De verwarming ’s nachts helemaal uitzetten bespaart niet altijd, en dat ligt aan je huis

Voor het slapengaan draai je de thermostaat omlaag en vraag je je af: kan de verwarming niet gewoon uit? Dat lijkt een eenvoudige manier om te besparen, maar niet elk huis koelt ’s nachts even snel af. Ruim een op de vier Nederlandse woningen is naar schatting matig tot slecht geïsoleerd, en ook de manier waarop een huis wordt verwarmd speelt mee in wat die draai aan de knop oplevert.

Een koud huis biedt meer ruimte om te besparen

In een huis met enkel glas of een ongeïsoleerd dak merk je het vaak snel als de verwarming lager gaat. Ook een ongeïsoleerde spouwmuur laat warmte ontsnappen. Juist in zo’n woning maakt het verschil of de thermostaat de hele nacht op de dagtemperatuur blijft staan.

Een goed geïsoleerd huis houdt de warmte veel langer vast. De binnentemperatuur zakt daar ’s nachts soms nauwelijks, ook als je de thermostaat flink terugdraait. Er valt dan weinig warmteverlies te voorkomen. Hoeveel een lagere nachtstand oplevert, hangt dus af van hoe snel je huis afkoelt.

Wat scheelt die lagere stand op je rekening?

Bij een gewone cv-ketel met radiatoren heeft Milieu Centraal de besparing voor een lagere nachtstand berekend. De uitkomst is een richtbedrag, geen bedrag dat ieder huishouden automatisch terugziet. De gebruikte gasprijs en je verbruik tellen namelijk mee.

• Een berekening komt uit op ongeveer 60 euro per jaar besparing.
• Een nieuwere berekening noemt circa 74 euro per jaar, op basis van andere aannames over gasprijs en verbruik.
• Milieu Centraal schat dat 1 graad lager gemiddeld ongeveer 6 procent gas bespaart.

Die 6 procent is een gemiddelde, geen rekensom waarmee je de jaarbesparing voor elk huis kunt voorspellen. Bij een woning die snel afkoelt, doet de nachtstand meer dan bij een huis dat zijn warmte toch al vasthoudt. Ook de manier waarop de verwarming ’s ochtends weer op temperatuur komt, speelt mee.

Trage verwarming vraagt een andere aanpak

Vloerverwarming reageert langzaam op een andere instelling van de thermostaat. Een sterk afgekoelde vloer en woning zijn ’s ochtends niet meteen weer warm. Bij een volledig elektrische warmtepomp kan ver terugschakelen om dezelfde reden onhandig uitpakken. Opnieuw opwarmen duurt lang en kan extra energie kosten.

Puk van Meegeren, programmamanager Energie in huis en Mobiliteit bij Milieu Centraal, adviseert voor vloerverwarming of een warmtepomp een nachtstand van 17 tot 18 graden. Dat is dus een kleinere stap omlaag dan veel mensen met radiatoren gewend zijn. Voor een zeer goed geïsoleerd huis met een bodemwarmtepomp wordt soms zelfs geadviseerd de temperatuur ’s nachts helemaal niet te verlagen.

Ook ouderwetse waterradiatoren kunnen warmte lang vasthouden en traag reageren. Dat maakt de keuze om de verwarming volledig uit te zetten iets anders dan de thermostaat een paar graden lager zetten. Bij een systeem dat langzaam opwarmt, kan een diepe temperatuurdaling de volgende ochtend juist tegenwerken.

Ook als je langer weg bent, blijft een lage stand verstandig

Een nacht thuis is iets anders dan een wintervakantie. Ben je een paar dagen weg, dan raadt Milieu Centraal aan de verwarming laag te laten staan in plaats van haar volledig uit te zetten. Zo blijven leidingen boven het vriespunt en wordt de kans op vorstschade kleiner.

Voor Nederlandse huishoudens begint de keuze dus bij twee dingen die je kunt nagaan. Hoe snel koelt je woning af, en hoe snel warmt je verwarmingssysteem haar weer op? Dat onderscheid helpt ook als je je instellingen voor de winter opnieuw bekijkt. De stand voor een gewone nacht hoeft niet dezelfde te zijn als die voor een langere afwezigheid.

Over de studie

De bedragen van Milieu Centraal, zoals 60 euro per jaar, komen uit berekeningen met aannames over gasprijs en verbruik. Ze zijn daarom een indicatie van wat nachtverlaging kan opleveren, geen meting van de besparing in jouw huis. Onderzoek met proefwoningen laat wel zien dat een lagere nachtstand verschil kan maken.

Goed om te weten Bij een vergelijking van proefwoningen door het Canadian Centre for Housing Technology liep de seizoensbesparing op het gasverbruik voor verwarming op tot 13 procent. Dat resultaat is niet rechtstreeks te vertalen naar Nederlandse woningen.

Een andere technische vuistregel gaat uit van een verlaging gedurende 8 uur. Per graad Fahrenheit lager zou het energieverbruik ongeveer 1 procent dalen. Diezelfde vuistregel waarschuwt dat nachtverlaging bij zeer goed geïsoleerde woningen weinig zin kan hebben, omdat ze al weinig warmte nodig hebben.