Volg Duurzaamnieuws op Google News | Discover | of als voorkeursbron op Google
De overheid van West-Australië sloot in 2023 de wegen naar de verlaten mijnstad af. Toch komen er nog bezoekers, terwijl zelfs een kort verblijf al blootstelling aan gevaarlijk asbest kan betekenen.
Een waarschuwingsbord bij Wittenoom voor asbestgevaar. Foto: Five Years – Own work, CC BY-SA 3.0
Een plaats die van de officiële kaart is gehaald en nog te vinden is: in West-Australië is dat geen verzinsel. Wittenoom was ooit een mijnstad in de Pilbara en leverde blauw asbest aan afnemers in binnen- en buitenland. De mijn sloot in 1966 om economische redenen, niet uit veiligheidsoverwegingen. In 2007 werd Wittenoom officieel als plaats opgeheven, maar daarmee verdween het asbest niet.
Ook de kloof is afgesloten
De wegblokkades houden niet op bij de oude mijnstad. Ook de nabijgelegen kloof is afgesloten, omdat de overheid er gebouwen wilde slopen. Naar Wittenoom reizen is verboden. Een ritje om te kijken hoe de plek er nu bij ligt, is dus geen onschuldige omweg, want je kunt onderweg asbest inademen, ook als je nergens uitstapt.
Ook buiten de gebouwen blijft het gevaar aanwezig. De bodem rond Wittenoom raakte vervuild door de mijnbouw, en de overheid heeft ook de naam en locatie van officiële kaarten gehaald. Dat neemt de belangstelling voor de plek kennelijk niet weg.
Blauw asbest maakte Wittenoom tot wereldleverancier
De blauwe asbestmijn bij Wittenoom, Western Australia, gefotografeerd in 1966. Beeld: lindsaybridge from Sydney, Australia, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons.
In 1943 begon de winning van blauw asbest in de kloof bij Wittenoom. Deze soort heet ook crocidoliet en geldt als een van de gevaarlijkste vormen van asbest. De mijn werd geëxploiteerd door Australian Blue Asbestos Ltd, een dochterbedrijf van CSR, dat destijds Colonial Sugar Company heette. Het materiaal vond afnemers ver buiten de Pilbara.
Goed om te weten Blauw asbest kon wereldwijd op slechts drie plekken worden gedolven. Wittenoom was een van die plekken.
De gevolgen zijn nog altijd zichtbaar in de sterftecijfers. Volgens de Asbestos Diseases Society of Australia zijn meer dan 2.000 voormalige mijnwerkers en bewoners overleden aan ziektes die met asbest samenhangen. Onder de overledenen waren zowel mijnwerkers als bewoners van Wittenoom.
Een langetermijnstudie vond bovendien bij vrouwen die als kind in Wittenoom woonden een 29 tot 86 procent hoger sterfterisico. Onder de onderzochte vrouwen werden 129 sterfgevallen geregistreerd. De 129 sterfgevallen betroffen alle doodsoorzaken samen en zijn niet allemaal aan asbest toe te schrijven.
Bezoekers zoeken nog steeds een weg naar binnen
Toch duiken er nog berichten op sociale media op van reizigers die de verboden plek proberen te bereiken. Ook in 2026 trok een bezoek van een reisblogger aandacht. De aantrekkingskracht van een verlaten mijnstad botst hier met een risico dat je onderweg niet zomaar kunt zien. Asbestvezels zijn met het blote oog niet zichtbaar.
Een woordvoerder van de verantwoordelijke overheidsdienst bevestigde dat mensen toegang blijven zoeken. De wegen naar de voormalige stad en de kloof zijn permanent gesloten voor de sloopwerkzaamheden. Op foto’s is Wittenoom nog te zien; de overheid wil bezoekers nadrukkelijk buiten het gebied houden.
De laatste bewoner moest vertrekken
De ontmanteling begon ruim vóór de wegafsluitingen. In 2006 werd Wittenoom losgekoppeld van het elektriciteitsnet. Op 24 maart 2022 nam het parlement een wet aan waarmee de overheid de laatste 14 eigendommen kon overnemen en slopen. Zo verdween ook de mogelijkheid om er nog legaal te blijven wonen.
De laatste bewoner, Lorraine Thomas, kreeg langer de tijd om haar huis te verlaten. Haar vertrekdatum schoof van 17 juni naar 31 augustus 2022. Op 8 september werd ze uit huis gezet. Sinds medio 2022 was Wittenoom daarmee verlaten. In 2023 begon de sloop van de overgebleven gebouwen.
In Wittenoom bleef het terrein gevaarlijk nadat de mijn in 1966 sloot. In Wittenoom koos de overheid uiteindelijk voor ontruiming en sloop. Het gebied blijft ook na het begin van de sloop in 2023 afgesloten om blootstelling van bezoekers te voorkomen.
Over het onderzoek
De langetermijnstudie volgde voormalige bewoonsters die hun jeugd in Wittenoom hadden doorgebracht. De onderzoekers vergeleken hun sterfte met die onder vrouwen in de rest van West-Australië. Ze keken naar overlijden door alle oorzaken, niet uitsluitend naar vastgestelde asbestziektes. De telling van 129 sterfgevallen liep tot en met eind 2019.
