Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De Römerwein van Speyer dateert van rond 325 na Christus en werd in een Romeins graf gevonden. De fles blijft dicht, want museumconservator Ludger Tekampe weet niet of de inhoud contact met lucht zou doorstaan.
De oudste fles wijn ter wereld. Foto: Carole Raddato, Germany, CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons
Bij een oude fles wijn wil je weten wat er nog in zit. In het Historisches Museum der Pfalz in Speyer staat een glazen fles van anderhalve liter, met handvatten in de vorm van dolfijnen, die sinds haar ontdekking in 1867 niet is geopend. Een laag olijfolie en een zegel van was hebben de inhoud eeuwenlang van de lucht afgeschermd. Wie de fles nu opent, verbreekt dus ook de bescherming die haar zo bijzonder maakt.
Overigens werd er in 2024 nog oudere wijn gevonden in Spanje, maar die zat niet in een fles maar in een urn.
Het graf vertelt meer dan de fles
Deze fles kwam tevoorschijn bij de opgraving van een graf met twee stenen doodskisten: één voor een man en één voor een vrouw. Ze hoorde bij een Romeinse begrafenis, al vertelt het graf ons niet voor wie de wijn precies bedoeld was.
De datering heeft ook een kleine marge. Rond 325 na Christus is de gebruikelijke schatting, maar sommige dateringen lopen door tot 350. Afhankelijk van waar je die grens legt, is de fles inmiddels ongeveer 1.676 tot 1.701 jaar oud. Geen wonder dat het museum er voorzichtig mee omspringt.
Van wijn is weinig meer te herkennen
De heldere wijn die ooit in de fles ging, is door het geelgroene glas niet meer te herkennen. Ongeveer twee derde van de ruimte wordt nu ingenomen door een donkere massa die op hars lijkt. Daaronder zit nog een troebele, melkachtige vloeistof. Wat daarvan precies wijn is en wat er in de loop der eeuwen mee is gebeurd, kun je aan de buitenkant niet vaststellen.
De inhoud lijkt in elk geval niet snel te veranderen. Ludger Tekampe, conservator van de wijnafdeling van het Historisches Museum der Pfalz, heeft de fles naar eigen zeggen 25 jaar bekeken zonder een zichtbare verandering op te merken.
“We weten niet zeker of de inhoud de plotselinge blootstelling aan lucht zou doorstaan.”
Ludger Tekampe, wijnconservator bij het Historisches Museum der Pfalz
De oudste vloeibare wijn kreeg een andere vindplaats
De fles uit Speyer gold lange tijd ook als de vindplaats van de oudste vloeibare wijn. Daar kwam in 2024 verandering in: toen werd bevestigd dat een urn uit een Romeins graf in Carmona, Spanje, oudere vloeibare wijn bevat. Die urn stamt uit de 1e eeuw na Christus en was al in 2019 gevonden.
Het verschil zit in wat je precies vergelijkt. De urn bevat oudere wijn in vloeibare vorm; de fles in Speyer geldt nog altijd als de oudste bekende ongeopende wijnfles. Het museum zelf kiest een nog voorzichtiger omschrijving en noemt haar de oudste bewaard gebleven druivenwijn ten noorden van de Alpen.
Dat voorzichtige taalgebruik past bij een voorwerp waarvan niemand de inhoud rechtstreeks kan onderzoeken zonder de verzegeling te verbreken. Je kunt de buitenkant bekijken en veranderingen volgen, maar een monster nemen zou een ingreep zijn die na al die eeuwen niet ongedaan kan worden gemaakt.
Proeven staat niet op de agenda
Zelfs als de fles ooit opengaat, hoeft niemand op een goed glas wijn te rekenen. Hoogleraar wijnwetenschap Monika Christmann heeft erop gewezen dat de inhoud misschien niet door micro-organismen is bedorven. Dat maakt de inhoud nog niet drinkbaar in de gewone betekenis. Volgens haar zou de smaak geen plezier zijn.
Voorlopig is de plek waar bezoekers de fles normaal kunnen zien ook een punt van aandacht. Het Weinmuseum in Speyer, onderdeel van het Historisches Museum der Pfalz, was volgens berichten uit 2024 en 2025 gesloten voor een verbouwing. Andere delen van het museum bleven toegankelijk; wanneer juist dit museumdeel weer opengaat, is niet bevestigd.
Over het onderzoek
Een chemicus onderzocht de fles van anderhalve liter in Speyer tijdens de Eerste Wereldoorlog zonder haar te openen. De verzegeling bleef intact; een monster uit de fles kon daardoor niet worden geanalyseerd. Verdere tests waarbij de inhoud rechtstreeks is onderzocht, zijn niet uitgevoerd.
Ook is er geen gepubliceerde chemische analyse die vastlegt wat er nu precies in de donkere massa en de troebele vloeistof zit. Sinds de vondst in 1867 is er geen monster uit de fles genomen.
