Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
Bij het Romeinse fort Magna groeven archeologen in 2025 34 leren schoenen op. Zeven daarvan zijn minstens 30 centimeter lang, ongeveer maat 49. Wie liep er in zulke grote schoenen rond?
Hadrian’s Wall, de vindplaats van de grote Romeinse schoenen. Foto: iStock – daverhead
Een schoen die je niet zomaar in het rek vindt, bleef eeuwenlang bewaard in een verdedigingsgracht langs de Muur van Hadrianus. Vanaf de eerste vondsten in mei 2025 kwamen er tijdens de opgraving meer opvallend grote exemplaren tevoorschijn; de langste gevonden zool meet 32,6 centimeter. Zulke schoenen komen hier veel vaker voor dan in de bestaande collectie van Vindolanda, en dat maakt de vondst meer dan een curiositeit.
Bij Magna liggen ook babyschoentjes
De grachten van fort Magna leverden meer op dan alleen schoeisel voor volwassenen. Tussen de vondsten zaten ook werklaarzen en babyschoentjes. Magna, ook bekend als Carvoran, ligt in Northumberland aan de Muur van Hadrianus. De verzameling omvat schoeisel in heel verschillende formaten en voor heel verschillende dragers.
Toch springen de grootste exemplaren eruit. Bij het nabijgelegen Vindolanda is in de loop der jaren een omvangrijke schoenencollectie opgebouwd, maar daarin zijn zulke grote maten zeldzaam. De langste zool uit Magna is inmiddels de grootste schoen in de collectie van de Vindolanda Trust. Waarom juist bij dit fort zoveel grote schoenen lagen, is nog niet duidelijk.
De natte bodem hield het leer heel
Leer vergaat doorgaans, maar de doorweekte grond rond Magna en Vindolanda bevat weinig zuurstof. Daardoor breekt het materiaal veel langzamer af. Archeologen kunnen het schoeisel zo nog onderzoeken en meten, in plaats van alleen afdrukken ervan in de bodem te vinden. Natte, zuurstofarme grond kan sporen uit het verleden uitzonderlijk goed bewaren.
Goed om te weten Magna en Vindolanda horen bij het UNESCO-werelderfgoed rond de Muur van Hadrianus. De Vindolanda Charitable Trust werd in 1970 opgericht om Romeinse resten op beide plekken op te graven, te bewaren en met het publiek te delen.
De omstandigheden in de bodem verklaren waarom de schoenen bewaard bleven. Daarvoor moeten archeologen de vondsten vergelijken met die van andere plekken langs de muur. De bewaring van het leer helpt daarbij: de oorspronkelijke vormen zijn nog goed genoeg te herkennen.
Grote schoenen wijzen niet vanzelf op reusachtige soldaten
Een soldaat met uitzonderlijk grote voeten is een mogelijke drager. Onderzoekers houden er ook rekening mee dat de lichaamsbouw van soldaten per regiment kon verschillen. Geen van beide ideeën is al bewezen. Uit een schoenmaat alleen kun je bovendien niet aflezen wie de schoen droeg of waarom die bij het fort achterbleef.
De vergelijking met Vindolanda maakt de vraag scherper. Als grote maten daar zeldzaam zijn, terwijl ze bij Magna geregeld opduiken, lijkt het verschil tussen de twee vindplaatsen de moeite van het uitzoeken waard. Maar een patroon in gevonden schoenen is nog geen bewijs voor een regiment met opvallend lange soldaten. Daarvoor is meer informatie nodig over de mensen die bij Magna leefden en werkten.
De schoenen zijn te zien in Brampton
Een deel van de grote schoenen is sinds 7 februari 2026 te zien in het Roman Army Museum in Brampton, Cumbria. Daar ligt ook het recordexemplaar uit de collectie van de Trust. Bezoekers kunnen de vondsten dus bekijken terwijl het onderzoek naar hun vroegere dragers nog doorgaat.
Ook de opgraving bij Magna loopt door. Het gaat om een project van vijf jaar, mede gesteund door het National Lottery Heritage Fund. Archeologen kunnen daardoor de grachten verder onderzoeken en nieuwe vondsten naast de al opgegraven schoenen leggen.
Over het onderzoek
De Vindolanda Charitable Trust voerde de opgraving bij Magna uit. Schoenenspecialist Elizabeth Greene, universitair hoofddocent aan de University of Western Ontario en verbonden aan de Trust, heeft alle schoenen in de Vindolanda-collectie bekeken en gemeten. Daardoor kon ze de Magna-vondsten vergelijken met een grote verzameling van dezelfde regio.
Bij die vergelijking hield Greene ook rekening met het feit dat oud leer kan krimpen. Zelfs bij maximaal ongeveer 1 centimeter krimp blijven de schoenen uit Magna volgens haar uitzonderlijk groot.
