De verhoudingen binnen de nieuwe minderheidscoalitie zijn duidelijk: D66 mag de bezuinigingen van het onderwijs afhalen en een lachende premier leveren (maar hoe lang lacht die nog), het CDA “levert de regeerstijl” (quote van Bontenbal) en mag mee naar het bordes en voor de rest maakt de verliezende VVD de dienst uit met hogere lasten en minder zorg voor burgers en kadootjes voor bedrijven. We gaan meer schiettuig en gas kopen bij Oom Donald en het klimaat mag gewoon blijven opwarmen. En natuurlijk blijven we streng voor asielzoekers. Maar dat doen we allemaal heel positief en met een brede grijns, want de politiek moet weer netjes worden. Net zoals vroeger (die eerdere 14 jaar VVD….)
Mirjam de Rijk vat het scherp samen in de Groene:
Het kabinet heeft negentien miljard euro nodig voor defensie en haalt daarvoor tien miljard weg bij de zorg en bijna 6,5 bij de sociale zekerheid: de WW, de arbeidsongeschiktheid en door het verhogen van de pensioenleeftijd. In dezelfde week dat ASML een recordwinst van bijna tien miljard euro bekendmaakte (en 1700 man de laan uit stuurt want niet genoeg) en ING een winst van zes miljard euro, meldt het aanstaande kabinet trots dat ze de winstbelasting niet verhoogt en grote vermogens ongemoeid laat. Het gebruikt de defensieuitgaven eenvoudigweg als smoes om eindelijk weer eens lekker huis te houden in de publieke voorzieningen.
Valse retoriek
Wat ook schuurt is de met een tandpastareklameglimlach gepresenteerde retoriek van Jetten, die Nederland de sterkste economie in Europa wil zien worden. Het zal de tijdgeest wel zijn, maar het klinkt vals in een land waar zowel de zorg voor de inwoners als de fysieke infrastructuur uitgehold zijn door doorgeslagen kapitalisme. Waar de belastingdienst de cijfers niet kan terugvinden in de ict-chaos en waar overexploitatie de landbouw en de natuur aan de rand van de afgrond hebben gebracht. Waar jongeren geen huis meer kunnen vinden. Zo’n land en haar politici past bescheidenheid. Een welgemeend excuus aan de burger en een plan dat voor iedereen een blijvend beter vooruitzicht levert, de planeet voorop. Maar nee, zoals Amerika haar Project 2025 heeft, grijpt Nederland naar het Rapport Wennink. En hebben burgers en natuur het nakijken. Nederland was ten slotte heel lang het schoothondje van de VS en die genen woekeren nog steeds door, zo lijkt het.
Het wekt geen verbazing dat organisaties uit het bedrijfsleven staan te klappen. Bij groene en sociale organisaties is dat wel anders. Een kort overzicht:
Marieke Vellekoop, directeur Greenpeace Nederland:
“Dit akkoord is een enorme teleurstelling. Klimaat en natuur trekken weer aan het kortste eind. Deze coalitie heeft de mond vol over veiligheid, maar zonder stabiel klimaat en gezonde natuur komen onze levens in gevaar. Twee dagen geleden oordeelde de rechtbank dat het klimaatbeleid onvoldoende is en de CO2-uitstoot sneller omlaag moet. Vorig jaar oordeelde de rechtbank hetzelfde voor de stikstofuitstoot. Maar deze coalitie haalt daar de schouders over op. Grote vervuilers zouden de rekening moeten betalen, maar de CO2-heffing wordt geschrapt en ze krijgen zelfs een smak geld aan subsidie. En het is bovendien onbegrijpelijk dat er met Lelystad Airport een extra vliegveld komt midden in de klimaatcrisis. Deze coalitie moet direct terug naar de tekentafel om te laten zien dat het wèl kan: groen reizen, duurzame landbouw en energie van wind en zon.”
Donald Pols, directeur van Milieudefensie:
“Na jaren stilstand snakt Nederland naar een kabinet dat écht aan de slag gaat. Maar het regeerakkoord getuigt helaas van een totaal gebrek aan moed om de grote problemen aan te pakken. Grote vervuilende bedrijven wordt nog steeds de hand boven het hoofd gehouden en burgers betalen daarvoor de rekening. Het is aan de oppositie om hier bovenop te zitten en bij te sturen.”
“Eerlijke maatregelen om gevaarlijke klimaatverandering te stoppen, zoals de CO2-heffing voor grote vervuilers, worden afgeschoten of genegeerd. Eigenlijk gebeurt er niks extra’s om de klimaatdoelen te halen, terwijl dat na de uitspraak van de rechter in de Klimaatzaak Bonaire wel nodig is. Dat is ronduit teleurstellend.”
“Volgens de Wetenschappelijke Klimaatraad moet het nieuwe kabinet harde keuzes maken over de toekomst van onze industrie. Dit advies is duidelijk nog niet meegenomen in het regeerakkoord. Dat gebeurt hopelijk alsnog.”
Wise Nederland:
“Door in te zetten op vier kerncentrales, waaronder totaal onbewezen SMRs, doet de overheid te weinig en is ze te laat. Tel daar bij op dat de vervuilende industrie nóg langer een cadeautje krijgt om door te gaan met uitstoten. De klimaatcrisis wacht niet op kerncentrales die pas over twintig jaar draaien. We hebben nú isolatie, zon en wind nodig. Elke euro die naar kernenergie gaat, is een euro die niet naar echte oplossingen gaat. Terwijl de rechter deze week in de Greenpeace-Bonaire zaak vaststelde dat Nederland te weinig doet tegen klimaatverandering en de Staat binnen 18 maanden bindende emissiereductiedoelen moet vastleggen, plant het nieuwe kabinet nog steeds miljarden voor kerncentrales die niets voor 2040 gaat bijdragen. De kans dat Nederland het klimaatdoel van 2030 haalt is ondertussen volgens het Planbureau voor de Leefomgeving minder dan 5 procent.”
De kiezer weer bedrogen
Het zal niemand verbazen dat veel kiezers zich opnieuw bedrogen voelen. Dat is onvermijdelijk in het versplinterde Nederlandse systeem dat effectief doorpakken structureel in de weg zit. Daar zal ook weinig in veranderen zolang dat systeem zichzelf in de weg blijft zitten. Je hoort ook D66 niet meer over de politieke verandering waar het zo lang een speerpunt van maakte. Tegelijk dwingt de realiteit tot aanpakken en beslissen. Het achterstallig bestuursonderhoud verstopt de parlementaire, de ministeriele en de lokale burelen. En er is weinig tijd. De nieuwe coalitie zal dus heel snel gelegenheidspartners moeten vinden voor veel maatregelen. Die zal het vooral op rechts gaan vinden. De vraag voor de leden en de kamerfracties van D66 (en ook CDA) wordt dan hoe sterk ze aan het pluche plakken. De vraag voor de kiezers is hoe sterk ze zich bedrogen voelen. De eerste reacties in de peilingen zijn er al. Op naar de volgende verkiezingen?
Blijf op de hoogte met de nieuwsbrief. Meld je hier aan.
( Je kunt ons ook steunen door lid te worden of te doneren )
