voor 2026 vandaag al opgebruikt. De rijkste 0,1 procent had zijn koolstoflimiet al op 3 januari opgebruikt. Dat heeft Oxfam berekend.

De uitstoot van de luchtvaart kan met ruim de helft naar beneden als maatschappijen meer inzetten op efficiëntie. In dat scenario vliegen ze met de zuinigste toestellen - die ook helemaal vol zitten - en first en business class moeten verdwijnen.   

De tien grootste klimaatrampen hebben samen bijna 125 miljard dollar aan schade veroorzaakt vorig jaar. “De kostprijs voor aanhoudend gebruik van fossiele brandstoffen en politiek uitstelgedrag”.

Lieverkoekjes bakken we niet, is een oud gezegde. Dat is meer dan wat ook van toepassing op 2026, ons begin van de toekomst. Die gaat haar eigen gang, los van wat we zouden willen. Maar los van wensdenken hebben we allemaal op deze planeet een gezamenlijk belang: overleven. Liefst met behoud van waarde en waardigheid. Daar is een veilig klimaat voor nodig en een duurzaam functioneren van de samenleving. Hoe kunnen we daar zelf aan bijdragen? Wanneer we de omstandigheden te rozig inschatten, missen we de risico's die zo'n toekomst in de weg staan. En doemdenken staat de vitaliteit in de weg die we nodig hebben om tegenwind te keren. Kortom, waar liggen de reële mogelijkheden om de huidige ecologische, economische en maatschappelijke ramkoers bij te sturen? 

Doemdenkers staan een klimaatveilige toekomst juist in de weg. Doemdenken verlamt mensen en weerhoudt ze om creatieve en positieve oplossingen te vinden. Alleen met een positief verhaal krijg je mensen in beweging, de goede kant op. Er is ook helemaal geen reden om doem te denken, zoveel positieve ontwikkelingen zijn er. In 2026 begint de optimistische toekomst.

Oorlogen nemen toe. De Verenigde Staten zijn plots bijna ieders vijand, van mensen, landen en ecosysteem Aarde. Moraal en ethiek lijken niet meer te tellen en afspraken om het klimaat te beschermen lijken collectief uit het geheugen verdwenen. AI zorgt voor wereldwijde desinformatie, slurpt steeds meer energie en jaagt de temperatuur in de broeikas en in de (social) media verder op. Overwaardering van AI bedrijven zorgt voor een economische bubbel. En een opeenstapeling van kantelpunten versnelt de toename van extreem weer en klimaatschade. Hoe kan het nog anders dan fout gaan met de wereld.

Met elk nieuw jaar wordt het lastiger om de toekomst in te schatten. Vooruitzichten veranderen terwijl je ernaar kijkt. Bovendien maakt het verschil hoe je er naar kijkt. Niet alleen je politieke of maatschappelijke bril geeft een andere blik, ook je gemoed doet dat. Ben je positief, zie je vooral bedreigingen of wik en weeg je alles mee? Voor 2026 neem ik 3 invalshoeken: een positieve, een pessimistische en een realistische. Laat het je helpen om je eigen toekomstbeeld aan te scherpen. Want wat 2026 ook gaat brengen, hoe beter zicht je hebt op wat er kán gebeuren, hoe beter je bent voorbereid om duurzaamheid, het klimaat en jezelf te beschermen.

De tropische regenwouden van de wereld, ooit de longen van de aarde, verliezen hun vermogen om koolstof vast te houden. Nieuwe satellietdata laten zien dat grote bosgebieden nu meer CO₂ uitstoten dan ze opnemen.

COP30 in Belém is afgerond met een open deur voor ecocide. Dat is de harde conclusie als je alle niet genomen en / of uitgestelde maatregelen bij elkaar optelt. Het verschil tussen wat er moet gebeuren om opwarming en ontwrichting van het klimaat niet verder te laten toenemen, en de afgesproken maatregelen, neemt verder toe en de achterstand wordt steeds groter. En die neemt nog verder toe door het deel van die afspraken dat niet wordt nagekomen, zoals we in het verleden telkens zagen.

De COP30-onderhandelingen komen in de eindfase niet verder dan een verhaal zonder een enkele verwijzing naar fossiele brandstoffen. Als reactie kondigen de regeringen van Colombia en Nederland aan dat zij samen de Eerste Internationale Conferentie over de Rechtvaardige Transitie Weg van Fossiele Brandstoffen zullen organiseren.

Op de klimaattop in Brazilië voeren meer dan tachtig landen de druk op fossiele brandstoffen op. Ze eisen dat het slotakkoord een concreet stappenplan bevat voor de wereldwijde uitstap uit olie, gas en steenkool.

Te optimistische aannames van organisaties geven een verkeerd beeld over de haalbaarheid van hun klimaatdoelen. Dat kan leiden tot uitstel of het niet behalen van klimaatdoelen. En tot 3 keer zoveel uitstoot in 2050 als ons nu wordt voorgeschoteld.

Historicus Jean-Baptiste Fressoz prikt in More and More and More: An All-Consuming History of Energy het comfortabele verhaal door dat we als mensheid steeds ‘overgaan’ naar nieuwe energiebronnen. Volgens hem is de geschiedenis van energie geen reeks nette transities, maar een verhaal van opeenstapeling. Nieuwe bronnen verdringen de oude niet, ze komen erbij. De aarde is dus niet getuige van opeenvolgende energietijdperken, maar van een steeds uitdijende honger naar meer.

Is de mening van biljonairs zinnig omdat het biljonairs zijn? Een onderzoek van We Don’t Have Time onthult hoe ’s werelds invloedrijkste filantroop in stilte zijn klimaatstrategie veranderde, een denktank financierde die klimaatvertraging bevordert, en zijn publieke boodschap precies timede om de dringendste waarschuwing van de VN-Secretaris-Generaal tot nu toe te overschaduwen.