Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Bij 340 bescheiden woningen in Philadelphia daalde de binnentemperatuur met 2,2 tot 2,8 graden nadat de daken wit werden gemaakt. De ingreep scheelde bewoners jaarlijks 560 kWh aan airconditioning, maar vraagt wel om onderhoud.
Witte daken houden het koeler binnen, in warme landen weten ze dat. Foto: iStock – Ahmed Kus
Donkere daken slokken zonnewarmte op, precies op plekken waar steen en asfalt de stad al extra heet maken. In Philadelphia kreeg een wijkproject tussen 2001 en 2003 daarom een reflecterende daklaag, die het albedo van woningen flink opvoert: meer zonlicht terug de lucht in, minder warmte naar binnen. Warme nachten en hittegolven komen ook in Nederlandse steden vaker voor, terwijl airco’s het stroomnet en de energierekening juist verder belasten. Onderzoek naar de wijk in Philadelphia laat zien hoeveel verkoeling zo’n ingreep oplevert, en waar de keerzijde begint.
Op de bovenste verdieping werd het merkbaar koeler
De proef richtte zich op oudere bewoners met een laag inkomen, vaak in aaneengeschakelde stadswoningen in Philadelphia. Juist zij hebben meestal weinig ruimte om een airco te laten plaatsen of een hoge stroomrekening op te vangen.
Ook kamers op de bovenste verdieping zonder airconditioning profiteerden. Daar daalde de hoogste temperatuur met bijna 1,1 °C, een verschil dat tijdens een hete nacht kan bepalen of je nog kunt slapen.
Een stad houdt warmte vast, een licht dak niet
Een wit dak helpt ook het huis eronder. Asfalt, beton en donkere gevels slaan overdag warmte op en geven die ’s avonds weer af, waardoor een stad 1,1 tot 4,4 °C warmer kan zijn dan het omliggende platteland. Dat heet het stedelijk hitte-eiland.
Als daken en wegen meer zonlicht terugkaatsen, neemt die opgeslagen warmte af. Daarbij draait het om albedo, een maat van nul tot een die aangeeft hoeveel zonnestraling een oppervlak weerkaatst.
Goed om te weten
Een wereldwijde albedo-studie van Hashem Akbari van het Lawrence Berkeley National Laboratory en collega’s becijferde dat lichtere daken en wegen een stralingseffect kunnen geven dat overeenkomt met 44 miljard ton CO₂. Het gaat om een theoretische vergelijking van het klimaateffect, niet om CO₂ die daadwerkelijk uit de lucht verdwijnt.
De resultaten doken ook elders op
De uitkomst uit Philadelphia stond niet op zichzelf. Een school in Cocoa Beach kreeg in 1995 een witte acryllaag op het dak; een jaar later lag het stroomverbruik 13.000 kWh lager en was de piekvraag naar elektriciteit met 10 procent gedaald.
Bij drie kantoorgebouwen in Californië steeg de weerkaatsing van het dak van 0,20 naar 0,60. Daardoor zakte de zomertemperatuur van het dak van 79 naar 49 °C, terwijl een van de gebouwen 18 procent minder energie voor koeling gebruikte.
- Een reflecterend dak houdt zonnewarmte buiten voordat die de woning bereikt.
- Daardoor hoeft een airco minder hard te werken op de heetste uren van de dag.
- Dat kan ook het elektriciteitsnet ontlasten als veel huishoudens tegelijk koelen.
Wit blijft niet vanzelf wit
Er zit een duidelijke keerzijde aan. Stof, roet en vuil maken een licht dak na verloop van tijd donkerder, waardoor het na enkele jaren tot een derde van zijn reflecterende werking kan kwijtraken. Schoonmaak en onderhoud horen bij de maatregel.
In een koud klimaat kan een sterk reflecterend dak in de winter extra stookkosten geven, omdat het minder zonnewarmte opvangt. Een koel dak moet daarbij niet letterlijk wit zijn, want moderne membranen, pigmenten en dakmaterialen kunnen ook in andere kleuren veel zonlicht terugkaatsen en opgenomen warmte uitstralen.
Wat Nederlandse steden hiermee kunnen
Voor Nederlandse gemeenten met veel platte daken, zoals Amsterdam en Rotterdam, ligt toepassing voor de hand op woningen en bedrijfsgebouwen die in de zomer snel opwarmen. De keuze vraagt om maatwerk per dak, waarbij isolatie, schaduw, gebruik van het gebouw en de winterse warmtevraag meetellen.
In Californië zijn koele daken opgenomen in bouwregels, terwijl Philadelphia eisen stelde aan nieuwbouw. Nederlandse bouwers en gemeenten kunnen die ervaringen benutten bij renovaties en nieuwe wijken, en daarbij vastleggen hoe vaak de daklaag wordt gecontroleerd en gereinigd.
Bij renovatie gaat de keuze uit naar materialen die veel zonlicht weerkaatsen en warmte goed kunnen afgeven, zoals in Philadelphia gebeurde bij de 340 woningen die tussen 2001 en 2003 een reflecterende daklaag kregen.
