Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De versnellende klimaatcrisis kan uitmonden in een wereldwijde financiële crash. Anders dan in 2008 is herstel dan veel moeilijker. Banken konden destijds worden gered met publieke middelen. Met de aarde kan dat niet.
Waar gaat dit over:
Nieuw onderzoek laten zien dat de economische modellen die door veel landen worden gebruikt de impact van de klimaatcrisis structureel onderschatten en daarmee een groot financieel risico verborgen houden.
Waarom wil je dit lezen:
Omdat deze blinde vlek kan leiden tot een wereldwijde economische schok die dieper en langduriger is dan de financiële crisis van 2008.
Een crisis die niet lijkt op eerdere crises
De versnellende klimaatcrisis kan uitmonden in een wereldwijde financiële crash. Anders dan in 2008 is herstel dan veel moeilijker. Banken konden destijds worden gered met publieke middelen. Met de aarde kan dat niet, zeggen onderzoekers tegen The Guardian.
Terwijl de wereld afstevent op twee graden opwarming, nemen de risico’s van extreem weer en zogenoemde kantelpunten snel toe. Denk aan het stilvallen van cruciale oceaanstromen of het instorten van de Groenlandse ijskap. Zulke gebeurtenissen hebben mondiale gevolgen voor voedselvoorziening, economie en stabiliteit.
Modellen die het verleden kopiëren
Het probleem zit volgens de onderzoekers diep in de economische modellen die overheden en financiële instellingen gebruiken. Die gaan uit van een toekomst die lijkt op het verleden. Ze voorspellen een economie die gestaag doorgroeit, met hooguit een lichte rem door stijgende gemiddelde temperaturen.
Maar dat beeld negeert schokken. Het houdt geen rekening met samengestelde rampen zoals hittegolven, overstromingen en droogtes die elkaar versterken en complete economieën kunnen ontwrichten.
Extreme gebeurtenissen doen er juist toe
Het onderzoek is uitgevoerd door wetenschappers van de University of Exeter en de Carbon Tracker Initiative, samen met 68 klimaatexperts uit onder meer de VS, China en Europa. Hun oordeel is opvallend eensgezind. Economieën lijden vooral onder extremen, niet onder gemiddelden.
Hittestress, mislukte oogsten, verwoeste infrastructuur en grootschalige migratie zijn moeilijk in cijfers te vatten, maar bepalen wel hoe samenlevingen functioneren. Juist deze effecten blijven buiten beeld in gangbare modellen.
BBP verbergt de echte schade
Een ander probleem is dat het bruto binnenlands product de werkelijke schade maskeert. Sterfte, ziekte, sociale ontwrichting en verlies van ecosystemen tellen nauwelijks mee. Sterker nog, na rampen kan het BBP tijdelijk stijgen door herstelwerkzaamheden, terwijl de samenleving er duidelijk slechter voor staat.
Actuarissen waarschuwden eerder al dat de wereldeconomie tussen 2070 en 2090 tot de helft van haar omvang kan verliezen door catastrofale klimaatschokken. Dat ligt vele malen hoger dan eerdere ramingen.
Van onderschatting naar uitstel
Volgens Mark Campanale van Carbon Tracker leidt gebrekkig economisch advies tot gevaarlijke zelfgenoegzaamheid bij beleggers en beleidsmakers. In sommige overheidskringen worden klimaateffecten bewust gebagatelliseerd om moeilijke keuzes uit te stellen. De prijs van dat uitstel is volgens de onderzoekers catastrofaal.
Ook financiële instellingen beginnen dat te beseffen. Het onderschatten van fysieke klimaatrisico’s vertekent investeringsbeslissingen en schuift de echte maatschappelijke kosten vooruit.
Wat nu nodig is
De onderzoekers pleiten ervoor om minder te focussen op gemiddelde scenario’s en meer op extreme maar plausibele risico’s. Het gaat niet om perfecte modellen, maar om het erkennen van systeemrisico’s. Snelle afbouw van fossiele investeringen is daarbij geen idealisme, maar een vorm van risicobeheer.
Conclusie
De klimaatcrisis is geen geleidelijk proces waarop de economie zich kan aanpassen, maar een bron van ontwrichtende schokken. Wie vasthoudt aan modellen die dat negeren, vergroot de kans op een financiële crisis die niet te repareren valt. De goedkoopste optie blijft voorkomen dat we die grens überhaupt overschrijden.
